Complete samenvatting Inl. Psychologie voor Maatschappijwetenschappen (zelf een 9,0 gehaald)

Inleiding Psychologie voor
Maatschappijwetenschappen
Tila Pronk – Voorjaar 2023

- Zelf een 9,0 gehaald -




1

,Videocollege 1
Het boek: Sociale Psychologie (Nederlandstalige bewerking) Aronson, Wilson & Sommers (vertaald
door van Loon, Jacobs, Jolij, Pierik & Vos) 10e editie

Tentamen: 40 meerkeuzevragen.

Onderzoeken dienen als ondersteuning, deze hoef je niet te kennen voor het tentamen.

Videocollege 1: deel 2 – Wat is sociale psychologie?
Psychologie: De wetenschappelijke studie naar het gedrag en het innerlijke leven (gedachten &
gevoelens) van mensen

Sociale psychologie: de wetenschappelijke studie naar de manier waarop de gedachten, gevoelens
en het gedrag van mensen worden beïnvloed door de aanwezigheid van anderen. Sociale
psychologen willen graag het gedrag van mensen begrijpen.

Mensen worden beïnvloed door de werkelijke (expliciete) of ingebeelde (impliciete) aanwezigheid
van anderen.




Sociale invloed: het effect dat de woorden, daden of alleen al de aanwezigheid van andere mensen
hebben op onze gedachten, gevoelens, houdingen of gedrag. (Wanneer je anders bent dan de rest,
heb je de neiging jezelf te willen aanpassen om niet buiten de groep te vallen)

Klinische psychologie en persoonlijkheidspsychologie zitten in je hoofd. Sociale psychologie is de
invloed van buitenaf op het hoofd.

Construct: de manier waarop mensen de sociale wereld waarnemen, begrijpen en interpreteren.



Videocollege 1: deel 3 – Perspectieven in de sociale psychologie
Perspectieven in de sociale psychologie die sociaal gedrag verklaren:

- Evolutionair: Sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken hoe genetische factoren over de
eeuwen heen zijn aangepast om de overlevings- en voortplantingskansen te vergroten.
o Natuurlijke selectie (Charles Darwin): Het proces waarbij belangrijke eigenschappen
die gunstig zijn voor de overleving worden doorgegeven aan het nageslacht.
o Eerste doel overleven (niet zichtbaar voor vijanden en voedsel kunnen verzamelen),
wanneer dit in orde is gaat het om doorgeven van de genen (aantrekkelijk zijn voor
het andere geslacht).
o Hoe helpt evolutie om menselijk gedrag te verklaren?
▪ Mensen hebben veel gemeen met andere dieren


2

, ▪ Sommige menselijke gewoonten zijn universeel
- Socio-Cultureel: Sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken naar de invloed van grotere
sociale groepen.
o Hoe helpt cultuur om menselijk gedrag te verklaren?
▪ Sommige gewoonten, tradities en gedragingen zijn verschillend, afhankelijk
van de culturele context
▪ Cross-cultureel onderzoek
- Sociaal leren: sociaal gedrag wordt verklaard door te kijken hoe leerervaringen in het
verleden, toekomstig gedrag voorspellen.
o Hoe helpt sociaal leren om menselijk gedrag te verklaren?
▪ Mensen zijn geneigd om gedrag te imiteren van rolmodellen

Interacties tussen perspectieven: het ene perspectief is niet beter dan het andere perspectief!


Videocollege 1: deel 4 – Persoon X Situatie
Kurt Lewin: Wat bepaalt ons gedrag? --> B = f (P X E) --> gedrag in functie van persoon en omgeving.

Gedrag van een mensen hangt dus af van twee dingen. Persoon x Omgeving (bijv. Waar ben je
opgegroeid? Rijk of arm)

Factoren in een situatie die gedrag beïnvloedt en delen v. persoonlijkheid naar boven haalt

• Aanwezigheid van anderen -> beter je handen wassen op een openbaar toilet
• Normen -> gedrag wordt anders in verschillende contexten (bijv. Opstap vs. Bij
schoonouders) -> mensen zijn niet onecht maar complex, iedere situatie toont een stukje
van een persoonlijkheid

Als persoon ook veel invloed op situatie (bijv. De damschreeuwer)

Als er iets gebeurt: ligt dat aan persoon of situatie? Gedrag kan gestuurd worden door situatie, het is
belangrijk ook oog te hebben voor bijv. de situatie van een terrorist waarom dat deze bepaald
gedrag vertoont, voordat je zegt dat iemand een slecht persoon is.

Gestalt psychologie: Bestudeert de subjectieve manier waarop een object in de geest van mensen
verschijnt. Niet iedereen ervaart dezelfde situatie op dezelfde manier.

Naïef Realisme: Mensen hebben snel de neiging om te denken dat de manier waarop zij het zien de
échte waarheid is. We zijn niet objectief op de manier dat we situaties ervaren. Maar de
interpretatie van de werkelijkheid kan per persoon heel erg verschillen. -> conflicten

Waarom zijn we niet objectief? --> Basale menselijke motieven (om optimistisch over onszelf te
blijven)

- Zelf-verbeteringsmotief: we willen een goed gevoel hebben over onszelf. Omdat we ons
zelfvertrouwen heel graag willen beschermen.
- Accuraatheidsmotief: mensen willen een correct beeld hebben over zichzelf

--> vaak in strijd met elkaar. Wanneer je accuraat naar je gedrag kijkt zie je dingen die misschien niet
goed zijn voor je zelfvertrouwen en andersom.

--> Oplossing; brein heeft trucjes om optimisme over onszelf te behouden. Illusies in ons brein die
het zelf-verbeteringsmotief en accuraatheidsmotief met elkaar in overeenstemming te brengen.

3

, • Beter-dan-gemiddeld effect
• Onrealistisch optimisme: de kans onderschatten op erge gebeurtenissen in ons leven en
juist overschatten de kans op het overkomen van goede gebeurtenissen (loten kopen)
• Vals consensus effect: de gedachte dat de slechte eigenschappen van je persoonlijkheid
eigenlijk wel voor iedereen geldt. Dat iedereen die slechte eigenschap met jou deelt, terwijl
dat helemaal niet zo is. (“alle mensen komen wel eens te laat.”) Ik heb wel een slechte
eigenschap, maar dat is eigenlijk niet zo erg want iedereen is zo.
• Vals uniciteitseffect: de gedachte dat de goede eigenschappen van je persoonlijkheid heel
uniek zijn.

--> houdt ons als mens blij en mentaal gezond. We interpreteren de wereld op een manier die ons
heel goed uitkomt, maar het brengt ons vaak in de problemen met communicatie.




4