Samenvatting SZH
Inhoudsopgave
Week 1 3
Het socialezekerheidsstelsel 3
Personele werkingssfeer 5
Kring der verzekerden werknemersverzekeringen 5
Uitbreiding werknemersbegrip 7
Beperking werknemersbegrip 7
Kring der verzekerden volksverzekeringen 9
Uitbreiding en beperking kring der verzekerden volksverzekeringen 10
Personele werkingssfeer van de Participatiewet 11
Week 2 12
Ziekte 12
Recht op loonbetaling 12
Hoogte en duur van de loonbetalingsplicht 13
Verplichtingen en sancties 15
Ziektewet-uitkering 17
Uitbetaling van ziekengeld 17
Verplichtingen en sancties 18
Eigenrisicodragen 18
Week 3 19
Arbeidsongeschiktheidsuitkering 19
Voorwaarden voor het recht op een AO-uitkering 19
Wet Wajong 19
Wet WIA 19
Begrip arbeidsongeschiktheid 20
EHRM 8 oktober 2015: Korosec-arrest 20
CRvB 30 juni 2017: precisering Korosec-arrest 20
Arbeidsdeskundig onderzoek 21
Uitkeringsstructuur Wet WIA 22
IVA-uitkering 23
WGA-uitkering 23
Loongerelateerde uitkering 24
LAU-uitkering 24
Vervolguitkering 24
Verplichtingen en sancties 25
Eigenrisicodrager 25
Week 4 27
Werkloosheidsuitkering 27
Voorwaarden voor het ontstaan van het recht op uitkering 27
Werknemerschap 27
Werkloosheid 27
1
, Referte-eis 28
Uitsluitingsgronden 28
Hoogte WW-uitkering 29
Inkomstenverrekening 29
Duur WW-uitkering 30
Verplichtingen en sancties 31
A-grond 31
B-grond 32
Verwijtbare werkloos worden 34
Faillisementsuitkering 36
Week 5 37
Participatiewet 37
Voorwaarden voor het recht 37
Personele werkingssfeer 37
Middelentoets 37
Noodzakelijke kosten 38
Uitsluitingsgronden 38
Algemene bijstand 39
Alleenstaanden en gehuwden 39
Samenwonende ongehuwden 39
Kostendelers 40
Jongeren 40
Bijzondere bijstand 41
Toeslagen 41
Vormen van bijstand 42
Verplichtingen en sancties 42
Informatieplicht 42
Medewerkingsplicht 43
Arbeidsverplichtingen 43
Werken met behoud van uitkering 44
Opschorting, herziening, intrekking en terugvordering van de uitkering 45
Re-integratie 46
Week 6 47
Week 7 48
Handhaving en rechtswaarborgen 48
Handhavingsketen 48
Terugvordering 49
Maatregelen en boetes 51
Strafrechtelijke vervolging 52
Rechtswaarborgen 53
Informed consent 53
2
,Week 1
Het socialezekerheidsstelsel
Het stelsel van sociale zekerheid is het geheel aan regelingen gericht op het bevorderen van
bestaanszekerheid en van de instanties die bij die regelingen als uitvoerder, toezichthouder
of rechter betrokken zijn. Gezien de grote hoeveelheid regelingen, ligt de focus op sociale
risico’s. Tevens zijn er regelingen die een bestaansminimum garanderen. De risico-indeling
die het Nederlandse stelsel kent ziet er als volgt uit: ziekte, arbeidsongeschiktheid,
werkloosheid, ouderdom, overlijden, kinderen en gezondheid(szorg).
Binnen bovenstaande risico-indeling bestaat een tweedeling tussen enerzijds sociale
verzekeringen en anderzijds sociale voorzieningen. Sociale verzekeringen beschermen
werknemers tegen sociale risico’s. Deze verzekeringen geven een wettelijk gegarandeerde
aanspraak op een uitkering, als tegenprestatie voor betaalde premies. Sociale
voorzieningen daarentegen geven financiële steun in geval van armoe, waarbij de
uitkerende instanties vrij zijn in het bepalen van vorm en omvang van de steun. Deze
voorzieningen, met als belangrijkste de bijstand, worden gefinancierd vanuit de algemene
middelen en dus niet uit premies. Dit laatste definieert dan ook het verschil tussen de sociale
verzekeringen en voorzieningen, ook wel het financieringscriterium genoemd.1
Op basis van het verzekeringsbeginsel of equivalentiebeginsel moet er evenredigheid
bestaan tussen de hoogte van de aan de verzekeraar te betalen premie en het risico. Het
risico is de kans van het optreden van schade als gevolg van een onzeker voorval. Hoe
hoger het risico, hoe hoger dan ook de premie. Tevens bestaat er evenredigheid tussen de
hoogte van de premie en de uitkering: hoe hoger de uitkering, hoe hoger de premie. In de
sociale zekerheid wordt regelmatig inbreuk gemaakt op het verzekeringsbeginsel, onder
andere vanuit het oogpunt van solidariteit.
Voorbeeld: voor de AOW geldt: een hoger inkomen, betekent meer premie betalen.
De uitkering is echter voor iedereen even hoog, zelfs indien iemand helemaal geen
premie betaald. Men is namelijk van rechtswege verzekerd voor de AOW.
De personele werkingssfeer bepaalt welke personen onder het bereik van een regeling
vallen, ook wel de doelgroep. Daarbij moet worden bepaald wat de binnengrenzen (waarbij
onderscheid wordt gemaakt tussen economisch actieven en niet-actieven) en wat de
buitengrenzen zijn (waarbij een afbakening tot de Nederlandse rechtssfeer wordt gemaakt).
De doelgroep bij de sociale verzekeringen is de kring der verzekerden, terwijl de doelgroep
voor de sociale voorzieningen geen vaste groep betreft en per regeling dient te worden
vastgesteld.
1
Tegenwoordig zijn er overigens veel regelingen die zowel kenmerken van sociale voorzieningen, als
van sociale verzekeringen bevatten. Hieruit blijkt dan ook dat beide benaderingen sterk naar elkaar
toe zijn gegroeid.
3
, De materiële werkingssfeer wordt bepaald door de gebeurtenis die recht geeft op de
tegenprestatie, ook wel het sociaal risico. Dit verwijst naar een bepaalde oorzaak die kan
leiden tot inkomensonzekerhied, maar er zijn regelingen die abstraheren van deze oorzaak.
Hiervoor is slechts van belang of men behoeftig is, waarbij ontoereikend inkomen wordt
aangevuld tot aan het sociaal minimum (= bestaansminimumregelingen). De
bestaansminimumregelingen zijn gebaseerd op een middelentoets. Voor deze toets is van
belang of men samenwoont, gehuwd is, alleenstaande is, kinderen heeft etc.
Zie de tabel hieronder voor welke risico door welke regelingen wordt gedekt.
Risico Regelingen
Ziekte en art. 7:629 BW/ZW, Wet WIA, WAO, Wajong, WAZ,
arbeidsongeschiktheid Wsw
Werkloosheid WW, Wet WIA
Ouderdom AOW
Overlijden Anw
Kinderen AKW, Wet KB, Wkkp
Gezondheid Wlz, Zvw, Wmo 2015, Wzt
Bestaansminimum Participatiewet, IOAW, IOAZ, IOW, TW
De uitvoering van de sociale voorzieningen en verzekeringen vindt plaats door de instanties
zoals hieronder schematisch weergegeven.
Instantie Activiteit Regelgeving
SVB Uitvoering AKW, Anw, AOW
UWV Uitvoering WW, Wet WIA, WAO, ZW,
WAZ, Wajong, TW, IOW
Particuliere zvk’s Uitvoering + premieheffing Wlz, Zvw
Belastingdienst Premieheffing Wet WIA, WAO, WW, Anw,
AOW, Wlz
Belastingdienst Bijdrageheffing Zvw
Belastingdienst/Toeslagen Uitvoering Wet KB, Wzt, Wkkp, Wht
Gemeenten/UWV Uitvoering Participatiewet, Wmo 2015,
Werkbedrijf IOAW, IOAZ, Wsw
4
Inhoudsopgave
Week 1 3
Het socialezekerheidsstelsel 3
Personele werkingssfeer 5
Kring der verzekerden werknemersverzekeringen 5
Uitbreiding werknemersbegrip 7
Beperking werknemersbegrip 7
Kring der verzekerden volksverzekeringen 9
Uitbreiding en beperking kring der verzekerden volksverzekeringen 10
Personele werkingssfeer van de Participatiewet 11
Week 2 12
Ziekte 12
Recht op loonbetaling 12
Hoogte en duur van de loonbetalingsplicht 13
Verplichtingen en sancties 15
Ziektewet-uitkering 17
Uitbetaling van ziekengeld 17
Verplichtingen en sancties 18
Eigenrisicodragen 18
Week 3 19
Arbeidsongeschiktheidsuitkering 19
Voorwaarden voor het recht op een AO-uitkering 19
Wet Wajong 19
Wet WIA 19
Begrip arbeidsongeschiktheid 20
EHRM 8 oktober 2015: Korosec-arrest 20
CRvB 30 juni 2017: precisering Korosec-arrest 20
Arbeidsdeskundig onderzoek 21
Uitkeringsstructuur Wet WIA 22
IVA-uitkering 23
WGA-uitkering 23
Loongerelateerde uitkering 24
LAU-uitkering 24
Vervolguitkering 24
Verplichtingen en sancties 25
Eigenrisicodrager 25
Week 4 27
Werkloosheidsuitkering 27
Voorwaarden voor het ontstaan van het recht op uitkering 27
Werknemerschap 27
Werkloosheid 27
1
, Referte-eis 28
Uitsluitingsgronden 28
Hoogte WW-uitkering 29
Inkomstenverrekening 29
Duur WW-uitkering 30
Verplichtingen en sancties 31
A-grond 31
B-grond 32
Verwijtbare werkloos worden 34
Faillisementsuitkering 36
Week 5 37
Participatiewet 37
Voorwaarden voor het recht 37
Personele werkingssfeer 37
Middelentoets 37
Noodzakelijke kosten 38
Uitsluitingsgronden 38
Algemene bijstand 39
Alleenstaanden en gehuwden 39
Samenwonende ongehuwden 39
Kostendelers 40
Jongeren 40
Bijzondere bijstand 41
Toeslagen 41
Vormen van bijstand 42
Verplichtingen en sancties 42
Informatieplicht 42
Medewerkingsplicht 43
Arbeidsverplichtingen 43
Werken met behoud van uitkering 44
Opschorting, herziening, intrekking en terugvordering van de uitkering 45
Re-integratie 46
Week 6 47
Week 7 48
Handhaving en rechtswaarborgen 48
Handhavingsketen 48
Terugvordering 49
Maatregelen en boetes 51
Strafrechtelijke vervolging 52
Rechtswaarborgen 53
Informed consent 53
2
,Week 1
Het socialezekerheidsstelsel
Het stelsel van sociale zekerheid is het geheel aan regelingen gericht op het bevorderen van
bestaanszekerheid en van de instanties die bij die regelingen als uitvoerder, toezichthouder
of rechter betrokken zijn. Gezien de grote hoeveelheid regelingen, ligt de focus op sociale
risico’s. Tevens zijn er regelingen die een bestaansminimum garanderen. De risico-indeling
die het Nederlandse stelsel kent ziet er als volgt uit: ziekte, arbeidsongeschiktheid,
werkloosheid, ouderdom, overlijden, kinderen en gezondheid(szorg).
Binnen bovenstaande risico-indeling bestaat een tweedeling tussen enerzijds sociale
verzekeringen en anderzijds sociale voorzieningen. Sociale verzekeringen beschermen
werknemers tegen sociale risico’s. Deze verzekeringen geven een wettelijk gegarandeerde
aanspraak op een uitkering, als tegenprestatie voor betaalde premies. Sociale
voorzieningen daarentegen geven financiële steun in geval van armoe, waarbij de
uitkerende instanties vrij zijn in het bepalen van vorm en omvang van de steun. Deze
voorzieningen, met als belangrijkste de bijstand, worden gefinancierd vanuit de algemene
middelen en dus niet uit premies. Dit laatste definieert dan ook het verschil tussen de sociale
verzekeringen en voorzieningen, ook wel het financieringscriterium genoemd.1
Op basis van het verzekeringsbeginsel of equivalentiebeginsel moet er evenredigheid
bestaan tussen de hoogte van de aan de verzekeraar te betalen premie en het risico. Het
risico is de kans van het optreden van schade als gevolg van een onzeker voorval. Hoe
hoger het risico, hoe hoger dan ook de premie. Tevens bestaat er evenredigheid tussen de
hoogte van de premie en de uitkering: hoe hoger de uitkering, hoe hoger de premie. In de
sociale zekerheid wordt regelmatig inbreuk gemaakt op het verzekeringsbeginsel, onder
andere vanuit het oogpunt van solidariteit.
Voorbeeld: voor de AOW geldt: een hoger inkomen, betekent meer premie betalen.
De uitkering is echter voor iedereen even hoog, zelfs indien iemand helemaal geen
premie betaald. Men is namelijk van rechtswege verzekerd voor de AOW.
De personele werkingssfeer bepaalt welke personen onder het bereik van een regeling
vallen, ook wel de doelgroep. Daarbij moet worden bepaald wat de binnengrenzen (waarbij
onderscheid wordt gemaakt tussen economisch actieven en niet-actieven) en wat de
buitengrenzen zijn (waarbij een afbakening tot de Nederlandse rechtssfeer wordt gemaakt).
De doelgroep bij de sociale verzekeringen is de kring der verzekerden, terwijl de doelgroep
voor de sociale voorzieningen geen vaste groep betreft en per regeling dient te worden
vastgesteld.
1
Tegenwoordig zijn er overigens veel regelingen die zowel kenmerken van sociale voorzieningen, als
van sociale verzekeringen bevatten. Hieruit blijkt dan ook dat beide benaderingen sterk naar elkaar
toe zijn gegroeid.
3
, De materiële werkingssfeer wordt bepaald door de gebeurtenis die recht geeft op de
tegenprestatie, ook wel het sociaal risico. Dit verwijst naar een bepaalde oorzaak die kan
leiden tot inkomensonzekerhied, maar er zijn regelingen die abstraheren van deze oorzaak.
Hiervoor is slechts van belang of men behoeftig is, waarbij ontoereikend inkomen wordt
aangevuld tot aan het sociaal minimum (= bestaansminimumregelingen). De
bestaansminimumregelingen zijn gebaseerd op een middelentoets. Voor deze toets is van
belang of men samenwoont, gehuwd is, alleenstaande is, kinderen heeft etc.
Zie de tabel hieronder voor welke risico door welke regelingen wordt gedekt.
Risico Regelingen
Ziekte en art. 7:629 BW/ZW, Wet WIA, WAO, Wajong, WAZ,
arbeidsongeschiktheid Wsw
Werkloosheid WW, Wet WIA
Ouderdom AOW
Overlijden Anw
Kinderen AKW, Wet KB, Wkkp
Gezondheid Wlz, Zvw, Wmo 2015, Wzt
Bestaansminimum Participatiewet, IOAW, IOAZ, IOW, TW
De uitvoering van de sociale voorzieningen en verzekeringen vindt plaats door de instanties
zoals hieronder schematisch weergegeven.
Instantie Activiteit Regelgeving
SVB Uitvoering AKW, Anw, AOW
UWV Uitvoering WW, Wet WIA, WAO, ZW,
WAZ, Wajong, TW, IOW
Particuliere zvk’s Uitvoering + premieheffing Wlz, Zvw
Belastingdienst Premieheffing Wet WIA, WAO, WW, Anw,
AOW, Wlz
Belastingdienst Bijdrageheffing Zvw
Belastingdienst/Toeslagen Uitvoering Wet KB, Wzt, Wkkp, Wht
Gemeenten/UWV Uitvoering Participatiewet, Wmo 2015,
Werkbedrijf IOAW, IOAZ, Wsw
4
