Samenvatting Burgerlijk Procesrecht
Leereenheid 1 – Hoofdbeginselen van Burgerlijk procesrecht
Het formeelprivaatrecht is het burgerlijk procesrecht: het geeft regels over de handhaving van de
materiële regels. Kenmerkend is dat de betrokkenen zelf het recht moeten activeren.
Eigenlijke rechtspraak: er is sprake van een juridisch geschil (geschilbeslechting)
Gewone procedure = dagvaardingsprocedure
Oneigenlijke rechtspraak: geen sprake van een geschil (vaststelling), veranderen van iemands
rechtstoestand bijvoorbeeld onder curatele stellen. Deze voorzieningen worden bij verzoekschrift
gevraagd.
Wetgeving, verdragen en EU-verordeningen
o Wetgeving
Wetboek van burgerlijke rechtsvordering
Wet op de rechterlijke organisatie
o Internationale regelgeving
EEX-Vo
EG-Bewijsverordening
EG-Betekenisverordening
EVRM
Verdrag van Lugano
Verdrag inzake de betekenis en de kennisgeving in het buitenland van gerechtelijke
en buitengerechtelijke stukken in burgerlijke en handelszaken
Verdrag inzake de verkrijging van bewijs in het buitenland in burgerlijke en
handelszaken
Verdrag betreffende de burgerlijke rechtsvordering
Hoofdbeginselen:
1. Hoor en wederhoor (gelijkheidsbeginsel)
Beide partijen moeten hun standpunten in zaak naar voren kunnen brengen (art. 19 Rv)
2. Onpartijdigheid van de rechter
Rechter is onbevooroordeeld tegenover de partijen. Rechter kan zichzelf verschonen middels
art. 36-41 Rv. Vastgelegd in art. 6 EVRM en 117 Gw.
3. Openbaarheid van behandeling uitspraak
Zitting is openbaar en uitspraak van vonnis is ook openbaar tenzij uitzondering (bijv.
jeugdrecht art 27 Rv) Vastgelegd in art. 121 GW, 4 en 5 Wet Ro, 27 en 28 lid 1 Rv en 6
EVRM.
4. Motivering van de beslissing
Vonnissen moeten de gronden waarop zij rusten inhouden volgens art. 121 Rv, 30 Rv en art.
5 RO. Uitzonderingen: Art. 230 lid 2 Rv en verlof tot leggen van conservatoir beslag hoeft ook
niet gemotiveerd te worden.
5. Partijautonomie
Partijen bepalen de grenzen van het geschil en de rechter dient binnen deze grenzen te
blijven. Zo mag de rechter geen feiten aanvullen. Niet-Vastgelegd in art. 21, 23 en 24 Rv.
6. Onderzoek en beslissing in twee instanties
Partijen hebben mogelijk om in hoger beroep te gaan. Art. 332 Rv jo. 60 RO.
7. Toezicht op de rechtspraak door cassatie
8. Verplichte procesvertegenwoordiging met uitzondering van de kantonrechter
, Altijd vertegenwoordigd door een advocaat, tenzij kantonzaken. In kort geding kan gedaagde
ook in persoon procederen tenzij eis in reconventie (art. 255 jo. 79 Rv)
Jurisprudentie:
EHRM 10 januari 2017 Appl. No. 56134/08 Korzeniak/Poland:
Betreft de onpartijdigheid van de rechter. Korzeniak in zaak tegen pools bedrijf. Na negen jaar
uitspraak van de HR Polen. In de hoge raad zat de rechter die ook bij het hof zijn zaak al had
behandeld. Rechter had namelijk promotie gemaakt. Korzeniak was van mening dat rechter niet
onafhankelijk was en EHRM was het hiermee eens.
Leereenheid 2 – De diverse personen in het burgerlijk procesrecht
Rechter:
De rechter dient onafhankelijk te zijn en kan zich verschonen van de zaak of worden gewraakt (art.
36-41 Rv). Benoeming geschiedt bij Koninklijk besluit en is voor het leven (art. 117 & 118 Gw).
Ontslag alleen op eigen verzoek of door de Hoge Raad.
Soorten gerechtshoven (art 2. RO):
- Rechtbank (art. 40-57 RO)
- Gerechtshof (art. 58-71 RO)
- Hoge Raad (art. 72-83 RO)
Meervoudige kamers bestaan uit drie rechters (art 6 RO)
Enkelvoudige kamers bestaan uit éen rechter. Dit is de regel, kan verwijzen naar meervoudige kamer
(art. 15 lid 1 Rv) Uitzondering zijn Boek BW zaken (art. 16 lid 2 Rv)
De hoge raad spreekt recht met vijf of drie raadsheren (art. 17 RV)
De advocaat:
Draagt zorg voor de rechtsbescherming van zijn cliënt. In beginsel moeten procespartijen
vertegenwoordigd worden door een advocaat (art . 79 lid 2 Rv)
De gerechtsdeurwaarder:
Door de kroon benoemd openbaar ambtenaar. Verantwoordelijk voor het uitbrengen van exploten
(art. 45-66 Rv), het leggen van conservatoir beslag en het ten uitvoer leggen van uitspraken van de
rechter.
De partijen:
Eiser en gedaagde/verweerder in dagvaardingsprocedure in eerste aanleg. Hoger beroep ofwel
appelprocedure appellant en geïntimeerde, in de verzetprocedure opposant en geopposeerde en in
de cassatieprocedure eiser tot cassatie en verweerder in cassatie. Verzoekschriftprocedure kent een
verzoeker en belanghebbenden.
Rechtsopvolging = rechtsopvolging onder algemene titel (erfopvolging) en rechtsopvolging onder
bijzonder titel (cessie)
Erfgenamen kunnen het geding van hun voorganger overnemen volgens art. 225 en 227 Rv.
Schorsing van het geding wordt dan opgeheven en het geding hervat. Erfgenamen kunnen ook een
rechtsmiddel instellen tegen een vonnis in hoger beroep en in cassatie.
, Cessie is het overdragen van een vordering op iemand anders. Dit zorgt ervoor dat degene die de
vordering weggeeft geen belang meer heeft en dus geen actie meer kan uitvoeren inzake het geschil.
Formele partij: degene op wiens naam als eiser of gedaagde het proces wordt gevoerd. Heeft verder
geen eigen belang. Denk bijvoorbeeld aan een voogd.
Materiële partij: is de partij die door een ander in het proces wordt vertegenwoordigd. Zijn belang is
betrokken in de procedure. Denk bijvoorbeeld aan een kind. Deze kan niet de formele partij zijn maar
is wel de materiële partij.
Jurisprudentie:
HR 10 september 2004, NJ 2005, 223 O./Euronext en AEX
Een rechtsmiddel kan alleen worden aangewend door een ten tijde van die handeling nog bestaande
rechtspersoon. AEX is daardoor niet ontvankelijk voor het door haar ingestelde incidentele
cassatieberoep. Wanneer wederpartij niet meer bestaat, kan het rechtsmiddel alleen tegen de
rechtsopvolger worden ingesteld.
HR 20 maart 2020, ECLI:NL:HR:2020:485, NJ 2020, 123: Deformalisering van het procesrecht.
De VOF is eiser. Gedaagde eist in reconventie iets van twee van de drie vennoten. Dit vindt de HR
goed in het kader van deformalisering van het procesrecht. Een onafhankelijk procedure is niet
efficiënt en brengt de kans op strijdige beslissingen met zich mee. Zeker als de eisen in conventie en
reconventie sterk met elkaar samenhangen.
HR 11 januari 2013, ECLI:NL:HR:2013:BX9762, NJ 2013, 59 Unidek/HDI
Een procedure die is aangevangen voor het tijdstip van de ontbinding van een rechtspersoon wordt
gewoon voortgezet, ook indien de vereffening van zijn vermogen inmiddels is geëindigd.
Leereenheid 3- Rechtsmacht en bevoegdheid van de rechter
Aan de rechterlijke macht is opgedragen de berechting van geschillen over burgerlijke rechten en
over schuldvorderingen (art. 112 Gw)
Gerechten die behoren tot de rechterlijke macht staan in art. 2 RO.
Materiele wetgeving omvat alle algemeen werkende regelgeving door de centrale overheid of lagere
overheid, die niet door de regering en de Staten-Generaal gezamenlijk zijn opgesteld. Formele
wetgeving omvat de wetten die dat wel zijn.
De rechter is niet bevoegd om formele wetten te toetsen aan de grondwet.
De burgerlijke rechter heeft geen rechtsmacht in geschillen waarvoor de wet een administratieve
rechter heeft aangegeven. Verkeerde rechter dan geldt art. 70 Rv en art. 8:71 Awb. Art. 70 Rv
voorziet een nieuwe termijn voor het alsnog indienen van een bezwaar- of beroepschrift.
EEX-Vo = Brussel I Bis, betreft de internationale rechtsmacht.
Verdrag van Lugano heeft vrijwel dezelfde inhoud als Brussel I Bis. Brussel II Bis is een aanvulling op
Brussel I Bis.
Leereenheid 1 – Hoofdbeginselen van Burgerlijk procesrecht
Het formeelprivaatrecht is het burgerlijk procesrecht: het geeft regels over de handhaving van de
materiële regels. Kenmerkend is dat de betrokkenen zelf het recht moeten activeren.
Eigenlijke rechtspraak: er is sprake van een juridisch geschil (geschilbeslechting)
Gewone procedure = dagvaardingsprocedure
Oneigenlijke rechtspraak: geen sprake van een geschil (vaststelling), veranderen van iemands
rechtstoestand bijvoorbeeld onder curatele stellen. Deze voorzieningen worden bij verzoekschrift
gevraagd.
Wetgeving, verdragen en EU-verordeningen
o Wetgeving
Wetboek van burgerlijke rechtsvordering
Wet op de rechterlijke organisatie
o Internationale regelgeving
EEX-Vo
EG-Bewijsverordening
EG-Betekenisverordening
EVRM
Verdrag van Lugano
Verdrag inzake de betekenis en de kennisgeving in het buitenland van gerechtelijke
en buitengerechtelijke stukken in burgerlijke en handelszaken
Verdrag inzake de verkrijging van bewijs in het buitenland in burgerlijke en
handelszaken
Verdrag betreffende de burgerlijke rechtsvordering
Hoofdbeginselen:
1. Hoor en wederhoor (gelijkheidsbeginsel)
Beide partijen moeten hun standpunten in zaak naar voren kunnen brengen (art. 19 Rv)
2. Onpartijdigheid van de rechter
Rechter is onbevooroordeeld tegenover de partijen. Rechter kan zichzelf verschonen middels
art. 36-41 Rv. Vastgelegd in art. 6 EVRM en 117 Gw.
3. Openbaarheid van behandeling uitspraak
Zitting is openbaar en uitspraak van vonnis is ook openbaar tenzij uitzondering (bijv.
jeugdrecht art 27 Rv) Vastgelegd in art. 121 GW, 4 en 5 Wet Ro, 27 en 28 lid 1 Rv en 6
EVRM.
4. Motivering van de beslissing
Vonnissen moeten de gronden waarop zij rusten inhouden volgens art. 121 Rv, 30 Rv en art.
5 RO. Uitzonderingen: Art. 230 lid 2 Rv en verlof tot leggen van conservatoir beslag hoeft ook
niet gemotiveerd te worden.
5. Partijautonomie
Partijen bepalen de grenzen van het geschil en de rechter dient binnen deze grenzen te
blijven. Zo mag de rechter geen feiten aanvullen. Niet-Vastgelegd in art. 21, 23 en 24 Rv.
6. Onderzoek en beslissing in twee instanties
Partijen hebben mogelijk om in hoger beroep te gaan. Art. 332 Rv jo. 60 RO.
7. Toezicht op de rechtspraak door cassatie
8. Verplichte procesvertegenwoordiging met uitzondering van de kantonrechter
, Altijd vertegenwoordigd door een advocaat, tenzij kantonzaken. In kort geding kan gedaagde
ook in persoon procederen tenzij eis in reconventie (art. 255 jo. 79 Rv)
Jurisprudentie:
EHRM 10 januari 2017 Appl. No. 56134/08 Korzeniak/Poland:
Betreft de onpartijdigheid van de rechter. Korzeniak in zaak tegen pools bedrijf. Na negen jaar
uitspraak van de HR Polen. In de hoge raad zat de rechter die ook bij het hof zijn zaak al had
behandeld. Rechter had namelijk promotie gemaakt. Korzeniak was van mening dat rechter niet
onafhankelijk was en EHRM was het hiermee eens.
Leereenheid 2 – De diverse personen in het burgerlijk procesrecht
Rechter:
De rechter dient onafhankelijk te zijn en kan zich verschonen van de zaak of worden gewraakt (art.
36-41 Rv). Benoeming geschiedt bij Koninklijk besluit en is voor het leven (art. 117 & 118 Gw).
Ontslag alleen op eigen verzoek of door de Hoge Raad.
Soorten gerechtshoven (art 2. RO):
- Rechtbank (art. 40-57 RO)
- Gerechtshof (art. 58-71 RO)
- Hoge Raad (art. 72-83 RO)
Meervoudige kamers bestaan uit drie rechters (art 6 RO)
Enkelvoudige kamers bestaan uit éen rechter. Dit is de regel, kan verwijzen naar meervoudige kamer
(art. 15 lid 1 Rv) Uitzondering zijn Boek BW zaken (art. 16 lid 2 Rv)
De hoge raad spreekt recht met vijf of drie raadsheren (art. 17 RV)
De advocaat:
Draagt zorg voor de rechtsbescherming van zijn cliënt. In beginsel moeten procespartijen
vertegenwoordigd worden door een advocaat (art . 79 lid 2 Rv)
De gerechtsdeurwaarder:
Door de kroon benoemd openbaar ambtenaar. Verantwoordelijk voor het uitbrengen van exploten
(art. 45-66 Rv), het leggen van conservatoir beslag en het ten uitvoer leggen van uitspraken van de
rechter.
De partijen:
Eiser en gedaagde/verweerder in dagvaardingsprocedure in eerste aanleg. Hoger beroep ofwel
appelprocedure appellant en geïntimeerde, in de verzetprocedure opposant en geopposeerde en in
de cassatieprocedure eiser tot cassatie en verweerder in cassatie. Verzoekschriftprocedure kent een
verzoeker en belanghebbenden.
Rechtsopvolging = rechtsopvolging onder algemene titel (erfopvolging) en rechtsopvolging onder
bijzonder titel (cessie)
Erfgenamen kunnen het geding van hun voorganger overnemen volgens art. 225 en 227 Rv.
Schorsing van het geding wordt dan opgeheven en het geding hervat. Erfgenamen kunnen ook een
rechtsmiddel instellen tegen een vonnis in hoger beroep en in cassatie.
, Cessie is het overdragen van een vordering op iemand anders. Dit zorgt ervoor dat degene die de
vordering weggeeft geen belang meer heeft en dus geen actie meer kan uitvoeren inzake het geschil.
Formele partij: degene op wiens naam als eiser of gedaagde het proces wordt gevoerd. Heeft verder
geen eigen belang. Denk bijvoorbeeld aan een voogd.
Materiële partij: is de partij die door een ander in het proces wordt vertegenwoordigd. Zijn belang is
betrokken in de procedure. Denk bijvoorbeeld aan een kind. Deze kan niet de formele partij zijn maar
is wel de materiële partij.
Jurisprudentie:
HR 10 september 2004, NJ 2005, 223 O./Euronext en AEX
Een rechtsmiddel kan alleen worden aangewend door een ten tijde van die handeling nog bestaande
rechtspersoon. AEX is daardoor niet ontvankelijk voor het door haar ingestelde incidentele
cassatieberoep. Wanneer wederpartij niet meer bestaat, kan het rechtsmiddel alleen tegen de
rechtsopvolger worden ingesteld.
HR 20 maart 2020, ECLI:NL:HR:2020:485, NJ 2020, 123: Deformalisering van het procesrecht.
De VOF is eiser. Gedaagde eist in reconventie iets van twee van de drie vennoten. Dit vindt de HR
goed in het kader van deformalisering van het procesrecht. Een onafhankelijk procedure is niet
efficiënt en brengt de kans op strijdige beslissingen met zich mee. Zeker als de eisen in conventie en
reconventie sterk met elkaar samenhangen.
HR 11 januari 2013, ECLI:NL:HR:2013:BX9762, NJ 2013, 59 Unidek/HDI
Een procedure die is aangevangen voor het tijdstip van de ontbinding van een rechtspersoon wordt
gewoon voortgezet, ook indien de vereffening van zijn vermogen inmiddels is geëindigd.
Leereenheid 3- Rechtsmacht en bevoegdheid van de rechter
Aan de rechterlijke macht is opgedragen de berechting van geschillen over burgerlijke rechten en
over schuldvorderingen (art. 112 Gw)
Gerechten die behoren tot de rechterlijke macht staan in art. 2 RO.
Materiele wetgeving omvat alle algemeen werkende regelgeving door de centrale overheid of lagere
overheid, die niet door de regering en de Staten-Generaal gezamenlijk zijn opgesteld. Formele
wetgeving omvat de wetten die dat wel zijn.
De rechter is niet bevoegd om formele wetten te toetsen aan de grondwet.
De burgerlijke rechter heeft geen rechtsmacht in geschillen waarvoor de wet een administratieve
rechter heeft aangegeven. Verkeerde rechter dan geldt art. 70 Rv en art. 8:71 Awb. Art. 70 Rv
voorziet een nieuwe termijn voor het alsnog indienen van een bezwaar- of beroepschrift.
EEX-Vo = Brussel I Bis, betreft de internationale rechtsmacht.
Verdrag van Lugano heeft vrijwel dezelfde inhoud als Brussel I Bis. Brussel II Bis is een aanvulling op
Brussel I Bis.
