Week 1
Mensbeelden in de criminologie (de oorsprong hiervan is te vinden in de Verlichting waar de mens
centraal stond)
1. De rationele dader: homo economicus
2. De invloed van sociale omgeving: homo sociologicus
De rationele dader: homo economicus
Je hebt een keuze en maakt een afweging voor het plegen van criminaliteit.
Gelegenheidstheorieën (Felson en Eckert)
Centrale vraag: waarom plegen mensen criminaliteit?
Kort: gelegenheid maakt de dader
Dus: iedereen kan dader worden (en slachtoffer)
Onze dagelijkse activiteiten zorgen ervoor dat daders en slachtoffers samenkomen en dat daar
slachtofferschap en daderschap het grootst is.
- Routine-activiteiten-theorie
o Gemotiveerde dader
o Aantrekkelijk doelwit
o Afwezigheid toezicht
Eck´s crime triangle:
Handler: de mensen met wie je woont
Guradian: versleutelen van documenten
Place manager: bijvoorbeeld de bank als het gaat om het stelen van
geld.
Het gaat bij deze theorieën om de rationele afweging tussen de
kosten/pijn en de baten/plezier. Je kan invloed uitoefenen op
deze afweging, door camera´s op te hangen, de dader in de
gaten houden zoals een bewaker dat kan.
De gemotiveerde dader (= iedereen)
- Maakt snelle afweging maar bounded rationality
o Op basis van beperkte signalen (cues) uit de directe omgeving (setting) over het
doelwit en het toezicht
o Situatie bepaald de afweging en de keuze
- Rationele dader is niet altijd een voorbereide dader
o Zinloos geweld: het gewelddadige gedrag had meer baten dan kosten
Aantrekkelijk doelwit: CRAVED
1. Concealable: te verbergen
2. Removable: weg te nemen
3. Available: daadwerkelijk te verkrijgen
4. Valueble: waarde hebben (emotioneel telt ook)
5. Enjoyable: er iets aan hebben
6. Disposable: weg te krijgen/ ervan afkomen
Of
,VIVA
1. Value
2. Inertia: in beweging te brengen, weg te nemen en ervan af te komen
3. Visibility: zichtbaar
4. Access
De invloed van de sociale omgeving: homo sociologicus (A)
Longitudinaal onderzoek (meerdere meetmomenten)
1. Boston Boys (Glueck en Glueck)
- Start 1940
- 500 delinquente jongens (tuchtschool)
- Vergeleken met 500 niet delinquente jongens
- Dossiers en interviews 14, 25 en 32 jaar
2. Laub en Sampson
- 1993
- 500 mannen: dossieronderzoeken
- 52 mannen: life-history interviews
- Interviews: 65 jaar
Levensloopcriminologie (Laub en Sampson) agency
- Centrale vragen:
o Op welke manier verschillen criminologische carrières van elkaar
o Waarom stoppen sommige dader en waarom gaan sommige hun hele leven door?
- Focus:
o Levensfasen, keerpunten (turning points) -> vooral te vinden waren in de sociale
omgeving die zoveel invloed hadden op het dan wel niet voortzetten criminaliteit
o Sociale omgeving: gezin, werk, activiteiten
Typologie van daders en criminele carrières: werkelijk niet zo strak in te delen
1. Persisters: jong begonnen en niet echt opgehouden. Onregelmatig leven met weinig binding
of stabiliteit
2. Desisters: op jonge leeftijd crimineel en later stoppen zij hiermee. Door middel van een
keerpunt toch stabliteit gevonden waardoor ze stopte met hun crimineel gedrag.
3. Intermittent offenders: periodes van criminaliteit
Shared beginnings, divergent lives: (verhaal van Willem Holleeder)
- Slechte start is niet per se een persistente dader
- Transitie jeugd --> volwassenheid
- Keerpunten (turning points)
Keerpunt = een gebeurtenis in het leven van een dader die leidt tot verandering in
levensomstandigheden, verklaart het verschil in criminele carrières.
Voorbeelden: trouwen, kinderen krijgen, (verhuizen), ander werk, militaire dienst, tuchtscholen uit
het onderzoek.
Wanneer leidt een gebeurtenis tot een verandering in levensomstandigheden?
Voorwaarden voor desistance:
1. Afsnijden van je verleden
2. Positief effect van je sociale netwerk: toezicht en steun
3. Verandering van en structuur in routine activiteiten
, 4. Verandering van identiteit
- Alleen dan is een gebeurtenis een keerpunt
Homo sociologicus: mens als betekenis gevend wezen (B)
Culturele criminologie (Katz) practised reason
Centrale vraag: wat proberen mensen te doen (drijfveren en aantrekking) wanneer zij crimineel
gedrag plegen?
Katz kritiek op mainstream criminologen:
- Focus op achtergrond als verklaring
- Normovertreding is instrumenteel (RAT) of pathologisch handelen (psychopaten > homo
biologicus? )
Focus: voorgrond: hoe ervaren daders normovertreding?
- Drijfveer: alledaagse morele emoties (vernedering, rechtvaardigheid, arrogantie, spot,
wraak, eer, cynisme)
- Aantrekkingskracht van normovertreding: kick, sensatie, trots, eerherstel, zelfbevestiging
- Betekenisgeving plaatsen in bredere culturele context --> normen en waarden
- Tijd en plaats gebonden
Verschillen en overeenkomsten in:
1. Mensbeeld
2. Gewone handeling of bijzonder
3. Eigen keuze
Week 2
Witteboordencriminaliteit: crime commited by a person of respectability and a high social status in
the course of his occupation. (Sutherland)
Crime in de streets vs crimes in the suites
Organisatiecriminaliteit
Misdrijven die individueel of groepsgewijs door leden van een gerespecteerde en bonafide
organisatie worden gepleegd binnen het kader van de uitoefening van organisatorische taken (witte
boord is irrelevant, geen zelfverrijking)
Strafbaar gedrag dat plaatsvindt binnen de context van een wettige organisatie waarbij de dader
kenmerken of hulpbronnen van de organisatie benut zonder zelf primaire slachtoffer ervan te zijn
(sociale status en respectabiliteit irrelevant).
Profiel van de wittenboordencrimineel
- Wat ouder
- Meer mannen
- Meer wit
- Hogere sociale klasse
- Hoge opleiding
- SES: beter
--> Maar toch: ´crimes of the middle classes´
Mensbeelden in de criminologie (de oorsprong hiervan is te vinden in de Verlichting waar de mens
centraal stond)
1. De rationele dader: homo economicus
2. De invloed van sociale omgeving: homo sociologicus
De rationele dader: homo economicus
Je hebt een keuze en maakt een afweging voor het plegen van criminaliteit.
Gelegenheidstheorieën (Felson en Eckert)
Centrale vraag: waarom plegen mensen criminaliteit?
Kort: gelegenheid maakt de dader
Dus: iedereen kan dader worden (en slachtoffer)
Onze dagelijkse activiteiten zorgen ervoor dat daders en slachtoffers samenkomen en dat daar
slachtofferschap en daderschap het grootst is.
- Routine-activiteiten-theorie
o Gemotiveerde dader
o Aantrekkelijk doelwit
o Afwezigheid toezicht
Eck´s crime triangle:
Handler: de mensen met wie je woont
Guradian: versleutelen van documenten
Place manager: bijvoorbeeld de bank als het gaat om het stelen van
geld.
Het gaat bij deze theorieën om de rationele afweging tussen de
kosten/pijn en de baten/plezier. Je kan invloed uitoefenen op
deze afweging, door camera´s op te hangen, de dader in de
gaten houden zoals een bewaker dat kan.
De gemotiveerde dader (= iedereen)
- Maakt snelle afweging maar bounded rationality
o Op basis van beperkte signalen (cues) uit de directe omgeving (setting) over het
doelwit en het toezicht
o Situatie bepaald de afweging en de keuze
- Rationele dader is niet altijd een voorbereide dader
o Zinloos geweld: het gewelddadige gedrag had meer baten dan kosten
Aantrekkelijk doelwit: CRAVED
1. Concealable: te verbergen
2. Removable: weg te nemen
3. Available: daadwerkelijk te verkrijgen
4. Valueble: waarde hebben (emotioneel telt ook)
5. Enjoyable: er iets aan hebben
6. Disposable: weg te krijgen/ ervan afkomen
Of
,VIVA
1. Value
2. Inertia: in beweging te brengen, weg te nemen en ervan af te komen
3. Visibility: zichtbaar
4. Access
De invloed van de sociale omgeving: homo sociologicus (A)
Longitudinaal onderzoek (meerdere meetmomenten)
1. Boston Boys (Glueck en Glueck)
- Start 1940
- 500 delinquente jongens (tuchtschool)
- Vergeleken met 500 niet delinquente jongens
- Dossiers en interviews 14, 25 en 32 jaar
2. Laub en Sampson
- 1993
- 500 mannen: dossieronderzoeken
- 52 mannen: life-history interviews
- Interviews: 65 jaar
Levensloopcriminologie (Laub en Sampson) agency
- Centrale vragen:
o Op welke manier verschillen criminologische carrières van elkaar
o Waarom stoppen sommige dader en waarom gaan sommige hun hele leven door?
- Focus:
o Levensfasen, keerpunten (turning points) -> vooral te vinden waren in de sociale
omgeving die zoveel invloed hadden op het dan wel niet voortzetten criminaliteit
o Sociale omgeving: gezin, werk, activiteiten
Typologie van daders en criminele carrières: werkelijk niet zo strak in te delen
1. Persisters: jong begonnen en niet echt opgehouden. Onregelmatig leven met weinig binding
of stabiliteit
2. Desisters: op jonge leeftijd crimineel en later stoppen zij hiermee. Door middel van een
keerpunt toch stabliteit gevonden waardoor ze stopte met hun crimineel gedrag.
3. Intermittent offenders: periodes van criminaliteit
Shared beginnings, divergent lives: (verhaal van Willem Holleeder)
- Slechte start is niet per se een persistente dader
- Transitie jeugd --> volwassenheid
- Keerpunten (turning points)
Keerpunt = een gebeurtenis in het leven van een dader die leidt tot verandering in
levensomstandigheden, verklaart het verschil in criminele carrières.
Voorbeelden: trouwen, kinderen krijgen, (verhuizen), ander werk, militaire dienst, tuchtscholen uit
het onderzoek.
Wanneer leidt een gebeurtenis tot een verandering in levensomstandigheden?
Voorwaarden voor desistance:
1. Afsnijden van je verleden
2. Positief effect van je sociale netwerk: toezicht en steun
3. Verandering van en structuur in routine activiteiten
, 4. Verandering van identiteit
- Alleen dan is een gebeurtenis een keerpunt
Homo sociologicus: mens als betekenis gevend wezen (B)
Culturele criminologie (Katz) practised reason
Centrale vraag: wat proberen mensen te doen (drijfveren en aantrekking) wanneer zij crimineel
gedrag plegen?
Katz kritiek op mainstream criminologen:
- Focus op achtergrond als verklaring
- Normovertreding is instrumenteel (RAT) of pathologisch handelen (psychopaten > homo
biologicus? )
Focus: voorgrond: hoe ervaren daders normovertreding?
- Drijfveer: alledaagse morele emoties (vernedering, rechtvaardigheid, arrogantie, spot,
wraak, eer, cynisme)
- Aantrekkingskracht van normovertreding: kick, sensatie, trots, eerherstel, zelfbevestiging
- Betekenisgeving plaatsen in bredere culturele context --> normen en waarden
- Tijd en plaats gebonden
Verschillen en overeenkomsten in:
1. Mensbeeld
2. Gewone handeling of bijzonder
3. Eigen keuze
Week 2
Witteboordencriminaliteit: crime commited by a person of respectability and a high social status in
the course of his occupation. (Sutherland)
Crime in de streets vs crimes in the suites
Organisatiecriminaliteit
Misdrijven die individueel of groepsgewijs door leden van een gerespecteerde en bonafide
organisatie worden gepleegd binnen het kader van de uitoefening van organisatorische taken (witte
boord is irrelevant, geen zelfverrijking)
Strafbaar gedrag dat plaatsvindt binnen de context van een wettige organisatie waarbij de dader
kenmerken of hulpbronnen van de organisatie benut zonder zelf primaire slachtoffer ervan te zijn
(sociale status en respectabiliteit irrelevant).
Profiel van de wittenboordencrimineel
- Wat ouder
- Meer mannen
- Meer wit
- Hogere sociale klasse
- Hoge opleiding
- SES: beter
--> Maar toch: ´crimes of the middle classes´
