KLOP Hoorcollege/ Verdiepende Interactieve College (VIC) aantekeningen
Inhoudsopgave
VIC 7 – Angst- en hechtingsproblematiek (Annerieke Oosterwegel)......................................................2
Voorbereiding VIC – Verschillende soorten angst............................................................................10
VIC 8 – Mood (Depressive and Bipolar) Disorders in children and adolescents (Stathis Grapsas)........12
VIC 9 – Persoonlijkheidsproblematiek (Stathis Grapsas)......................................................................21
Voorbereiding voor de VIC - Ontwikkelingsprincipes van persoonlijkheidskenmerken en hun
verband met persoonlijkheidsstoornissen........................................................................................29
VIC 10 – Trauma en de rol van familie (Hend Eltanamly).....................................................................32
VIC 11 – Eetproblematiek; het OWP perspectief (Yolanda van Beek)...................................................39
VIC 12 – Kindermishandeling en verwaarlozing (Susan Ketner)............................................................46
Aantekening werkgroep 3....................................................................................................................52
Kennisclip Team-Based Learning ~ Groeien van team werk.............................................................52
1
, VIC 7 – Angst- en hechtingsproblematiek (Annerieke
Oosterwegel)
Angst is een basale emotie
Inhoud college:
- Ontwikkelingspaden
o Linear
o Non-lineair
- Ontwikkelingsfasen
- Hechting
- Behandeling
Factoren angststoornis
- Genetische predispositie
o Serotonine, geïnihibeerd temperament; BIS
- Neurobiologsche reacties op stress
o Verhoogde reactiviteit (hypothalamic-pituitary-adrenocortical brain circuit (HPA-as)
- Ouders
o Eigen aanleg
o Model voor vermijdende copingstrategie
o Overbeschermend
o Overcontrolerend
o Ongevoelig en niet responsief of afwijzend t.o.v. de angsten van het kind
- Onveilige hechting
- Emotie regulatie problemen
o Extrinsieke control beliefs
o Moeite zichzelf te troosten
o Moeite zichzelf te herlabelen
- Cognitieve denkfouten
o Preoccupatie
o Negatieve attributie
o Onrealistische, negatieve aannames
Rood zijn echt oorzakelijke factoren
Zwart zijn dat wel oorzakelijke factoren of maintaining factors (zijn in ieder geval van een
andere orde)
Deel 1 - Ontwikkelingspaden
Twee lineaire ontwikkelingspaden
1. In je boek voornamelijk volgende ontwikkelingspad:
- Voornamelijk vanuit genen en aanleg al of niet via onveilige hechting door enigszins angstige
ouders bekrachtigd wordt in de angst die ze van nature al een beetje voelen
o Ouders: pas op/ maak je niet vies/ val niet
2
, Zulk angstig gedrag van ouders bekrachtigd angst van kinderen en zorgt voor
sociale rolmodellen (sociale leertheorie)
Kinderen leren dat beetje angstig zijn misschien wel goed is
o Kan samen gaan met curling ouders (alles weghouden
lastig/moeilijk voor kinderen)
Kan tot angst leiden (ze leren niet dat het niet erg is
om te vallen en je knie weer heelt)
Kinderen groeien eigenlijk op waarbij angst
die ze van nature al een beetje voelden
wordt bekrachtigd en eventueel kan
resulteren in een angststoornis
Dit pad met de maintaining factor toegevoegd:
- Als je emoties worden weggehouden bij je dan leer je er ook niet mee om te gaan
o Juist dit soort angstige patronen resulteert weer in biases
2. Ander pad (harsh parenting) :
- In het boek wordt gesproken van harsh parenting; betekent heel ander ontwikkelingspad dan
dat van positieve bekrachtiging
- Bij harsh parenting is het pad dat een kind al dan niet met genetische aanleg of predisposities
in temperament op een gegeven moment bang is, maar dat de angst door de ouders niet op
een sensitieve manier wordt opgevangen
o Harsh parenting kan leiden tot angststoornis, juist omdat een kind met misschien
onschuldige angst door deze ouders alleen gelaten wordt met zijn/haar angsten
- Harsh parenting kan je krijgen als fysiek overleven belangrijker is dan emotioneel
opgevangen worden
o Barre omstandigheden maken dat er minder aandacht is voor psychologie en
emoties van de kinderen en meer aandacht voor directe fysieke veiligheid (eten
krijgen)
- Kunnen goed bedoelende ouders zijn, die misschien toch niet zozeer op die emoties van
kinderen letten;
- Maar kan ook zijn dat vaders hun kinderen stoer moeten zijn (wees niet watje, wees stoer)
o Als ouders dit heel graag willen; jongens opgroeien tot stoere knapen
Vergeten dat kind ook iets met emoties moeten doen
Dit insensitieve oudersschap (emoties worden niet ontvangen en
geen emotie-regulatie aangeleerd) kan leiden tot onveilige-
vermijdende hechting waardoor je banger bent dan je oorspronkelijk
3
, was (spannende dingen in de wereld, maat niemand vangt dit voor je
op) wat weer kan leiden tot angststoornissen
- Totaal tegenovergesteld van eerste pad, ofwel angstige ouders
Non-lineaire ontwikkelingspaden (in het boek ‘Sudden onset’ genoemd):
- (Sudden onset betekent dat er ergens in de vroege ontwikkeling iets gebeurt waardoor
kinderen alsnog heel bang waren, ook al hadden ze die geneteische predisposities niet)
De drie ‘Sudden onset’ non-lineaire ontwikkelingspaden
Een uitlokkende gebeurtenis:
1) Respondent/classic conditioning door een traumatische gebeurtenis:
a. Iets naars overkomen en geschrokken van het effect, bv. verlatingsangst na overlijden of
vechtscheiding ouders
i. Laat die ene alsjeblieft blijven, anders heb ik niemand meer fear of
abandoment
2) Operante conditionering door nare gevolgen
a. kind probeerde iets maar liep niet goed af, bv zakken voor toetsen, steeds uitlachen
3) Non-contingent exposure – secundaire gevolgen van een gebeurtenis
a. bv. achter zijn op school als gevolg van langdurige ziekte, kwetsbaar sociaal netwerk als
gevolg van verhuizing
i. Moet je extra goed naar zoeken, je haalt niet uit eerste gezicht uit intake
1. Er is iets in het leven gebeurt wat niks met angst te maken heeft; er zijn
wel situationele omstandigheden ontstaan die kind kwetsbaar maken
voor angst
(4.) Sudden onset: normatieve groei en ontwikkeling gaan logischerwijs gepaard met angst
- Want:
o Een nieuwe fase begint onbekend
o Nieuwe inzichten leiden tot de onderkenning van nieuwe, ongekende mogelijkheden
Dus: angsten in de kindertijd zijn veelal te herleiden tot de normatieve ontwikkelingen en taken op
die bepaalde leeftijd (zesde variant hoe angst kan ontstaan)
4
Inhoudsopgave
VIC 7 – Angst- en hechtingsproblematiek (Annerieke Oosterwegel)......................................................2
Voorbereiding VIC – Verschillende soorten angst............................................................................10
VIC 8 – Mood (Depressive and Bipolar) Disorders in children and adolescents (Stathis Grapsas)........12
VIC 9 – Persoonlijkheidsproblematiek (Stathis Grapsas)......................................................................21
Voorbereiding voor de VIC - Ontwikkelingsprincipes van persoonlijkheidskenmerken en hun
verband met persoonlijkheidsstoornissen........................................................................................29
VIC 10 – Trauma en de rol van familie (Hend Eltanamly).....................................................................32
VIC 11 – Eetproblematiek; het OWP perspectief (Yolanda van Beek)...................................................39
VIC 12 – Kindermishandeling en verwaarlozing (Susan Ketner)............................................................46
Aantekening werkgroep 3....................................................................................................................52
Kennisclip Team-Based Learning ~ Groeien van team werk.............................................................52
1
, VIC 7 – Angst- en hechtingsproblematiek (Annerieke
Oosterwegel)
Angst is een basale emotie
Inhoud college:
- Ontwikkelingspaden
o Linear
o Non-lineair
- Ontwikkelingsfasen
- Hechting
- Behandeling
Factoren angststoornis
- Genetische predispositie
o Serotonine, geïnihibeerd temperament; BIS
- Neurobiologsche reacties op stress
o Verhoogde reactiviteit (hypothalamic-pituitary-adrenocortical brain circuit (HPA-as)
- Ouders
o Eigen aanleg
o Model voor vermijdende copingstrategie
o Overbeschermend
o Overcontrolerend
o Ongevoelig en niet responsief of afwijzend t.o.v. de angsten van het kind
- Onveilige hechting
- Emotie regulatie problemen
o Extrinsieke control beliefs
o Moeite zichzelf te troosten
o Moeite zichzelf te herlabelen
- Cognitieve denkfouten
o Preoccupatie
o Negatieve attributie
o Onrealistische, negatieve aannames
Rood zijn echt oorzakelijke factoren
Zwart zijn dat wel oorzakelijke factoren of maintaining factors (zijn in ieder geval van een
andere orde)
Deel 1 - Ontwikkelingspaden
Twee lineaire ontwikkelingspaden
1. In je boek voornamelijk volgende ontwikkelingspad:
- Voornamelijk vanuit genen en aanleg al of niet via onveilige hechting door enigszins angstige
ouders bekrachtigd wordt in de angst die ze van nature al een beetje voelen
o Ouders: pas op/ maak je niet vies/ val niet
2
, Zulk angstig gedrag van ouders bekrachtigd angst van kinderen en zorgt voor
sociale rolmodellen (sociale leertheorie)
Kinderen leren dat beetje angstig zijn misschien wel goed is
o Kan samen gaan met curling ouders (alles weghouden
lastig/moeilijk voor kinderen)
Kan tot angst leiden (ze leren niet dat het niet erg is
om te vallen en je knie weer heelt)
Kinderen groeien eigenlijk op waarbij angst
die ze van nature al een beetje voelden
wordt bekrachtigd en eventueel kan
resulteren in een angststoornis
Dit pad met de maintaining factor toegevoegd:
- Als je emoties worden weggehouden bij je dan leer je er ook niet mee om te gaan
o Juist dit soort angstige patronen resulteert weer in biases
2. Ander pad (harsh parenting) :
- In het boek wordt gesproken van harsh parenting; betekent heel ander ontwikkelingspad dan
dat van positieve bekrachtiging
- Bij harsh parenting is het pad dat een kind al dan niet met genetische aanleg of predisposities
in temperament op een gegeven moment bang is, maar dat de angst door de ouders niet op
een sensitieve manier wordt opgevangen
o Harsh parenting kan leiden tot angststoornis, juist omdat een kind met misschien
onschuldige angst door deze ouders alleen gelaten wordt met zijn/haar angsten
- Harsh parenting kan je krijgen als fysiek overleven belangrijker is dan emotioneel
opgevangen worden
o Barre omstandigheden maken dat er minder aandacht is voor psychologie en
emoties van de kinderen en meer aandacht voor directe fysieke veiligheid (eten
krijgen)
- Kunnen goed bedoelende ouders zijn, die misschien toch niet zozeer op die emoties van
kinderen letten;
- Maar kan ook zijn dat vaders hun kinderen stoer moeten zijn (wees niet watje, wees stoer)
o Als ouders dit heel graag willen; jongens opgroeien tot stoere knapen
Vergeten dat kind ook iets met emoties moeten doen
Dit insensitieve oudersschap (emoties worden niet ontvangen en
geen emotie-regulatie aangeleerd) kan leiden tot onveilige-
vermijdende hechting waardoor je banger bent dan je oorspronkelijk
3
, was (spannende dingen in de wereld, maat niemand vangt dit voor je
op) wat weer kan leiden tot angststoornissen
- Totaal tegenovergesteld van eerste pad, ofwel angstige ouders
Non-lineaire ontwikkelingspaden (in het boek ‘Sudden onset’ genoemd):
- (Sudden onset betekent dat er ergens in de vroege ontwikkeling iets gebeurt waardoor
kinderen alsnog heel bang waren, ook al hadden ze die geneteische predisposities niet)
De drie ‘Sudden onset’ non-lineaire ontwikkelingspaden
Een uitlokkende gebeurtenis:
1) Respondent/classic conditioning door een traumatische gebeurtenis:
a. Iets naars overkomen en geschrokken van het effect, bv. verlatingsangst na overlijden of
vechtscheiding ouders
i. Laat die ene alsjeblieft blijven, anders heb ik niemand meer fear of
abandoment
2) Operante conditionering door nare gevolgen
a. kind probeerde iets maar liep niet goed af, bv zakken voor toetsen, steeds uitlachen
3) Non-contingent exposure – secundaire gevolgen van een gebeurtenis
a. bv. achter zijn op school als gevolg van langdurige ziekte, kwetsbaar sociaal netwerk als
gevolg van verhuizing
i. Moet je extra goed naar zoeken, je haalt niet uit eerste gezicht uit intake
1. Er is iets in het leven gebeurt wat niks met angst te maken heeft; er zijn
wel situationele omstandigheden ontstaan die kind kwetsbaar maken
voor angst
(4.) Sudden onset: normatieve groei en ontwikkeling gaan logischerwijs gepaard met angst
- Want:
o Een nieuwe fase begint onbekend
o Nieuwe inzichten leiden tot de onderkenning van nieuwe, ongekende mogelijkheden
Dus: angsten in de kindertijd zijn veelal te herleiden tot de normatieve ontwikkelingen en taken op
die bepaalde leeftijd (zesde variant hoe angst kan ontstaan)
4
