Effect van hogere eiwitinname
op ziekteverloop van
ondervoede ouderen die in het
ziekenhuis liggen met COVID-19
Naam student
Studentnummer
Werkgroepdocent
Geriatrie & Veroudering
27 maart 2021
, Ondervoeding is groot probleem bij ouderen, waarbij de prevalentie van ondervoeding bij
ouderen die in een verpleeghuis wonen 10 tot 15% is, bij patiënten in het ziekenhuis 15 tot
25%, en bij ouderen die thuiszorg krijgen zelfs 15 tot 30% [1,2]. Ondervoeding is een
lichaamstoestand die wordt veroorzaakt door een tekort aan inname of opname van voeding
resulterend in een veranderde lichaamssamenstelling (verminderde vetvrije massa) en
lichaamscelmassa, met als gevolg een verminderd fysiek en mentaal functioneren en een
slechtere klinische uitkomst van ziekte [3]. Ondervoeding leidt tot het slechter functioneren
van het lichaam, wat met name door de afname van de spiermassa komt. Andere gevolgen
voor de gezondheid door ondervoeding zijn een verminderde weerstand, langzamer herstel
van een ziekte of een verwonding en een hogere kans op vallen [4].
Uit eerdere onderzoeken is gebleken dat met name eiwit van belang is om de gevolgen van
ondervoeding te voorkomen [5,6]. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid eiwit voor
volwassenen is 0,8 g/kg lichaamsgewicht [7]. Echter tonen recente onderzoeken aan dat
ouderen mogelijk baat zouden kunnen hebben bij een hogere hoeveelheid eiwit in hun
dieet, tot wel 1-1.6 g/kg lichaamsgewicht [8,9]. Een duidelijke consensus over een hogere
aanbevolen eiwitinname voor ouderen bestaat echter nog niet.
Een studie uitgevoerd bij volwassenen die op de IC hadden gelegen toonde aan dat
verbeterde eiwitinname tijdens ziekenhuisopname een voorspoediger herstel en lagere kans
op mortaliteit na ziekenhuisontslag gaf [10]. Verdere studies die een positief effect aantonen
van eiwitverrijkte voeding op (infectie)ziekteverloop ontbreken nog.
Ten tijde van de COVID-19-pandemie is het belangrijker dan ooit dat ouderen in een zo goed
mogelijke fysieke gezondheid verkeren, om de weerstand zo goed mogelijk te houden en het
risico op een ernstig ziektebeloop of zelfs overlijden als gevolg van een coronabesmetting zo
gering mogelijk te houden [11]. Senioren van 70 jaar en ouder behoren tot de risicogroep die
de hoogste kans heeft op een ernstig ziekteverloop, waarbij er sprake kan zijn van een
ernstige longontsteking, ademhalingsproblemen en een opname op de IC. Uit onderzoek bij
kinderen blijkt dat ondervoeding het risico op een ernstiger ziekteverloop vergroot [12].
Hoewel dit onderzoek bij kinderen werd uitgevoerd, schept het wel verontrusting dat
hetzelfde ook voor ouderen zou kunnen gelden. Andere onderzoeken wijzen uit dat
ondervoeding en eiwittekort ook bij ouderen gelinkt is aan een hoger risico op
infectieziekten en een lagere kans op herstel [5,13].
Het is nog onbekend wat het effect van eiwitverrijkte voeding kan zijn op het ziekteverloop
bij ondervoede ouderen die besmet zijn met COVID-19, en of het wellicht mogelijk is dat
genezing (voor)spoediger kan verlopen als bij de behandeling van deze patiënten
eiwitverrijkte voeding wordt ingezet. Het is van belang om dit te onderzoeken, want als er
een positief causaal verband kan worden aangetoond tussen eiwitverrijkte voeding en een
voorspoedigere genezing van COVID-19, kan hier in het vervolg bij de behandeling op
worden ingezet. Ook zal het het belang van een eiwitrijker dieet voor met name ondervoede
ouderen aantonen, waardoor de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid eiwit voor ouderen
mogelijk naar boven zou kunnen worden bijgesteld.
De onderzoeksvraag van dit onderzoek luidt dan ook: ‘Wat is het effect van eiwitverrijkte
voeding ten opzichte van voeding met de aanbevolen hoeveelheid eiwit op het ziekteverloop
op ziekteverloop van
ondervoede ouderen die in het
ziekenhuis liggen met COVID-19
Naam student
Studentnummer
Werkgroepdocent
Geriatrie & Veroudering
27 maart 2021
, Ondervoeding is groot probleem bij ouderen, waarbij de prevalentie van ondervoeding bij
ouderen die in een verpleeghuis wonen 10 tot 15% is, bij patiënten in het ziekenhuis 15 tot
25%, en bij ouderen die thuiszorg krijgen zelfs 15 tot 30% [1,2]. Ondervoeding is een
lichaamstoestand die wordt veroorzaakt door een tekort aan inname of opname van voeding
resulterend in een veranderde lichaamssamenstelling (verminderde vetvrije massa) en
lichaamscelmassa, met als gevolg een verminderd fysiek en mentaal functioneren en een
slechtere klinische uitkomst van ziekte [3]. Ondervoeding leidt tot het slechter functioneren
van het lichaam, wat met name door de afname van de spiermassa komt. Andere gevolgen
voor de gezondheid door ondervoeding zijn een verminderde weerstand, langzamer herstel
van een ziekte of een verwonding en een hogere kans op vallen [4].
Uit eerdere onderzoeken is gebleken dat met name eiwit van belang is om de gevolgen van
ondervoeding te voorkomen [5,6]. De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid eiwit voor
volwassenen is 0,8 g/kg lichaamsgewicht [7]. Echter tonen recente onderzoeken aan dat
ouderen mogelijk baat zouden kunnen hebben bij een hogere hoeveelheid eiwit in hun
dieet, tot wel 1-1.6 g/kg lichaamsgewicht [8,9]. Een duidelijke consensus over een hogere
aanbevolen eiwitinname voor ouderen bestaat echter nog niet.
Een studie uitgevoerd bij volwassenen die op de IC hadden gelegen toonde aan dat
verbeterde eiwitinname tijdens ziekenhuisopname een voorspoediger herstel en lagere kans
op mortaliteit na ziekenhuisontslag gaf [10]. Verdere studies die een positief effect aantonen
van eiwitverrijkte voeding op (infectie)ziekteverloop ontbreken nog.
Ten tijde van de COVID-19-pandemie is het belangrijker dan ooit dat ouderen in een zo goed
mogelijke fysieke gezondheid verkeren, om de weerstand zo goed mogelijk te houden en het
risico op een ernstig ziektebeloop of zelfs overlijden als gevolg van een coronabesmetting zo
gering mogelijk te houden [11]. Senioren van 70 jaar en ouder behoren tot de risicogroep die
de hoogste kans heeft op een ernstig ziekteverloop, waarbij er sprake kan zijn van een
ernstige longontsteking, ademhalingsproblemen en een opname op de IC. Uit onderzoek bij
kinderen blijkt dat ondervoeding het risico op een ernstiger ziekteverloop vergroot [12].
Hoewel dit onderzoek bij kinderen werd uitgevoerd, schept het wel verontrusting dat
hetzelfde ook voor ouderen zou kunnen gelden. Andere onderzoeken wijzen uit dat
ondervoeding en eiwittekort ook bij ouderen gelinkt is aan een hoger risico op
infectieziekten en een lagere kans op herstel [5,13].
Het is nog onbekend wat het effect van eiwitverrijkte voeding kan zijn op het ziekteverloop
bij ondervoede ouderen die besmet zijn met COVID-19, en of het wellicht mogelijk is dat
genezing (voor)spoediger kan verlopen als bij de behandeling van deze patiënten
eiwitverrijkte voeding wordt ingezet. Het is van belang om dit te onderzoeken, want als er
een positief causaal verband kan worden aangetoond tussen eiwitverrijkte voeding en een
voorspoedigere genezing van COVID-19, kan hier in het vervolg bij de behandeling op
worden ingezet. Ook zal het het belang van een eiwitrijker dieet voor met name ondervoede
ouderen aantonen, waardoor de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid eiwit voor ouderen
mogelijk naar boven zou kunnen worden bijgesteld.
De onderzoeksvraag van dit onderzoek luidt dan ook: ‘Wat is het effect van eiwitverrijkte
voeding ten opzichte van voeding met de aanbevolen hoeveelheid eiwit op het ziekteverloop
