Samenvatting week 6 – Inleiding tot het Nederlandse Internationaal Privaatrecht
HC 8 – 10 oktober: Procesrecht (inleiding) en EEX-Verordening
Strikwerda nrs. 208-213 (procesrecht, inleiding)
Strikwerda nrs. 230-259 (EEX-Verordening, rechtsmacht)
4. Internationaal bevoegdheidsrecht
A. Begrip en functie van het internationaal bevoegdheidsrecht
208. Literatuur
209. Verhouding tot het volkenrecht
Het internationaal bevoegdheids- of jurisdictierecht bevat regels die aangeven onder welke
omstandigheden en voorwaarden de nationale rechter bevoegd is en wanneer niet.
Vroeger vond men dat de afbakening van rechtspraak tot het volkenrecht behoorde. Dat betekende dat
rechtspraak door de nationale rechter in beginsel beperkt geacht werd tot het grondgebied van de staat
en allen die zich daarop bevinden. Inmiddels is deze opvatting verlaten.
210. Structuur en functie van de bevoegdheidsregels
Regels van internationaal bevoegdheidsrecht hebben vaak een eenzijdig karakter, ze geven alleen aan
wanneer de eigen nationale rechter bevoegd is.
Primaire functie van dit rechtsgebied is de toekenning, attributie, van internationale bevoegdheid aan
de eigen nationale rechter.
De nationale wetgever kan geen meerzijdige jurisdictieregels opstellen.
211. Belangen
Elke staat is dus in beginsel vrij het internationaal bevoegdheidsrecht naar eigen goeddunken in te
richten. Vergelijking van de verschillende stelsels laten twee gezichtspunten zien die enerzijds de
belangen van de staat betreffen en anderzijds de belangen van de procespartijen.
Belangen van de staat:
- Handhaven orde en rust: privaatrechtelijke geschillen die personeel of territoriaal met een staat
verbonden zijn moeten bij de rechter van die staat kunnen worden aangebracht.
- Belasting capaciteit gefinancierde rechterlijke apparaat: ontbreken enig relevante band tussen
geschil en forumland moet tot onbevoegdheid leiden ter voorkoming overbelasting
gefinancierde rechterlijke apparaat.
Belangen van de procespartijen:
Vinden van internationaal bevoegde rechter voor internationaal geschil: bevoegdheidsrecht mag er niet
toe leiden dat nergens een bevoegde rechter is te vinden.
Aanbrengen geschil bij rechter die uit het oogpunt van proceskosten, proceseconomie of kwaliteit van
rechtsbedeling het meest geschikt is voor hun geschil.
Partijbelangen leiden tot een ruimer bevoegdheidsrecht dan die van de staat. Een te ruime
bevoegdheidsregeling leidt ook tot rechtspolitiek bezwaar. Het leidt tot overlapping en daardoor tot
pluraliteit van bevoegde fora. Hierdoor kunnen positieve internationale competentieconflicten rijzen
maar ook forum-shopping in de hand werken.
212. Gronden voor rechtsmacht
Welke gronden zijn aanvaardbaar voor rechtsmacht? Welke aanknopingspunten tussen geschil en
forumland zijn geschikt om rechtsmacht te vestigen? Gebruikelijke gronden worden gevonden in
omstandigheden betreffende de procespartijen, het onderwerp van geschil of de verhaalsmogelijkheid.
- Procespartijen woonplaats/verblijfplaats, hebben partijen verschillende woonplaatsen dan
geld de forum rei (woonplaats van gedaagde partij).
Forum rei vs. Forum actoris (woonplaats eiser): traditioneel is dit gegrond op het denkbeeld dat de
eiser zijn wederpartij dient aan te spreken voor de rechter van het land van laatstgenoemde.
Tegenwoordig wordt de ratio veelal gezocht in de bescherming van de gedaagde. Ook
doelmatigheidsargumenten kunnen een rol spelen.
HC 8 – 10 oktober: Procesrecht (inleiding) en EEX-Verordening
Strikwerda nrs. 208-213 (procesrecht, inleiding)
Strikwerda nrs. 230-259 (EEX-Verordening, rechtsmacht)
4. Internationaal bevoegdheidsrecht
A. Begrip en functie van het internationaal bevoegdheidsrecht
208. Literatuur
209. Verhouding tot het volkenrecht
Het internationaal bevoegdheids- of jurisdictierecht bevat regels die aangeven onder welke
omstandigheden en voorwaarden de nationale rechter bevoegd is en wanneer niet.
Vroeger vond men dat de afbakening van rechtspraak tot het volkenrecht behoorde. Dat betekende dat
rechtspraak door de nationale rechter in beginsel beperkt geacht werd tot het grondgebied van de staat
en allen die zich daarop bevinden. Inmiddels is deze opvatting verlaten.
210. Structuur en functie van de bevoegdheidsregels
Regels van internationaal bevoegdheidsrecht hebben vaak een eenzijdig karakter, ze geven alleen aan
wanneer de eigen nationale rechter bevoegd is.
Primaire functie van dit rechtsgebied is de toekenning, attributie, van internationale bevoegdheid aan
de eigen nationale rechter.
De nationale wetgever kan geen meerzijdige jurisdictieregels opstellen.
211. Belangen
Elke staat is dus in beginsel vrij het internationaal bevoegdheidsrecht naar eigen goeddunken in te
richten. Vergelijking van de verschillende stelsels laten twee gezichtspunten zien die enerzijds de
belangen van de staat betreffen en anderzijds de belangen van de procespartijen.
Belangen van de staat:
- Handhaven orde en rust: privaatrechtelijke geschillen die personeel of territoriaal met een staat
verbonden zijn moeten bij de rechter van die staat kunnen worden aangebracht.
- Belasting capaciteit gefinancierde rechterlijke apparaat: ontbreken enig relevante band tussen
geschil en forumland moet tot onbevoegdheid leiden ter voorkoming overbelasting
gefinancierde rechterlijke apparaat.
Belangen van de procespartijen:
Vinden van internationaal bevoegde rechter voor internationaal geschil: bevoegdheidsrecht mag er niet
toe leiden dat nergens een bevoegde rechter is te vinden.
Aanbrengen geschil bij rechter die uit het oogpunt van proceskosten, proceseconomie of kwaliteit van
rechtsbedeling het meest geschikt is voor hun geschil.
Partijbelangen leiden tot een ruimer bevoegdheidsrecht dan die van de staat. Een te ruime
bevoegdheidsregeling leidt ook tot rechtspolitiek bezwaar. Het leidt tot overlapping en daardoor tot
pluraliteit van bevoegde fora. Hierdoor kunnen positieve internationale competentieconflicten rijzen
maar ook forum-shopping in de hand werken.
212. Gronden voor rechtsmacht
Welke gronden zijn aanvaardbaar voor rechtsmacht? Welke aanknopingspunten tussen geschil en
forumland zijn geschikt om rechtsmacht te vestigen? Gebruikelijke gronden worden gevonden in
omstandigheden betreffende de procespartijen, het onderwerp van geschil of de verhaalsmogelijkheid.
- Procespartijen woonplaats/verblijfplaats, hebben partijen verschillende woonplaatsen dan
geld de forum rei (woonplaats van gedaagde partij).
Forum rei vs. Forum actoris (woonplaats eiser): traditioneel is dit gegrond op het denkbeeld dat de
eiser zijn wederpartij dient aan te spreken voor de rechter van het land van laatstgenoemde.
Tegenwoordig wordt de ratio veelal gezocht in de bescherming van de gedaagde. Ook
doelmatigheidsargumenten kunnen een rol spelen.
