Neuropsychologie deel 2 (week 4t/m7)
Fundamentals of human Neuropsychology
Kolb & Bryan
Dit document houdt de volgorde van de geleerde stof per week aan
Hoofdstuk 8 Organisatie van de sensorische systemen
Vlak voordat de twee optische zenuwen het brein ingaan, ontmoeten deze elkaar en vormen zij het
optisch chiasme. Hier kruisen de vezels zich waardoor het rechter visuele veld wordt gepresenteerd in
de LH en andersom. Hier vormt het optische tract twee visuele toegangspaden:
Geniculostriate route = Het primaire visuele toegangspad die van de retina naar de laterale geniculate
nucleus (LGN) van de thalamus loopt naar de primaire visuele cortex (striate cortex/V1). Is betrokken
bij kleur, patronen, diepte, bewegingsherkenning en visuele-vorm agnosie (onvermogen om objecten
te herkennen). Het LGN heeft zes lagen waarbij laag 2, 3 en 5 vezels ontvangen van het ipsilaterale
(hetzelfde) oog. Lagen 1, 4 en 6 ontvangen vezels van het contralaterale oog. “Wat route”.
Tectopulvinaire route = Loopt van de retina naar de superieure colliculus (tectum – midbrain) en
bereikt de visuele gebieden in de temporale en parietale lobben door de laterale posterieur-pulvinar
complex van de thalamus te doorlopen. Gaat over spatiele locatie van stimuli (detecteren en
oriënteren) en visuele ataxie (onvermogen om te zien waar objecten gelokaliseerd zijn). “Waar route”.
Hoofdstuk 13 De occipitale lobben
De occipitaal kwab bevindt zich onder het occipitaal bot, achter in de schedel. Het wordt van de
pariëtaal kwab gescheiden door de pariëtaal-occipitale sulcus. Onderscheid zich in de calcarine sulcus,
deze bevat het meeste van de primaire visuele cortex (V1). Deze verdeelt de bovenste en onderste
delen van de visuele wereld. De linguale gyrus bestaat uit de visuele corticale gebieden V2 en V3. De
fusiforme gyrus bestaat uit gebied V4. Er zijn twee visuele baansystemen:
1. Het Geniculostriate systeem (komt aan in area V1)
waarneming van vormen en kleuren
dieptewaarneming
stoornis in dit systeem: ‘blind sight’
2. Het Tectopulvinaire systeem (slaat area V1 over)
opsporen, locatie en volgen van objecten met de ogen
Subdivisies van de occipitale cortex:
V1: Striate cortex = De primaire visuele cortex. Ontvangt grootste input van LGN. Is heterogeen en
bevat blobs (kleurperceptie, gaat naar V4) en interblobs (vorm en beweging, gaat via V2 naar V3 en
via V2 naar V5). Bestaat uit 6 lagen van vezels.
V2 = Is ook heterogeen en bevat strepen in plaats van blobs. De dunne strepen spelen een rol in
kleurperceptie. Dikke strepen en matte (bleke) strepen spelen een rol bij vorm en bewegingsperceptie.
De strepen werken samen bij object herkenning. Analyseert V1.
V3 = Het detecteren van de vorm van objecten in beweging (= dynamische vorm). Hypothese: V3 is
bewustzijn voor visuele informatie. Analyseert V2.
V4 = Zorgt ervoor dat je kleur altijd ziet, ondanks verandering in licht intensiteit. Speelt dus een rol bij
het verwerken van kleur. Sommige cellen reageren op vorm.
,V5 = Gaat over het detecteren van bewegingen. Neuronen in dit gebied zijn gespecialiseerd in
specifieke bewegingen. Bepaalde neuronen reageren alleen op een beweging omhoog, anderen
reageren alleen op omlaag. Middel temporaal gebied (MT)
Connecties van de visuele cortex:
De visuele cortex verwerkt informatie via een hiërarchische organisatie ( V1 – V2 – V3) en een
parallelle organisatie. V1 zit op het eerste niveau van verwerking en projecteert de gekregen
informatie van de LGN naar alle andere occipitale gebieden. V2 projecteert ook naar deze gebieden.
Hierna ontstaan er vanuit de occipitaalkwab drie aparte toegangspaden naar de parietale cortex,
superieure temporale sulcus (STS) en de inferieure temporale cortex. Deze paden vallen onder drie
stromen:
1. De dorsale stroom (parietaal pad), die een rol speelt bij perceptie van ruimtelijke locatie en
bewegingen. Het “waar” pad. Het Tectopulvinaire systeem eindigt in de secundaire primaire gebieden
en zet zich voort in de dorsale stroom.
2. De ventrale stroom (inferieure temporaalkwab), die een rol speelt bij objectperceptie en het
waarnemen van gezichten. Het “wat” pad. Het Geniculostriate systeem eindigt in de primaire visuele
cortex en zet zich voort in de ventrale stroom. Werkt samen met de temporaalkwab omdat geheugen
nodig is bij het herkennen van objecten.
3. De STS stroom is de integratie stroom die visuele informatie, somatosensorische informatie
(parietale lob) en auditieve informatie (temporale lob) bij elkaar brengt en verwerkt. Letsel in deze
regio zorgt dan ook voor ernstige stoornissen zoals stoornissen in het geheugen, aandacht, empathie,
en gezichtsherkenning. De STS is vooral een uitwerking van de ventrale stroom en is betrokken bij
perceptuele representatie van biologische (soort specifieke) beweging.
Theorie van occipitaalkwab functie:
Naast de visuele cortex zijn er gebieden in de parietaal, temporaal en frontale kwab die betrokken zijn
bij zicht. Zo is de STS betrokken bij het analyseren van (biologische) beweging en de parietaalkwab
bij het grijpen naar objecten. Zicht bestaat uit verschillende specifieke vormen van verwerking en
kunnen onderverdeeld worden in de volgende categorieën:
Zicht voor actie: Bottom-up proces dat zich in de parietaalkwab bevindt (dorsale stroom) en nodig is
voor het waarnemen van specifieke bewegingen (bijv. het oppakken van een kopje). Wel zijn er
verschillende systemen voor verschillende gedragingen.
Actie voor zicht: Top-down proces waarbij wordt gekeken naar specifieke eigenschappen van een
object door middel van oogbewegingen.
Visuele herkenning: Het herkennen van en reageren op stimuli (bijv. letters onderscheiden en
betekenis aan de woorden geven). Voor deze objecten zijn er specifieke gebieden in het brein, zoals
biologisch significante informatie in de temporaalkwab.
Visuele ruimte: Visuele informatie kan uit verschillende locaties komen: 1. Egocentrische ruimte =
Objecten gerelateerd aan een individu en is belangrijk voor bewegingen 2. Allocentrische ruimte =
Objecten gerelateerd aan en tussen anderen en is belangrijk voor geheugen en spatiele locatie.
Visuele aandacht: Neuronen in de cortex hebben verschillende aandachtmechanismen die selectief
reageren op bepaalde stimuli. Deze zijn betrokken bij beweging (parietaalkwab) en objectherkenning
(temporaalkwab).
Stoornissen van de visuele paden, corticale functie:
Stoornissen aan de visuele paden kunnen ontstaan door schade aan de retina of aan de axonen van de
retinale ganglia cellen, hierbij ontstaat er schade aan een specifiek oog. Wanneer de informatie van
beide ogen dan samenkomt, vindt er schade plaats aan het zicht in beide ogen door het overlappende
, visuele veld. Stoornissen in corticale functie variëren van blindheid in alle of delen van het visuele
veld tot specifieke beperkingen in kleur-, vorm- en beweging perceptie. Dit komt vaak door een infarct
of ischemie (periode van verminderde bloedtoevoer).
Visuele agnosie = Verlies van kennis over visuele informatie, dit kan komen door schade aan de
occipitaalkwab of temporaalkwab. De meest voorkomende vorm van agnosie is visuele object agnosie,
wat wordt veroorzaakt door schade aan de laterale occipitale gebieden. Dit is het onvermogen om een
beeld te ontwikkelen over de structuur van een object.
Apperceptieve agnosie = Onderdeel van object agnosie. Bij een apperceptieve agnosie kan de persoon
die hieraan lijdt wel verschillende onderdelen van een object of afbeelding waarnemen, maar deze niet
integreren tot één visueel beeld. Ze herkennen niet, kunnen niet kopiëren en kunnen ook geen matchen
objecten aanwijzen. Komt door bilaterale schade aan de laterale gedeeltes van de occipitaal kwab en
ventrale stroom. Occipitaal omdat hier het meeste zicht verlies is. Zit meer op het begin van de
stroming dus meer schade.
Simultaan agnosie = Onderdeel van apperceptieve agnosie. Persoon kan wel de fundamentele
vorm van een object waarnemen, maar kunnen geen meerdere objecten tegelijk waarnemen.
Associatieve agnosie = Onderdeel van object agnosie. De persoon die hieraan lijdt ziet wel een
afbeelding of tekening, maar kan deze persoon niet benoemen wat de afbeelding is en kan deze het
ook niet in het geheugen opslaan. De persoon kan wel een afbeelding natekenen, maar weet deze niet
te identificeren. Komt door schade aan de ventrale stroom, temporale lobbe. Temporaal heeft met
geheugen te maken.
Andere vormen van visuele agnosie zijn:
Prosopagnosie = Niet in staat tot herkennen van bekende gezichten en niet in staat tot het leren van
nieuwe gezichten door bilaterale schade. Lijkt soms op een dementie of geheugenverlies. Soms is het
niet identificeren van bijv. vogels (= misidentificatie binnen een bepaalde semantische klasse) ook van
toepassing. Wel kan de persoon een gezicht herkennen als gezicht (ook herkenning op basis van stem)
en zijn herinneringen aan gezichten nog intact, deze kunnen worden opgehaald.
Alexia = Het onvermogen om te kunnen lezen, door schade aan de linker gebieden. Hier kan de
persoon de letters niet tot woorden maken.
Visueel-spatiele agnosie (topografische desoriëntatie) = Geen voorstelling meer kunnen maken van de
omgeving, geen plaatsen/steden meer terug vinden op een kaart, mensen die weg niet kunnen wijzen.
Komt door schade aan de rechter mediale occipitaal-temporaal gebieden en zorgt voor een sterk
geheugenprobleem.
Week 5: HS 15, 18
Hoofdstuk 15: De temporale lobben
Temporaalkwab bestaat uit de limbische cortex, amygdala en de hippocampale formatie. De
functionele zones zijn: 1. Auditieve verwerking (superieure temporale gyrus en de auditieve cortex) 2.
Visuele verwerking van de ventrale stroom (inferieure temporale cortex) 3. Emotie en motivatie
(amygdala en mediale gebieden) 4. Ruimtelijke navigatie en object geheugen (hippocampus = LTG en
associatie cortex). De temporaalkwab is verbonden aan veel andere gebieden van de cortex.
Subdivisies van de temporale cortex:
De temporaalkwab heeft vijf baansystemen met verschillende functies:
1. Hiërarchisch sensorisch toegangspad = Stimulus (persoons) herkenning, primaire en
secundaire auditieve en visuele gebieden – temporale paal. Visuele projecties vormen de
Fundamentals of human Neuropsychology
Kolb & Bryan
Dit document houdt de volgorde van de geleerde stof per week aan
Hoofdstuk 8 Organisatie van de sensorische systemen
Vlak voordat de twee optische zenuwen het brein ingaan, ontmoeten deze elkaar en vormen zij het
optisch chiasme. Hier kruisen de vezels zich waardoor het rechter visuele veld wordt gepresenteerd in
de LH en andersom. Hier vormt het optische tract twee visuele toegangspaden:
Geniculostriate route = Het primaire visuele toegangspad die van de retina naar de laterale geniculate
nucleus (LGN) van de thalamus loopt naar de primaire visuele cortex (striate cortex/V1). Is betrokken
bij kleur, patronen, diepte, bewegingsherkenning en visuele-vorm agnosie (onvermogen om objecten
te herkennen). Het LGN heeft zes lagen waarbij laag 2, 3 en 5 vezels ontvangen van het ipsilaterale
(hetzelfde) oog. Lagen 1, 4 en 6 ontvangen vezels van het contralaterale oog. “Wat route”.
Tectopulvinaire route = Loopt van de retina naar de superieure colliculus (tectum – midbrain) en
bereikt de visuele gebieden in de temporale en parietale lobben door de laterale posterieur-pulvinar
complex van de thalamus te doorlopen. Gaat over spatiele locatie van stimuli (detecteren en
oriënteren) en visuele ataxie (onvermogen om te zien waar objecten gelokaliseerd zijn). “Waar route”.
Hoofdstuk 13 De occipitale lobben
De occipitaal kwab bevindt zich onder het occipitaal bot, achter in de schedel. Het wordt van de
pariëtaal kwab gescheiden door de pariëtaal-occipitale sulcus. Onderscheid zich in de calcarine sulcus,
deze bevat het meeste van de primaire visuele cortex (V1). Deze verdeelt de bovenste en onderste
delen van de visuele wereld. De linguale gyrus bestaat uit de visuele corticale gebieden V2 en V3. De
fusiforme gyrus bestaat uit gebied V4. Er zijn twee visuele baansystemen:
1. Het Geniculostriate systeem (komt aan in area V1)
waarneming van vormen en kleuren
dieptewaarneming
stoornis in dit systeem: ‘blind sight’
2. Het Tectopulvinaire systeem (slaat area V1 over)
opsporen, locatie en volgen van objecten met de ogen
Subdivisies van de occipitale cortex:
V1: Striate cortex = De primaire visuele cortex. Ontvangt grootste input van LGN. Is heterogeen en
bevat blobs (kleurperceptie, gaat naar V4) en interblobs (vorm en beweging, gaat via V2 naar V3 en
via V2 naar V5). Bestaat uit 6 lagen van vezels.
V2 = Is ook heterogeen en bevat strepen in plaats van blobs. De dunne strepen spelen een rol in
kleurperceptie. Dikke strepen en matte (bleke) strepen spelen een rol bij vorm en bewegingsperceptie.
De strepen werken samen bij object herkenning. Analyseert V1.
V3 = Het detecteren van de vorm van objecten in beweging (= dynamische vorm). Hypothese: V3 is
bewustzijn voor visuele informatie. Analyseert V2.
V4 = Zorgt ervoor dat je kleur altijd ziet, ondanks verandering in licht intensiteit. Speelt dus een rol bij
het verwerken van kleur. Sommige cellen reageren op vorm.
,V5 = Gaat over het detecteren van bewegingen. Neuronen in dit gebied zijn gespecialiseerd in
specifieke bewegingen. Bepaalde neuronen reageren alleen op een beweging omhoog, anderen
reageren alleen op omlaag. Middel temporaal gebied (MT)
Connecties van de visuele cortex:
De visuele cortex verwerkt informatie via een hiërarchische organisatie ( V1 – V2 – V3) en een
parallelle organisatie. V1 zit op het eerste niveau van verwerking en projecteert de gekregen
informatie van de LGN naar alle andere occipitale gebieden. V2 projecteert ook naar deze gebieden.
Hierna ontstaan er vanuit de occipitaalkwab drie aparte toegangspaden naar de parietale cortex,
superieure temporale sulcus (STS) en de inferieure temporale cortex. Deze paden vallen onder drie
stromen:
1. De dorsale stroom (parietaal pad), die een rol speelt bij perceptie van ruimtelijke locatie en
bewegingen. Het “waar” pad. Het Tectopulvinaire systeem eindigt in de secundaire primaire gebieden
en zet zich voort in de dorsale stroom.
2. De ventrale stroom (inferieure temporaalkwab), die een rol speelt bij objectperceptie en het
waarnemen van gezichten. Het “wat” pad. Het Geniculostriate systeem eindigt in de primaire visuele
cortex en zet zich voort in de ventrale stroom. Werkt samen met de temporaalkwab omdat geheugen
nodig is bij het herkennen van objecten.
3. De STS stroom is de integratie stroom die visuele informatie, somatosensorische informatie
(parietale lob) en auditieve informatie (temporale lob) bij elkaar brengt en verwerkt. Letsel in deze
regio zorgt dan ook voor ernstige stoornissen zoals stoornissen in het geheugen, aandacht, empathie,
en gezichtsherkenning. De STS is vooral een uitwerking van de ventrale stroom en is betrokken bij
perceptuele representatie van biologische (soort specifieke) beweging.
Theorie van occipitaalkwab functie:
Naast de visuele cortex zijn er gebieden in de parietaal, temporaal en frontale kwab die betrokken zijn
bij zicht. Zo is de STS betrokken bij het analyseren van (biologische) beweging en de parietaalkwab
bij het grijpen naar objecten. Zicht bestaat uit verschillende specifieke vormen van verwerking en
kunnen onderverdeeld worden in de volgende categorieën:
Zicht voor actie: Bottom-up proces dat zich in de parietaalkwab bevindt (dorsale stroom) en nodig is
voor het waarnemen van specifieke bewegingen (bijv. het oppakken van een kopje). Wel zijn er
verschillende systemen voor verschillende gedragingen.
Actie voor zicht: Top-down proces waarbij wordt gekeken naar specifieke eigenschappen van een
object door middel van oogbewegingen.
Visuele herkenning: Het herkennen van en reageren op stimuli (bijv. letters onderscheiden en
betekenis aan de woorden geven). Voor deze objecten zijn er specifieke gebieden in het brein, zoals
biologisch significante informatie in de temporaalkwab.
Visuele ruimte: Visuele informatie kan uit verschillende locaties komen: 1. Egocentrische ruimte =
Objecten gerelateerd aan een individu en is belangrijk voor bewegingen 2. Allocentrische ruimte =
Objecten gerelateerd aan en tussen anderen en is belangrijk voor geheugen en spatiele locatie.
Visuele aandacht: Neuronen in de cortex hebben verschillende aandachtmechanismen die selectief
reageren op bepaalde stimuli. Deze zijn betrokken bij beweging (parietaalkwab) en objectherkenning
(temporaalkwab).
Stoornissen van de visuele paden, corticale functie:
Stoornissen aan de visuele paden kunnen ontstaan door schade aan de retina of aan de axonen van de
retinale ganglia cellen, hierbij ontstaat er schade aan een specifiek oog. Wanneer de informatie van
beide ogen dan samenkomt, vindt er schade plaats aan het zicht in beide ogen door het overlappende
, visuele veld. Stoornissen in corticale functie variëren van blindheid in alle of delen van het visuele
veld tot specifieke beperkingen in kleur-, vorm- en beweging perceptie. Dit komt vaak door een infarct
of ischemie (periode van verminderde bloedtoevoer).
Visuele agnosie = Verlies van kennis over visuele informatie, dit kan komen door schade aan de
occipitaalkwab of temporaalkwab. De meest voorkomende vorm van agnosie is visuele object agnosie,
wat wordt veroorzaakt door schade aan de laterale occipitale gebieden. Dit is het onvermogen om een
beeld te ontwikkelen over de structuur van een object.
Apperceptieve agnosie = Onderdeel van object agnosie. Bij een apperceptieve agnosie kan de persoon
die hieraan lijdt wel verschillende onderdelen van een object of afbeelding waarnemen, maar deze niet
integreren tot één visueel beeld. Ze herkennen niet, kunnen niet kopiëren en kunnen ook geen matchen
objecten aanwijzen. Komt door bilaterale schade aan de laterale gedeeltes van de occipitaal kwab en
ventrale stroom. Occipitaal omdat hier het meeste zicht verlies is. Zit meer op het begin van de
stroming dus meer schade.
Simultaan agnosie = Onderdeel van apperceptieve agnosie. Persoon kan wel de fundamentele
vorm van een object waarnemen, maar kunnen geen meerdere objecten tegelijk waarnemen.
Associatieve agnosie = Onderdeel van object agnosie. De persoon die hieraan lijdt ziet wel een
afbeelding of tekening, maar kan deze persoon niet benoemen wat de afbeelding is en kan deze het
ook niet in het geheugen opslaan. De persoon kan wel een afbeelding natekenen, maar weet deze niet
te identificeren. Komt door schade aan de ventrale stroom, temporale lobbe. Temporaal heeft met
geheugen te maken.
Andere vormen van visuele agnosie zijn:
Prosopagnosie = Niet in staat tot herkennen van bekende gezichten en niet in staat tot het leren van
nieuwe gezichten door bilaterale schade. Lijkt soms op een dementie of geheugenverlies. Soms is het
niet identificeren van bijv. vogels (= misidentificatie binnen een bepaalde semantische klasse) ook van
toepassing. Wel kan de persoon een gezicht herkennen als gezicht (ook herkenning op basis van stem)
en zijn herinneringen aan gezichten nog intact, deze kunnen worden opgehaald.
Alexia = Het onvermogen om te kunnen lezen, door schade aan de linker gebieden. Hier kan de
persoon de letters niet tot woorden maken.
Visueel-spatiele agnosie (topografische desoriëntatie) = Geen voorstelling meer kunnen maken van de
omgeving, geen plaatsen/steden meer terug vinden op een kaart, mensen die weg niet kunnen wijzen.
Komt door schade aan de rechter mediale occipitaal-temporaal gebieden en zorgt voor een sterk
geheugenprobleem.
Week 5: HS 15, 18
Hoofdstuk 15: De temporale lobben
Temporaalkwab bestaat uit de limbische cortex, amygdala en de hippocampale formatie. De
functionele zones zijn: 1. Auditieve verwerking (superieure temporale gyrus en de auditieve cortex) 2.
Visuele verwerking van de ventrale stroom (inferieure temporale cortex) 3. Emotie en motivatie
(amygdala en mediale gebieden) 4. Ruimtelijke navigatie en object geheugen (hippocampus = LTG en
associatie cortex). De temporaalkwab is verbonden aan veel andere gebieden van de cortex.
Subdivisies van de temporale cortex:
De temporaalkwab heeft vijf baansystemen met verschillende functies:
1. Hiërarchisch sensorisch toegangspad = Stimulus (persoons) herkenning, primaire en
secundaire auditieve en visuele gebieden – temporale paal. Visuele projecties vormen de
