Hoorcollege 1
Psychologie
De wetenschappelijke studie naar het gedrag en het innerlijk leven (gedachte en gevoel) van
mensen.
Sociale psychologie
De wetenschappelijke studie naar de manier waarop de gedachten, gevoelens en het gedrag
van mensen worden beïnvloed door de aanwezigheid van anderen.
Sociale invloed
Het effect dat de worden, daden en/of de aanwezigheid van andere mensen hebben op onze
gedachten, gevoelens, houdingen of gedrag.
Construct
De manier waarop mensen de sociale wereld waarnemen, begrijpen en interpreteren.
Evolutionair perspectief
Sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken hoe genetische factoren over de eeuwen heen
zijn aangepast om de overlevings- en voortplantingskansen te vergroten.
Hoe helpt evolutie om menselijk gedrag te verklaren?
- Mensen hebben veel gemeen met andere dieren
- Sommige menselijke gewoontes zijn universeel. (Zoals relaties aangaan).
Socio-cultureel perspectief
Sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken naar de invloed van grotere sociale groepen.
Hoe helpt cultuur om menselijk gedrag te verklaren?
Sommige gewoonten, tradities en gedragingen zijn verschillend, afhankelijk van de culturele
context.
Sociaal leren perspectief
Sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken hoe leer-ervaringen in het verleden, toekomstig
gedrag kunnen voorspellen.
Hoe helpt sociaal leren om menselijk gedrag te verklaren?
Mensen zijn geneigd om gedrag te imiteren van rolmodellen.
Gestalt psychologie
Bestudeert de subjectieve manier waarop een object in de geest van mensen verschijnt.
Naief realisme
Denken dat de werkelijkheid is zoals men het zelf ervaart.
,Basale menselijke manieren
- Zelfverbeteringsmotief: Mensen willen een goed gevoel hebben over zichzelf
- Accuraatheidsmotief: Mensen willen een correct beeld hebben over zichzelf
Illusies
- Beter-dan-gemiddeld effect
- Onrealistisch optimisme
- Vals consensus effect: Slechte eigenschappen goedpraten. ‘ iedereen komt weleens te
laat.’
- Vals uniciteitseffect: Ik ben hier uniek in, niemand kan dit zoals ik
Hoorcollege 2
Hindsight Bias
Omdat iets logisch is hoeft het niet onderzocht te worden. Alles lijkt logisch wanneer er al
onderzoek naar gedaan is.
Replicatiecrisis
Wanneer onderzoekers onderzoeken die in het verleden zijn uitgevoerd, opnieuw gaan
uitvoeren en andere resultaten vinden dan bij het voorgaande onderzoek.
Methoden (die nu worden gebruikt bij onderzoek)
- Replicaties: Eerdere onderzoeken opnieuw uitvoeren om te kijken of het echt klopt.
- Meta-analyses: verschillende studies bekijken met dezelfde onderzoeksvraag en dan
onderzoeken of het gemiddelde effect van al deze studies samen nog wel klopt.
- Open Science: Open zijn in de manier van onderzoek doen. Van tevoren vastleggen wat
de onderzoeksvraag is etc (Preregistreren). Er wordt gebruik gemaakt van open data en
open materials. Iedereen kan dus alles zien.
Ethiek
- Informed consent
- Voorkom misleiding
- Bescherm deelnemers
- Vertrouwelijkheid
- Debriefing
-> Institutional Review Board
1. Onderzoeksvraag
2. Theorie
3. Hypothese
4. Studie
Correlationele Methode
, Onderzoekt het verband tussen 2 factoren.
Voorbeeld:
Onderzoeksvraag; hebben extraverte mensen meer vrienden dan introverte mensen
Survey; Extraversie en aantal vrienden
Uitkomst; Extraversie is posief gecorreleeerd met het aantal vrienden
Experimentele Methode
Onderzoeksopzet waarbij deelnemers willekeurig toegewezen worden aan condities. 1
variabele wordt beïnvloed, de ander wordt gemeten.
Voorbeeld:
Ondezoeksvraag; Beinvloedt temperatuur behulpzaamheid?
Experiment;
- Deelnemers nemen plaats in (1) koude kamer, (2) warme kamer
- Onderzoeksleider laat een doos pennen vallen
- Zal de deelnemer helpen om de pennen op te pakken?
Onafhankelijke variabele
- De variabele die wordt beïnvloedt door de onderzoeker
- De onderzoeker veronderstelt dat dit de oorzaak is
Afhankelijke variabele
- de variabele die wordt gemeten
- De onderzoeker veronderstelt dat deze het gevolg is
Hoorcollege 3
Sociale cognitie
De manier waarop mensen over zichzelf en over de sociale wereld denken.
Hoe mensen sociale interacties interpreteren,onthouden etc
Schema
Hokjes in je brein zoals tijgers —> Alle informatie die je dan hebt over tijgers
Schema’s activeren
- Chronische toegankelijkheid (bv. kennis over jezelf, familie, hobbies)
- Gedachteonderdrukking (White Bear Effect, dan ga je er juist aan denken)
Priming
Schema’s die tijdelijk geactiveerd worden
Product placement
Sluikreclame wat priming activeert —> weinig bewijs dat het werkt
Psychologie
De wetenschappelijke studie naar het gedrag en het innerlijk leven (gedachte en gevoel) van
mensen.
Sociale psychologie
De wetenschappelijke studie naar de manier waarop de gedachten, gevoelens en het gedrag
van mensen worden beïnvloed door de aanwezigheid van anderen.
Sociale invloed
Het effect dat de worden, daden en/of de aanwezigheid van andere mensen hebben op onze
gedachten, gevoelens, houdingen of gedrag.
Construct
De manier waarop mensen de sociale wereld waarnemen, begrijpen en interpreteren.
Evolutionair perspectief
Sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken hoe genetische factoren over de eeuwen heen
zijn aangepast om de overlevings- en voortplantingskansen te vergroten.
Hoe helpt evolutie om menselijk gedrag te verklaren?
- Mensen hebben veel gemeen met andere dieren
- Sommige menselijke gewoontes zijn universeel. (Zoals relaties aangaan).
Socio-cultureel perspectief
Sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken naar de invloed van grotere sociale groepen.
Hoe helpt cultuur om menselijk gedrag te verklaren?
Sommige gewoonten, tradities en gedragingen zijn verschillend, afhankelijk van de culturele
context.
Sociaal leren perspectief
Sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken hoe leer-ervaringen in het verleden, toekomstig
gedrag kunnen voorspellen.
Hoe helpt sociaal leren om menselijk gedrag te verklaren?
Mensen zijn geneigd om gedrag te imiteren van rolmodellen.
Gestalt psychologie
Bestudeert de subjectieve manier waarop een object in de geest van mensen verschijnt.
Naief realisme
Denken dat de werkelijkheid is zoals men het zelf ervaart.
,Basale menselijke manieren
- Zelfverbeteringsmotief: Mensen willen een goed gevoel hebben over zichzelf
- Accuraatheidsmotief: Mensen willen een correct beeld hebben over zichzelf
Illusies
- Beter-dan-gemiddeld effect
- Onrealistisch optimisme
- Vals consensus effect: Slechte eigenschappen goedpraten. ‘ iedereen komt weleens te
laat.’
- Vals uniciteitseffect: Ik ben hier uniek in, niemand kan dit zoals ik
Hoorcollege 2
Hindsight Bias
Omdat iets logisch is hoeft het niet onderzocht te worden. Alles lijkt logisch wanneer er al
onderzoek naar gedaan is.
Replicatiecrisis
Wanneer onderzoekers onderzoeken die in het verleden zijn uitgevoerd, opnieuw gaan
uitvoeren en andere resultaten vinden dan bij het voorgaande onderzoek.
Methoden (die nu worden gebruikt bij onderzoek)
- Replicaties: Eerdere onderzoeken opnieuw uitvoeren om te kijken of het echt klopt.
- Meta-analyses: verschillende studies bekijken met dezelfde onderzoeksvraag en dan
onderzoeken of het gemiddelde effect van al deze studies samen nog wel klopt.
- Open Science: Open zijn in de manier van onderzoek doen. Van tevoren vastleggen wat
de onderzoeksvraag is etc (Preregistreren). Er wordt gebruik gemaakt van open data en
open materials. Iedereen kan dus alles zien.
Ethiek
- Informed consent
- Voorkom misleiding
- Bescherm deelnemers
- Vertrouwelijkheid
- Debriefing
-> Institutional Review Board
1. Onderzoeksvraag
2. Theorie
3. Hypothese
4. Studie
Correlationele Methode
, Onderzoekt het verband tussen 2 factoren.
Voorbeeld:
Onderzoeksvraag; hebben extraverte mensen meer vrienden dan introverte mensen
Survey; Extraversie en aantal vrienden
Uitkomst; Extraversie is posief gecorreleeerd met het aantal vrienden
Experimentele Methode
Onderzoeksopzet waarbij deelnemers willekeurig toegewezen worden aan condities. 1
variabele wordt beïnvloed, de ander wordt gemeten.
Voorbeeld:
Ondezoeksvraag; Beinvloedt temperatuur behulpzaamheid?
Experiment;
- Deelnemers nemen plaats in (1) koude kamer, (2) warme kamer
- Onderzoeksleider laat een doos pennen vallen
- Zal de deelnemer helpen om de pennen op te pakken?
Onafhankelijke variabele
- De variabele die wordt beïnvloedt door de onderzoeker
- De onderzoeker veronderstelt dat dit de oorzaak is
Afhankelijke variabele
- de variabele die wordt gemeten
- De onderzoeker veronderstelt dat deze het gevolg is
Hoorcollege 3
Sociale cognitie
De manier waarop mensen over zichzelf en over de sociale wereld denken.
Hoe mensen sociale interacties interpreteren,onthouden etc
Schema
Hokjes in je brein zoals tijgers —> Alle informatie die je dan hebt over tijgers
Schema’s activeren
- Chronische toegankelijkheid (bv. kennis over jezelf, familie, hobbies)
- Gedachteonderdrukking (White Bear Effect, dan ga je er juist aan denken)
Priming
Schema’s die tijdelijk geactiveerd worden
Product placement
Sluikreclame wat priming activeert —> weinig bewijs dat het werkt
