Introduction to Criminal Law
Concreet voorbeeld van strafrecht.
Zaak-K
Citroen Xara volgas op meneer T die in Park staat. Meneer T probeert de auto te ontwijken
maar meneer K (bestuurder) corrigeert wat en weet meneer T alsnog te raken. Meneer T
wordt gelanceerd, vliegt door de lucht en ploft op de grond. Gevolg: gebroken sleutelbeen.
Strafbaar feit? Poging tot doodslag [art 287 Sr jo art 45 Sr]
Straf: In eerste aanleg gevangenisstraf van 30 maanden (2,5 jaar) waarvan 10 maanden
voorwaardelijk + ontzegging rijbevoegdheid van 3 jaar.
In hoger beroep 3 jaar gevangenisstraf + ontzegging rijbevoegdheid van 3 jaar
Het machtsmiddel gevangenisstraf is het zwaarste en meest ingrijpende machtsmiddel wat de
overheid tot haar beschikking heeft. Dat machtsmiddel, van vrijheidsontneming mag de
overheid uitsluitend en alleen in het strafrecht toepassen en niet in enig ander rechtsgebied.
Norm overtreding wordt bestraft. (buitenspel staan bij het voetballen, vrije trap tegen).
Er bestaan veel verschillende opvattingen over gewenst gedrag, normen.
Van het enorme scala aan normen die in onze samenleving bestaan, en die dus in
verschillende organisatorische verbanden gelden, een beperkt aantal normen voor de overheid
de moeite waard is gebleken om strafrechtelijk te handhaven.
Strafrechtelijke handhaving van normen: handhaving van bepaalde normen die door de
overheid zo belangrijk worden bevonden dat de overheid de naleving van die normen in
rechten afdwingbaar maakt. Dit doen ze door straf te stellen op bepaald gedrag dat in strijd
komt met die betreffende normen. Voorbeelden normen: “gij zult niet doden”
“gij zult niet stelen”
Ultimum Remedium: strafoplegging door de overheid
Gevangenisstraf moet je als overheid slechts inzetten als andere juridische en niet-juridische
middelen (bijv. privaatrecht of bemiddeling) niet helpen om ongewenst gedrag te keren.
(i.o.m. Minister van Justitie Modderman).
Criteria om gedrag strafbaar te stellen en dus strafrechtelijk aan te pakken:
- Gedrag kan schade berokkenen (harm principle); Bijvoorbeeld pijn en letsel
Maar schade moet je ruimer opvatten dan alleen fysieke schade. In concrete of abstracte zin.
bijvoorbeeld witwassen = schending integriteit van het financiële verkeer
- Subsidiariteit (ultimum remedium); als bepaald ongewenst gedrag in maatschappelijk
opzicht zo schadelijk is dat de overheid daartegen inderdaad zou moeten kunnen optreden en
ander lichter (juridisch dan wel niet-juridisch) overheidsoptreden dan strafrecht niet oppertune
lijkt, dan zou het strafrecht moeten worden ingezet.
- Proportionaliteit (evenredigheid); Als je bepaald gedrag via het strafrecht wilt aanpakken,
dan moet de voorgenomen strafrechtelijke overheidsreactie op dat gedrag, de straf, niet
onevenredig zwaar zijn. Bijoorbeeld iemand 20 jaar opsluiten omdat hij heeft staan
wildplassen gaat te ver
,Wat verstaan we onder doodslag?
Opzettelijk een ander van het leven beroven [art 287 Sr]
Straf: gevangenisstraf van ten hoogste 15 jaren en/of geldboete van de 5 e categorie.
In het Nederlandse strafrecht worden, anders dan in het privaatrecht en het bestuursrecht, geen
nieuwe normen als zodanig geformuleerd. In onze strafwetgeving wordt verstaan met het
beschrijven en strafbaar stellen van bepaald gedrag. Gedrag waarmee een achterliggende
norm wordt overtreden. Niet de normstelling staat centraal maar de beschrijving van gedrag,
waarmee de norm wordt overschreden.
Onderscheid tussen materieel en formeel strafrecht.
-Materieel strafrecht: heeft betrekking op de materie, de inhoud. Ziet op de vraag welk
gedrag strafbaar is en met welke straf het kan worden bestraft.
-Formeel strafrecht: De regels betreffende de strafrechtelijke procedure. De verwezenlijking
van het materiële strafrecht (strafprocesrecht). Creëert de bevoegdheden die het mogelijk
maken om een vermoedelijke dader aan te houden en om deze te vervolgen, berechten en te
bestraffen.
Voor de Nederlandse strafrechtspleging is met name de jurisprudentie van de Hoge Raad van
belang.
Eerste aanleg: Rechtbank (11)
In beroep: Gerechtshof (4)
Beroep in cassatie: Hoge Raad (1); bekijkt of het hof het recht wel op de juiste wijze heeft
toegepast. Geeft uitleg hoe ons recht in elkaar steekt. daarom meest belangrijk.
EVRM ook van belang voor nationale strafrecht. (bijv. art 6 fair trial)
Het bestrijden van allerlei ongewenst gedrag is allang geen kwestie meer van uitsluitend
nationaal optreden, maar het raakt in toenemende mate vervlochten met het recht van de
Europese Unie.
Art 1. EU witwasrichtlijn: wordt getracht witwassen te verbieden.
Tevens is er een anti witwasverdrag van de Raad van Europa.
Vergelijkingen: art. 1 lid 2 EU witwasrichtlijn met art 420bis Sr & art. 9 anti witwasverdrag
grote gelijkenissen
Verzachtende omstandigheden mogelijk o.g.v. algemene rechtsbeginsel
proportionaliteitsbeginsel.
Voorbeeld vrouw die ernstig mishandeld wordt pakt knuppel en slaat licht uit de ogen van
haar man.
“de minimale straf is de optimale straf”
Materieel strafrecht: Wetboek van strafrecht.
Formeel strafrecht: Wetboek van strafvordering.
, Wetboek van strafrecht:
Boek 1: algemene bepalingen
Boek 2: misdrijven
Boek 3: overtredingen
In de titels van de boeken staat ook welk rechtsgoed door de strafbepaling wordt beschermd.
Rechtsgoed van het leven bijvoorbeeld. Door straf te stellen op inbreuk op dit rechtsgoed.
Rechtsgoed openbare geweldpleging bescherming tegen de openbare orde
[art 107 GW] de wet regelt het burgerlijk (proces)recht en het straf(proces)recht in algemene
wet, behoudens de bevoegdheid tot regeling van bepaalde afzonderlijk wetten.
=opdracht tot codificatie
Deze algemene wet is in dit geval het wetboek van strafrecht en wetboek van strafvordering.
Het commune strafrecht (algemene wet) vs bijzondere strafrecht (strafrecht dat niet in het
wetboek van strafrecht is vastgelegd maar in bijzondere wetten, als Opiumwet).
Soft drugs is ook strafbaar op grond van de Opiumwet (handel en bezit van soft en
harddrugs). Maar in NL drugsbeleid dat met zich brengt dat het Ministerie kleine
hoeveelheden van drugs voor eigen gebruik niet vervolgd. Het is wel strafbaar, maar het
wordt gedoogd.
Onderscheid wet in formele zin en wet in materiële zin.
heeft niet zoveel te maken met het onderscheid tussen formeel en materieel recht. Waar het
wel ook hier om gaat is dat de vormgeving en inhoud weer de doorslaggevende criteria
vormen.
Wet in formele zin: ‘wie heeft de wet gemaakt’/ ‘in welke procedure is die wet gemaakt’?
Procedure om de wet te maken is geregeld in artikel 81-88 GW.
Bijvoorbeeld: WvSr, WvSv, Opiumwet, WED
Wet in materiële zin: besluit van een daartoe bevoegd orgaan dat algemeen verbindende
voorschriften bevat.
Bijvoorbeeld: WvSr, WvSv, Opiumwet, WED
Lagere wetgevers (Gemeente Tilburg bijv.) mogen verordeningen maken [art. 127 GW].
De regering en Staten-Generaal zijn er niet bij betrokken, maar het betreft wel algemeen
verbindende voorschriften materiële zin.
Het onderscheid van wet in formele en wet in materiële zin is van belang omdat de hoogste
wetgever op een aantal punten meer mag dan een lagere wetgever, zoals de gemeente.
Sterker nog een aantal zaken is aan de wet in formele zin voorbehouden en daar mag de lagere
wetgever zich überhaupt niet mee inlaten.
Legaliteitsbeginsel
Materieel strafrechtelijk legaliteitsbeginsel [art 1 lid 1 Sr] Er moet een wettelijke basis zijn.
Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke bepaling.
Concreet voorbeeld van strafrecht.
Zaak-K
Citroen Xara volgas op meneer T die in Park staat. Meneer T probeert de auto te ontwijken
maar meneer K (bestuurder) corrigeert wat en weet meneer T alsnog te raken. Meneer T
wordt gelanceerd, vliegt door de lucht en ploft op de grond. Gevolg: gebroken sleutelbeen.
Strafbaar feit? Poging tot doodslag [art 287 Sr jo art 45 Sr]
Straf: In eerste aanleg gevangenisstraf van 30 maanden (2,5 jaar) waarvan 10 maanden
voorwaardelijk + ontzegging rijbevoegdheid van 3 jaar.
In hoger beroep 3 jaar gevangenisstraf + ontzegging rijbevoegdheid van 3 jaar
Het machtsmiddel gevangenisstraf is het zwaarste en meest ingrijpende machtsmiddel wat de
overheid tot haar beschikking heeft. Dat machtsmiddel, van vrijheidsontneming mag de
overheid uitsluitend en alleen in het strafrecht toepassen en niet in enig ander rechtsgebied.
Norm overtreding wordt bestraft. (buitenspel staan bij het voetballen, vrije trap tegen).
Er bestaan veel verschillende opvattingen over gewenst gedrag, normen.
Van het enorme scala aan normen die in onze samenleving bestaan, en die dus in
verschillende organisatorische verbanden gelden, een beperkt aantal normen voor de overheid
de moeite waard is gebleken om strafrechtelijk te handhaven.
Strafrechtelijke handhaving van normen: handhaving van bepaalde normen die door de
overheid zo belangrijk worden bevonden dat de overheid de naleving van die normen in
rechten afdwingbaar maakt. Dit doen ze door straf te stellen op bepaald gedrag dat in strijd
komt met die betreffende normen. Voorbeelden normen: “gij zult niet doden”
“gij zult niet stelen”
Ultimum Remedium: strafoplegging door de overheid
Gevangenisstraf moet je als overheid slechts inzetten als andere juridische en niet-juridische
middelen (bijv. privaatrecht of bemiddeling) niet helpen om ongewenst gedrag te keren.
(i.o.m. Minister van Justitie Modderman).
Criteria om gedrag strafbaar te stellen en dus strafrechtelijk aan te pakken:
- Gedrag kan schade berokkenen (harm principle); Bijvoorbeeld pijn en letsel
Maar schade moet je ruimer opvatten dan alleen fysieke schade. In concrete of abstracte zin.
bijvoorbeeld witwassen = schending integriteit van het financiële verkeer
- Subsidiariteit (ultimum remedium); als bepaald ongewenst gedrag in maatschappelijk
opzicht zo schadelijk is dat de overheid daartegen inderdaad zou moeten kunnen optreden en
ander lichter (juridisch dan wel niet-juridisch) overheidsoptreden dan strafrecht niet oppertune
lijkt, dan zou het strafrecht moeten worden ingezet.
- Proportionaliteit (evenredigheid); Als je bepaald gedrag via het strafrecht wilt aanpakken,
dan moet de voorgenomen strafrechtelijke overheidsreactie op dat gedrag, de straf, niet
onevenredig zwaar zijn. Bijoorbeeld iemand 20 jaar opsluiten omdat hij heeft staan
wildplassen gaat te ver
,Wat verstaan we onder doodslag?
Opzettelijk een ander van het leven beroven [art 287 Sr]
Straf: gevangenisstraf van ten hoogste 15 jaren en/of geldboete van de 5 e categorie.
In het Nederlandse strafrecht worden, anders dan in het privaatrecht en het bestuursrecht, geen
nieuwe normen als zodanig geformuleerd. In onze strafwetgeving wordt verstaan met het
beschrijven en strafbaar stellen van bepaald gedrag. Gedrag waarmee een achterliggende
norm wordt overtreden. Niet de normstelling staat centraal maar de beschrijving van gedrag,
waarmee de norm wordt overschreden.
Onderscheid tussen materieel en formeel strafrecht.
-Materieel strafrecht: heeft betrekking op de materie, de inhoud. Ziet op de vraag welk
gedrag strafbaar is en met welke straf het kan worden bestraft.
-Formeel strafrecht: De regels betreffende de strafrechtelijke procedure. De verwezenlijking
van het materiële strafrecht (strafprocesrecht). Creëert de bevoegdheden die het mogelijk
maken om een vermoedelijke dader aan te houden en om deze te vervolgen, berechten en te
bestraffen.
Voor de Nederlandse strafrechtspleging is met name de jurisprudentie van de Hoge Raad van
belang.
Eerste aanleg: Rechtbank (11)
In beroep: Gerechtshof (4)
Beroep in cassatie: Hoge Raad (1); bekijkt of het hof het recht wel op de juiste wijze heeft
toegepast. Geeft uitleg hoe ons recht in elkaar steekt. daarom meest belangrijk.
EVRM ook van belang voor nationale strafrecht. (bijv. art 6 fair trial)
Het bestrijden van allerlei ongewenst gedrag is allang geen kwestie meer van uitsluitend
nationaal optreden, maar het raakt in toenemende mate vervlochten met het recht van de
Europese Unie.
Art 1. EU witwasrichtlijn: wordt getracht witwassen te verbieden.
Tevens is er een anti witwasverdrag van de Raad van Europa.
Vergelijkingen: art. 1 lid 2 EU witwasrichtlijn met art 420bis Sr & art. 9 anti witwasverdrag
grote gelijkenissen
Verzachtende omstandigheden mogelijk o.g.v. algemene rechtsbeginsel
proportionaliteitsbeginsel.
Voorbeeld vrouw die ernstig mishandeld wordt pakt knuppel en slaat licht uit de ogen van
haar man.
“de minimale straf is de optimale straf”
Materieel strafrecht: Wetboek van strafrecht.
Formeel strafrecht: Wetboek van strafvordering.
, Wetboek van strafrecht:
Boek 1: algemene bepalingen
Boek 2: misdrijven
Boek 3: overtredingen
In de titels van de boeken staat ook welk rechtsgoed door de strafbepaling wordt beschermd.
Rechtsgoed van het leven bijvoorbeeld. Door straf te stellen op inbreuk op dit rechtsgoed.
Rechtsgoed openbare geweldpleging bescherming tegen de openbare orde
[art 107 GW] de wet regelt het burgerlijk (proces)recht en het straf(proces)recht in algemene
wet, behoudens de bevoegdheid tot regeling van bepaalde afzonderlijk wetten.
=opdracht tot codificatie
Deze algemene wet is in dit geval het wetboek van strafrecht en wetboek van strafvordering.
Het commune strafrecht (algemene wet) vs bijzondere strafrecht (strafrecht dat niet in het
wetboek van strafrecht is vastgelegd maar in bijzondere wetten, als Opiumwet).
Soft drugs is ook strafbaar op grond van de Opiumwet (handel en bezit van soft en
harddrugs). Maar in NL drugsbeleid dat met zich brengt dat het Ministerie kleine
hoeveelheden van drugs voor eigen gebruik niet vervolgd. Het is wel strafbaar, maar het
wordt gedoogd.
Onderscheid wet in formele zin en wet in materiële zin.
heeft niet zoveel te maken met het onderscheid tussen formeel en materieel recht. Waar het
wel ook hier om gaat is dat de vormgeving en inhoud weer de doorslaggevende criteria
vormen.
Wet in formele zin: ‘wie heeft de wet gemaakt’/ ‘in welke procedure is die wet gemaakt’?
Procedure om de wet te maken is geregeld in artikel 81-88 GW.
Bijvoorbeeld: WvSr, WvSv, Opiumwet, WED
Wet in materiële zin: besluit van een daartoe bevoegd orgaan dat algemeen verbindende
voorschriften bevat.
Bijvoorbeeld: WvSr, WvSv, Opiumwet, WED
Lagere wetgevers (Gemeente Tilburg bijv.) mogen verordeningen maken [art. 127 GW].
De regering en Staten-Generaal zijn er niet bij betrokken, maar het betreft wel algemeen
verbindende voorschriften materiële zin.
Het onderscheid van wet in formele en wet in materiële zin is van belang omdat de hoogste
wetgever op een aantal punten meer mag dan een lagere wetgever, zoals de gemeente.
Sterker nog een aantal zaken is aan de wet in formele zin voorbehouden en daar mag de lagere
wetgever zich überhaupt niet mee inlaten.
Legaliteitsbeginsel
Materieel strafrechtelijk legaliteitsbeginsel [art 1 lid 1 Sr] Er moet een wettelijke basis zijn.
Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgegane wettelijke bepaling.
