Hoofdstuk 1: Historie Sociaal werk
De Nederlandse verzorgingsstaat.
Nederland is een verzorgingsstaat, maar weten we eigenlijk wel wat dat is? Dit woord wordt op verschillende
manieren gebruikt, maar een echte definitie kennen we niet.
- De Definitie van de verzorgingsstaat, die Socioloog Piet Thoenes introduceerde in 1962, Dit was een
vertaling vanuit het Engels ‘Welfare State’; ‘Een maatschappijvorm, die gekenmerkt door een op
democratische leest geschoeid systeem van overheidszorg, dat zich – bij handhaving van het
kapitalistisch productiesysteem – garant stelt voor het collectieve sociale welzijn van haar onderdanen’
- Een meer eigentijdse definitie van Wilterdink en Van Heerikhuizen; ‘Een stelsel waarin de overheid zich
garant stelt voor noodzakelijk geachte materiële en immateriële voorzieningen voor alle burgers.’ Drie
dingen in deze definitie zijn opvallend;
1. Er wordt duidelijk gemaakt dat de overheid garant staat voor wat er gebeurt.
2. Er wordt duidelijk gemaakt dat het in een verzorgingsstaat om immateriële voorzieningen gaat en
niet alleen om materiële voorzieningen.
3. De definitie geeft ruimte voor toekomstige ontwikkelingen en verschillen in (politieke) opvattingen
door de formulering ‘noodzakelijk geachte’.
- Geografisch - Westerse wereld
- Historisch - recente (50 jaar) ontwikkeling.
- Ontwikkeling Canada- VS- Europa- (Spanje, Italië, Portugal, Oost eu)- Australië en NZ.
- Goede ontwikkeling Noorwegen- Nederland- Duitsland- Australië.
- Sekse gelijkheidsindex Afrika heeft minder gelijke rechten (de vrouwen).
Australië, VS, Noorwegen hebben gelijke rechten.
- Geen strakke wetten waren er in de tweede wereldlanden.
- 90% van de begroting ging in 1650 naar de defensie. Tegenwoordig gaat heel veel naar de
verzorgingsstaat.
- Kinderwetje van Van Houten 1874. Kinderen onder de 12 jaar mochten niet meer in fabrieken
werken en ongeveer 30 jaar later kwam de leerplicht.
- Bloei 1965 – bijstandswet; M. Klompé, dit was de eerste vrouwelijke minister.
- Neergang 1980 – R. Lubber;
- Waarom: 4 invalshoeken;
Sociale strijd: verzorgingsstaat gevolg van strijd van vakbonden.
Burgerlijke beschaving; gegoede burgers willen ‘het volk’ verheffen en beschaven.
Keynesiaanse economie: met staatsuitgaven economie beïnvloeden zodat de scherpe kanten
van economische neergang afgaat.
Abram de Swaan: door verzorgingsstaat hebben de mensen die het goed hebben relatief
weinig ‘last’ van diegenen die het minder hebben (zwervers, criminaliteit, vervuiling en
verkrotting ect.)
- Doelstelling;
1. Garantie sociale zekerheid alle leden van de samenleving. Solidariteit + eigenbelang. Economische
stabiliteit (denk aan deeltijdww).
2. Reductie van willekeur in levenskansen: door goed en toegankelijk onderwijs.
3. Maatschappelijke integratie van alle leden van de samenleving: beschikbaar stellen van middelen
waardoor mensen kunnen ‘meedoen’ en houden zich meer aan maatschappelijke normen.
1.2 Ontwikkeling van de Nederlandse verzorgingsstaat.
Als er wordt gesproken over de start van de verzorgingsstaat denkt men meestal aan de introductie van
arbeidswetgeving en sociale verzekerdheidwetgeving.
- Industrialisatie kwam nog maar net op gang.
- Vanuit de industrialisatie ontwikkelde de verzorgingsstaat zich. Zo kwam er een proces van
verstatelijking van verzorgingsarrangementen op gang.
De ontwikkeling van de verzorgingsstaat gaat volgens een ontwikkelingslogica, die geldt voor West-Europa in
het algemeen. Er zijn vier fasen;
Fase 1: Eerste aanzet. De eerste sociale wetten en verzekeringen ontstonden.
Fase 2: Doelgroep verbreding. Er kwam een verbreding in wet- en regelgeving tot niet-industriële
arbeiders en ook tot mensen niet in loondienst.
De Nederlandse verzorgingsstaat.
Nederland is een verzorgingsstaat, maar weten we eigenlijk wel wat dat is? Dit woord wordt op verschillende
manieren gebruikt, maar een echte definitie kennen we niet.
- De Definitie van de verzorgingsstaat, die Socioloog Piet Thoenes introduceerde in 1962, Dit was een
vertaling vanuit het Engels ‘Welfare State’; ‘Een maatschappijvorm, die gekenmerkt door een op
democratische leest geschoeid systeem van overheidszorg, dat zich – bij handhaving van het
kapitalistisch productiesysteem – garant stelt voor het collectieve sociale welzijn van haar onderdanen’
- Een meer eigentijdse definitie van Wilterdink en Van Heerikhuizen; ‘Een stelsel waarin de overheid zich
garant stelt voor noodzakelijk geachte materiële en immateriële voorzieningen voor alle burgers.’ Drie
dingen in deze definitie zijn opvallend;
1. Er wordt duidelijk gemaakt dat de overheid garant staat voor wat er gebeurt.
2. Er wordt duidelijk gemaakt dat het in een verzorgingsstaat om immateriële voorzieningen gaat en
niet alleen om materiële voorzieningen.
3. De definitie geeft ruimte voor toekomstige ontwikkelingen en verschillen in (politieke) opvattingen
door de formulering ‘noodzakelijk geachte’.
- Geografisch - Westerse wereld
- Historisch - recente (50 jaar) ontwikkeling.
- Ontwikkeling Canada- VS- Europa- (Spanje, Italië, Portugal, Oost eu)- Australië en NZ.
- Goede ontwikkeling Noorwegen- Nederland- Duitsland- Australië.
- Sekse gelijkheidsindex Afrika heeft minder gelijke rechten (de vrouwen).
Australië, VS, Noorwegen hebben gelijke rechten.
- Geen strakke wetten waren er in de tweede wereldlanden.
- 90% van de begroting ging in 1650 naar de defensie. Tegenwoordig gaat heel veel naar de
verzorgingsstaat.
- Kinderwetje van Van Houten 1874. Kinderen onder de 12 jaar mochten niet meer in fabrieken
werken en ongeveer 30 jaar later kwam de leerplicht.
- Bloei 1965 – bijstandswet; M. Klompé, dit was de eerste vrouwelijke minister.
- Neergang 1980 – R. Lubber;
- Waarom: 4 invalshoeken;
Sociale strijd: verzorgingsstaat gevolg van strijd van vakbonden.
Burgerlijke beschaving; gegoede burgers willen ‘het volk’ verheffen en beschaven.
Keynesiaanse economie: met staatsuitgaven economie beïnvloeden zodat de scherpe kanten
van economische neergang afgaat.
Abram de Swaan: door verzorgingsstaat hebben de mensen die het goed hebben relatief
weinig ‘last’ van diegenen die het minder hebben (zwervers, criminaliteit, vervuiling en
verkrotting ect.)
- Doelstelling;
1. Garantie sociale zekerheid alle leden van de samenleving. Solidariteit + eigenbelang. Economische
stabiliteit (denk aan deeltijdww).
2. Reductie van willekeur in levenskansen: door goed en toegankelijk onderwijs.
3. Maatschappelijke integratie van alle leden van de samenleving: beschikbaar stellen van middelen
waardoor mensen kunnen ‘meedoen’ en houden zich meer aan maatschappelijke normen.
1.2 Ontwikkeling van de Nederlandse verzorgingsstaat.
Als er wordt gesproken over de start van de verzorgingsstaat denkt men meestal aan de introductie van
arbeidswetgeving en sociale verzekerdheidwetgeving.
- Industrialisatie kwam nog maar net op gang.
- Vanuit de industrialisatie ontwikkelde de verzorgingsstaat zich. Zo kwam er een proces van
verstatelijking van verzorgingsarrangementen op gang.
De ontwikkeling van de verzorgingsstaat gaat volgens een ontwikkelingslogica, die geldt voor West-Europa in
het algemeen. Er zijn vier fasen;
Fase 1: Eerste aanzet. De eerste sociale wetten en verzekeringen ontstonden.
Fase 2: Doelgroep verbreding. Er kwam een verbreding in wet- en regelgeving tot niet-industriële
arbeiders en ook tot mensen niet in loondienst.
