1
Leerproblemen – Aantekeningen colleges
Inhoud
College 1 – introductie ............................................................................................................................................ 2
College 2 – ontluikende gecijferd- en geletterdheid ............................................................................................... 3
College 3 – Leren lezen en dyslexie ......................................................................................................................... 6
College 4 – gevorderd lezen .................................................................................................................................. 12
College 5 – beginnend rekenen en dyscalculie ..................................................................................................... 19
College 6 – dyscalculie en gevorderd rekenen ...................................................................................................... 24
College 9 – hoogbegaafdheid ................................................................................................................................ 31
College 11 – labeling en dubbeldiagnoses ............................................................................................................ 34
, 2
College 1 – introductie
Tentamen: 1 vraag per college
Hypothesen zijn altijd onderkennend (er is sprake van LPX) of verklarend (LPX wordt veroorzaakt door/in stand
gehouden door).
Hoofdstuk Ruijssenaars et al:
Discussie DSM IV versus DSM-5: andere benadering van een leerstoornis: spectrumbenadering.
Transactioneel ontwikkelingsmodel:
*uit je hoofd
kennen*
Er gaat geen pijl van gedrag naar cognitie, cognitie is namelijk hypothetische processen. Het is niet rechtstreeks
waarneembaar zoals gedrag.
Colker, Shaywitz & Simon:
- Leerstoornissen in DSM-5 op 1 hoop gegooid, dyslexie en dyscalculie zijn nu bijvoorbeeld 1 geheel.
- Auteurs vinden dat dyslexie apart moet, omdat het een onderwerp is waar veel onderzoek naar
gedaan is. Aan de andere kant staan leerstoornissen waarover minder bekend is.
- In de DSM is ‘response to intervention’ een criterium. Auteurs zeggen dat dit lastig is, want wat is
responsiveness? Voor oudere kinderen is dit niet bekend. Wanneer ben je responsief op een
interventie?
- In de DSM staat ‘current skills in one or more of these academic skills are well-below the average
range’. Hierdoor lijkt het of dyslexie en andere leerproblemen alleen gaat over academic achievement,
terwijl er veel meer aan ten grondslag ligt. En het woord ‘current’ lijkt aan te geven dat je kan
genezen.
, 3
College 2 – ontluikende gecijferd- en geletterdheid
Al tijdens de zwangerschap kan bijvoorbeeld armoede effect hebben op de ontwikkeling van de hersenen van
het kind. (Poverty → elevated cortisol → impact prefrontal cortex). Ook voeding, infecties en geweld kunnen
invloed hebben.
Person-Process-contex (bronfenbrenner)
- Fenotype = Genotype + Omgeving
- Levels of proximal process: hoeveelheid
dagelijkse interacties tussen ouder en kind.
- Poor environment: lage SES, lage stabiliteit,
weinig materialen.
- Proximal processs vormen meer een buffer
vooor ‘developmental dysfunction’ in een
zwakke omgeving.
- ‘the main effects are in the interactions!’ dus
proximal processes zijn belangrijker dan
omgeving.
Of je je tot je potentieel kunt ontwikkelen hangt af van
environment en levels of proximal processes. Als beide
goed zijn is de uitkomst highest, most competent.
Hiernaast heb je natuurlijk ook aspecten uit jezelf.
Met proximal processes kun je in een goede omgeving
meer bereiken dan in een zwakke omgeving.
Intergenerational multiple deficit model (iMDM)
- Paarse vlak is transacioneel model met
genen, brein, cognitie en gedrag
- Blauw zijn de ouders met hun genotype
en fenotype
- Groene vlak is de mensen in je omeving
en je fysieke omgeving
Home literacy model
Informele HLE → Taalontwikkeling
(woordenschat en grammaticale structuur)
Formele HLE → Geletterdheid
Studie van toetsing van dit model: kijken
naar storybook exposure: hoeveel boeken er
zijn, hoeveel shared reading etc. Daarnaast
hebben ze de child language en child
reading/spelling gemeten.
Resultaten: storybook exposure voorspelt
child language en lezen en spellen van het kind (sluit aan bij HLE).
Máár het meet niet de kwaliteit van het voorlezen. En ook belangrijk: het fenotype van de moeder
(of die goede vaardigheden heeft) neemt veel weg van de voorspelling. Dús, de child language wordt
aangestuurd door de motherlanguage.
Leerproblemen – Aantekeningen colleges
Inhoud
College 1 – introductie ............................................................................................................................................ 2
College 2 – ontluikende gecijferd- en geletterdheid ............................................................................................... 3
College 3 – Leren lezen en dyslexie ......................................................................................................................... 6
College 4 – gevorderd lezen .................................................................................................................................. 12
College 5 – beginnend rekenen en dyscalculie ..................................................................................................... 19
College 6 – dyscalculie en gevorderd rekenen ...................................................................................................... 24
College 9 – hoogbegaafdheid ................................................................................................................................ 31
College 11 – labeling en dubbeldiagnoses ............................................................................................................ 34
, 2
College 1 – introductie
Tentamen: 1 vraag per college
Hypothesen zijn altijd onderkennend (er is sprake van LPX) of verklarend (LPX wordt veroorzaakt door/in stand
gehouden door).
Hoofdstuk Ruijssenaars et al:
Discussie DSM IV versus DSM-5: andere benadering van een leerstoornis: spectrumbenadering.
Transactioneel ontwikkelingsmodel:
*uit je hoofd
kennen*
Er gaat geen pijl van gedrag naar cognitie, cognitie is namelijk hypothetische processen. Het is niet rechtstreeks
waarneembaar zoals gedrag.
Colker, Shaywitz & Simon:
- Leerstoornissen in DSM-5 op 1 hoop gegooid, dyslexie en dyscalculie zijn nu bijvoorbeeld 1 geheel.
- Auteurs vinden dat dyslexie apart moet, omdat het een onderwerp is waar veel onderzoek naar
gedaan is. Aan de andere kant staan leerstoornissen waarover minder bekend is.
- In de DSM is ‘response to intervention’ een criterium. Auteurs zeggen dat dit lastig is, want wat is
responsiveness? Voor oudere kinderen is dit niet bekend. Wanneer ben je responsief op een
interventie?
- In de DSM staat ‘current skills in one or more of these academic skills are well-below the average
range’. Hierdoor lijkt het of dyslexie en andere leerproblemen alleen gaat over academic achievement,
terwijl er veel meer aan ten grondslag ligt. En het woord ‘current’ lijkt aan te geven dat je kan
genezen.
, 3
College 2 – ontluikende gecijferd- en geletterdheid
Al tijdens de zwangerschap kan bijvoorbeeld armoede effect hebben op de ontwikkeling van de hersenen van
het kind. (Poverty → elevated cortisol → impact prefrontal cortex). Ook voeding, infecties en geweld kunnen
invloed hebben.
Person-Process-contex (bronfenbrenner)
- Fenotype = Genotype + Omgeving
- Levels of proximal process: hoeveelheid
dagelijkse interacties tussen ouder en kind.
- Poor environment: lage SES, lage stabiliteit,
weinig materialen.
- Proximal processs vormen meer een buffer
vooor ‘developmental dysfunction’ in een
zwakke omgeving.
- ‘the main effects are in the interactions!’ dus
proximal processes zijn belangrijker dan
omgeving.
Of je je tot je potentieel kunt ontwikkelen hangt af van
environment en levels of proximal processes. Als beide
goed zijn is de uitkomst highest, most competent.
Hiernaast heb je natuurlijk ook aspecten uit jezelf.
Met proximal processes kun je in een goede omgeving
meer bereiken dan in een zwakke omgeving.
Intergenerational multiple deficit model (iMDM)
- Paarse vlak is transacioneel model met
genen, brein, cognitie en gedrag
- Blauw zijn de ouders met hun genotype
en fenotype
- Groene vlak is de mensen in je omeving
en je fysieke omgeving
Home literacy model
Informele HLE → Taalontwikkeling
(woordenschat en grammaticale structuur)
Formele HLE → Geletterdheid
Studie van toetsing van dit model: kijken
naar storybook exposure: hoeveel boeken er
zijn, hoeveel shared reading etc. Daarnaast
hebben ze de child language en child
reading/spelling gemeten.
Resultaten: storybook exposure voorspelt
child language en lezen en spellen van het kind (sluit aan bij HLE).
Máár het meet niet de kwaliteit van het voorlezen. En ook belangrijk: het fenotype van de moeder
(of die goede vaardigheden heeft) neemt veel weg van de voorspelling. Dús, de child language wordt
aangestuurd door de motherlanguage.
