H1 Geest, gedrag en psychologische wetenschap
1.1 Wat is psychologie?
Psychologie is de wetenschap van gedrag en mentale processen. Psychologie beslaat dus
zowel de interne, geestelijke processen die we indirect waarnemen (bv. denken) maar ook de
externe waarneembare gedragingen (bv. praten). Er zijn 3 verschillende groepen psychologen:
experimenteel, docent en toegepast psycholoog.
- Experimenteel psycholoog: doet onderzoek naar elementaire psychologische processen (in
tegenstelling tot een toegepast psycholoog) en geven daarnaast vaak ook les.
- Docent psychologie: primaire taak is les geven, maar doet daarnaast vaak ook onderzoek.
- Toegepast psycholoog: gebruikt de door experimenteel psychologen vergaarde kennis om
problemen van mensen op te lossen. TP psychologen werken op de meest uiteenlopende
plekken, bv. A&O-, sport-, school-, klinisch- en forensisch psychologen. Een klinisch
psycholoog behandelt mensen met uiteenlopende, ernstigere psychologische problemen.
Het verschil tussen psychiatrie en psychologie is dat psychiatrie een medisch specialisme is
dat zich richt op de diagnose en behandeling van mentale stoornissen, meestal met behulp van
geneesmiddelen (psycholoog mag geen medicijnen voorschrijven).
Pseudopsychologie zijn niet-onderbouwde psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd (bv. horoscopen maar ook kan ook
dingen in het nieuws zijn). Het verschil tussen psychologie en pseudopsychologie wordt
duidelijk door kritisch denken:
- Wat is de bron (deskundig of zogenaamde expert)?
- Is de bewering redelijk of extreem?
- Wat is het bewijsmateriaal (wetenschappelijk bewijs of anekdotisch)?
- Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias?
- Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
- Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
Anekdotisch bewijsmateriaal zijn getuigenissen van ervaringen van iemand of enkele
personen, die ten onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden aangezien.
Bias is een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie, meestal op basis van
persoonlijke ervaringen en waarden. Emotionele bias is de neiging om oordelen te vellen
gebaseerd op houdingen of gevoelens, i.p.v. op een rationele analyse. Confirmation bias of
bevestigingsbias is de neiging om informatie die niet bij je opvattingen of ervaringen aansluit,
te negeren/bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te zoeken waar je het wel mee eens
bent.
1.2 Wat zijn de zes belangrijkste perspectieven van psychologie?
De belangrijkste perspectieven zijn het biologische, cognitieve, behavioristische, whole-
person-, ontwikkelings- en socioculturele perspectief.
- Biologisch perspectief: het perspectief dat de oorzaken van gedrag zoekt in het functioneren
van de genen, het zenuwstelsel en endocriene stelsel (hormoonstelsel). René Descartes kwam
met het idee van een scheiding tussen de spirituele geest en het fysieke lichaam. Samen met
de nieuwe ontdekkingen die aantoonden hoe zintuigen stimulatie omzetten in zenuwimpulsen
en spierreactie, kon voor het eerst aangetoond worden dat er biologische processen ten
grondslag liggen aan sensaties en eenvoudige reflexmatige gedragingen. Biologische
psychologie heeft zich in ontwikkeld in neurowetenschap en evolutionaire psychologie.
Neurowetenschap is het vakgebied dat zich richt op begrip van hoe de hersenen gedachten,
gevoelens, motieven, bewustzijn en andere mentale processen creëren. Evolutionaire
1.1 Wat is psychologie?
Psychologie is de wetenschap van gedrag en mentale processen. Psychologie beslaat dus
zowel de interne, geestelijke processen die we indirect waarnemen (bv. denken) maar ook de
externe waarneembare gedragingen (bv. praten). Er zijn 3 verschillende groepen psychologen:
experimenteel, docent en toegepast psycholoog.
- Experimenteel psycholoog: doet onderzoek naar elementaire psychologische processen (in
tegenstelling tot een toegepast psycholoog) en geven daarnaast vaak ook les.
- Docent psychologie: primaire taak is les geven, maar doet daarnaast vaak ook onderzoek.
- Toegepast psycholoog: gebruikt de door experimenteel psychologen vergaarde kennis om
problemen van mensen op te lossen. TP psychologen werken op de meest uiteenlopende
plekken, bv. A&O-, sport-, school-, klinisch- en forensisch psychologen. Een klinisch
psycholoog behandelt mensen met uiteenlopende, ernstigere psychologische problemen.
Het verschil tussen psychiatrie en psychologie is dat psychiatrie een medisch specialisme is
dat zich richt op de diagnose en behandeling van mentale stoornissen, meestal met behulp van
geneesmiddelen (psycholoog mag geen medicijnen voorschrijven).
Pseudopsychologie zijn niet-onderbouwde psychologische aannamen die als
wetenschappelijke waarheden worden gepresenteerd (bv. horoscopen maar ook kan ook
dingen in het nieuws zijn). Het verschil tussen psychologie en pseudopsychologie wordt
duidelijk door kritisch denken:
- Wat is de bron (deskundig of zogenaamde expert)?
- Is de bewering redelijk of extreem?
- Wat is het bewijsmateriaal (wetenschappelijk bewijs of anekdotisch)?
- Kan de conclusie zijn beïnvloed door bias?
- Worden veelvoorkomende denkfouten vermeden?
- Zijn voor het oplossen van het probleem verschillende invalshoeken nodig?
Anekdotisch bewijsmateriaal zijn getuigenissen van ervaringen van iemand of enkele
personen, die ten onrechte voor wetenschappelijk bewijs worden aangezien.
Bias is een vooroordeel, vervorming of vertekening van een situatie, meestal op basis van
persoonlijke ervaringen en waarden. Emotionele bias is de neiging om oordelen te vellen
gebaseerd op houdingen of gevoelens, i.p.v. op een rationele analyse. Confirmation bias of
bevestigingsbias is de neiging om informatie die niet bij je opvattingen of ervaringen aansluit,
te negeren/bekritiseren en om in plaats daarvan informatie te zoeken waar je het wel mee eens
bent.
1.2 Wat zijn de zes belangrijkste perspectieven van psychologie?
De belangrijkste perspectieven zijn het biologische, cognitieve, behavioristische, whole-
person-, ontwikkelings- en socioculturele perspectief.
- Biologisch perspectief: het perspectief dat de oorzaken van gedrag zoekt in het functioneren
van de genen, het zenuwstelsel en endocriene stelsel (hormoonstelsel). René Descartes kwam
met het idee van een scheiding tussen de spirituele geest en het fysieke lichaam. Samen met
de nieuwe ontdekkingen die aantoonden hoe zintuigen stimulatie omzetten in zenuwimpulsen
en spierreactie, kon voor het eerst aangetoond worden dat er biologische processen ten
grondslag liggen aan sensaties en eenvoudige reflexmatige gedragingen. Biologische
psychologie heeft zich in ontwikkeld in neurowetenschap en evolutionaire psychologie.
Neurowetenschap is het vakgebied dat zich richt op begrip van hoe de hersenen gedachten,
gevoelens, motieven, bewustzijn en andere mentale processen creëren. Evolutionaire
