Inleiding en overzicht
Iedereens opvattingen over leren kunnen worden samengebald in een meer of minder
uitgewerkte theorie over wat leren nu eigenlijk is. Hoe leren mensen? Hoe is de relatie
tussen onderwijzen en leren? Hoe hangen beide kanten van de medaille precies samen?
Op dit moment zoeken vele scholen een weg binnen landelijk gegeven kaders. In feite zijn de
meeste scholen op zoek naar een eigen visie op het leren en onderwijzen, die ergens in ligt
tussen aan de ene kant de traditionele school met het frontale klassikale onderwijs en aan
de andere kant de innovatieve school die meer de nadruk legt op onderzoekend en/of
ontdekkend leren.
Leren in 5 dimensies gaat over de praktijk van het lesgeven. Het is gebaseerd op het werk
van vele onderzoekers en op het werk en de ideeën van vele docenten. Het boek geeft
honderden voorbeelden, tips en strategieën, die docenten schoolbreed en in de klas kunnen
toepassen. Alle strategieën hebben betrekking op activerend lesgeven.
Het traditionele onderwijs berust op het leerstofparadigma. Het gaat om kennisinhouden
die de leraar met behulp van schoolboeken en op de een of andere wijze in het geheugen
van leerlingen krijgt. Het wordt ook weleens het “op hoop van zegen”- paradigma genoemd.
De cognitieve psychologie en onderzoek gebaseerd op sociaal-constructivistische modellen
legden het fundament voor een ander paradigma: het denken-en-doen-paradigma.
Leerlingen denken over en handelen met kennis en het is juist dit actief bezig zijn dat ervoor
zorgt dat leerinhouden in het kennissysteem van de leerling worden opgenomen.
Hieronder komen enkele meta-analyses van Marzano en Hattie, die in de hiernavolgende
teksten zijn verweven. Let op: de strategieën geven aan dat ze waarschijnlijk werken,
zekerheid is er nooit. Er zijn immers allerlei factoren die leerprestaties beïnvloeden: het
schoolklimaat, eerdere leerprestaties, de relatie met de docent enzovoort.
Strategieën van Marzano:
Zoeken naar overeenkomsten en verschillen
Samenvatten en aantekeningen maken
Inzet bevestigen en erkenning geven
Huiswerk en oefenen
Non-linguïstische presentaties
Samenwerkend leren
Doelen stellen en feedback geven
Onderzoek doen
Kapstokken bieden, hints geven en vragen stellen
Strategieën van Hattie:
Formatieve evaluatie
Rolwisselend onderwijs
Feedback geven en ontvangen