Het jonge kind (0 – 4 jaar). Tentamen.
Feldman Ontwikkelingspsychologie.
Hoofdstuk 3: het begin van het leven.
3.1. Erfelijkheid
De 1e cel ontstaat wanneer een spermacel (het mannelijke voortplantingscel) door het membraan
van het ovum (het vrouwelijke voortplantingscel) dringt.
Gameten: de geslachtscellen van de moeder en de vader die een nieuwe cel vormen tijdens de
bevruchting. Deze bevatten veel genetische informatie.
Zygote: de nieuwe cel die wordt gevormd door het bevruchtingsproces. Dit gebeurt ong. 1 uur na dat
de spermacel de ovum is ingedrongen. Deze zygote zal zich uiteindelijk ontwikkelen tot een mens.
Gen: de basiseenheid van genetische informatie. Onze genetische code wordt opgeslagen en
gecommuniceerd in onze genen, ze spelen hierbij de hoofdrol in erfelijkheid omdat ze alle informatie
bevatten. Genen bepalen welke cellen onderdeel van het hart zullen worden, hoe snel het hart zal
kloppen, hoe sterk een spier zal zijn, etc. Alle genen zijn opgebouwd uit DNA
DNA: de substantie waaruit genen bestaan, die bepalend is voor de aard en de functie van elke cel in
het lichaam. Ons DNA bestaat weer uit lange ketens van bepaalde chemische stoffen en bevat de
‘genetische code’ voor een eigenschap. Ze zijn in een specifieke volgorde en locaties gerangschikt: 46
chromosomen in 23 paren.
Chromosoom: drager van een deel van het erfelijk materiaal (DNA) van een organisme.
De moeder én de vader leveren ieder 1 van de 2 chromosomen in elk van de 23 paren voor het kind.
Die cellen die ze inleveren wordt 1 nieuwe cel; de zygote. De 46 chromosomen in de nieuwe zygote
bevatten de ‘genetische blauwdruk’ van een individu die voor de rest van zijn leven bepalend is voor
zijn celactiviteit. proces: mitose: een bepaalde vorm van celdeling. Dit proces is verantwoordelijk
voor de replicatie van de meeste typen cellen en zorgt ervoor dat bijna alle cellen van het lichaam
dezelfde 46 chromosomen bevatten als de zygote.
Meiose: op het moment dat de gameten worden gevormd in het lichaam van een volwassen mens.
Hierbij krijgt elke gameet 1 van de 2 chromosomen die samen de 23 paren vormen, waardoor er wel
een stuk of 8 miljoen combinaties mogelijk zijn (2x23e). Je loopt dus niet snel een replica van jezelf
tegen ’t lijf, met 1 uitzondering: de eeneiige tweeling.
Monozygotische tweeling: tweelingen die genetisch identiek zijn. Maar 3% krijgt een tweeling.
Dizygotische tweeling: tweelingen die verwekt worden wanneer 2 afzonderlijke eicellen ongeveer
tegelijkertijd bevrucht worden door 2 afzonderlijke zaadcellen.
Drielingen kunnen een combinatie zijn van monozygotische, dizygotische of trizygotische meerlingen.
22 van de 23 chromosomenparen bevatten ieder 2 gelijksoortige chromosomen, de uitzondering is
het 23e paar: dit stelt het geslacht vast. Bij vrouwen bestaat dit uit XX, bij mannen zijn ze niet gelijk,
daarbij is het een X vormig chromosoom en een Y vorming chromosoom: XY. De vrouw draagt dus
altijd een X bij zich, de man bepaalt dus of het een meisje wordt (X+X) of een jongen (X+Y).
Er zijn altijd 2 concurrerende eigenschappen (bv met ogen: blauw of bruin). Er komt er maar 1 tot
uiting, de dominante eigenschap. De ander blijft wel aanwezig maar komt niet tot uiting; een
recessieve eigenschap.
Genotype: de onderliggende combinatie van genetisch materiaal dat in een organisme aanwezig
(maar uiterlijk onzichtbaar) is.
Fenotype: een waarneembaar kenmerk, een kenmerk dat daadwerkelijk te zien is.
Hoe ziet die informatie in het genotype eruit? Sommige genen vormen paren die allelen heten, die
verschillende vormen kunnen aannemen, zoals haarkleur of kleur van de ogen. Bruine ogen zijn bv
Feldman Ontwikkelingspsychologie.
Hoofdstuk 3: het begin van het leven.
3.1. Erfelijkheid
De 1e cel ontstaat wanneer een spermacel (het mannelijke voortplantingscel) door het membraan
van het ovum (het vrouwelijke voortplantingscel) dringt.
Gameten: de geslachtscellen van de moeder en de vader die een nieuwe cel vormen tijdens de
bevruchting. Deze bevatten veel genetische informatie.
Zygote: de nieuwe cel die wordt gevormd door het bevruchtingsproces. Dit gebeurt ong. 1 uur na dat
de spermacel de ovum is ingedrongen. Deze zygote zal zich uiteindelijk ontwikkelen tot een mens.
Gen: de basiseenheid van genetische informatie. Onze genetische code wordt opgeslagen en
gecommuniceerd in onze genen, ze spelen hierbij de hoofdrol in erfelijkheid omdat ze alle informatie
bevatten. Genen bepalen welke cellen onderdeel van het hart zullen worden, hoe snel het hart zal
kloppen, hoe sterk een spier zal zijn, etc. Alle genen zijn opgebouwd uit DNA
DNA: de substantie waaruit genen bestaan, die bepalend is voor de aard en de functie van elke cel in
het lichaam. Ons DNA bestaat weer uit lange ketens van bepaalde chemische stoffen en bevat de
‘genetische code’ voor een eigenschap. Ze zijn in een specifieke volgorde en locaties gerangschikt: 46
chromosomen in 23 paren.
Chromosoom: drager van een deel van het erfelijk materiaal (DNA) van een organisme.
De moeder én de vader leveren ieder 1 van de 2 chromosomen in elk van de 23 paren voor het kind.
Die cellen die ze inleveren wordt 1 nieuwe cel; de zygote. De 46 chromosomen in de nieuwe zygote
bevatten de ‘genetische blauwdruk’ van een individu die voor de rest van zijn leven bepalend is voor
zijn celactiviteit. proces: mitose: een bepaalde vorm van celdeling. Dit proces is verantwoordelijk
voor de replicatie van de meeste typen cellen en zorgt ervoor dat bijna alle cellen van het lichaam
dezelfde 46 chromosomen bevatten als de zygote.
Meiose: op het moment dat de gameten worden gevormd in het lichaam van een volwassen mens.
Hierbij krijgt elke gameet 1 van de 2 chromosomen die samen de 23 paren vormen, waardoor er wel
een stuk of 8 miljoen combinaties mogelijk zijn (2x23e). Je loopt dus niet snel een replica van jezelf
tegen ’t lijf, met 1 uitzondering: de eeneiige tweeling.
Monozygotische tweeling: tweelingen die genetisch identiek zijn. Maar 3% krijgt een tweeling.
Dizygotische tweeling: tweelingen die verwekt worden wanneer 2 afzonderlijke eicellen ongeveer
tegelijkertijd bevrucht worden door 2 afzonderlijke zaadcellen.
Drielingen kunnen een combinatie zijn van monozygotische, dizygotische of trizygotische meerlingen.
22 van de 23 chromosomenparen bevatten ieder 2 gelijksoortige chromosomen, de uitzondering is
het 23e paar: dit stelt het geslacht vast. Bij vrouwen bestaat dit uit XX, bij mannen zijn ze niet gelijk,
daarbij is het een X vormig chromosoom en een Y vorming chromosoom: XY. De vrouw draagt dus
altijd een X bij zich, de man bepaalt dus of het een meisje wordt (X+X) of een jongen (X+Y).
Er zijn altijd 2 concurrerende eigenschappen (bv met ogen: blauw of bruin). Er komt er maar 1 tot
uiting, de dominante eigenschap. De ander blijft wel aanwezig maar komt niet tot uiting; een
recessieve eigenschap.
Genotype: de onderliggende combinatie van genetisch materiaal dat in een organisme aanwezig
(maar uiterlijk onzichtbaar) is.
Fenotype: een waarneembaar kenmerk, een kenmerk dat daadwerkelijk te zien is.
Hoe ziet die informatie in het genotype eruit? Sommige genen vormen paren die allelen heten, die
verschillende vormen kunnen aannemen, zoals haarkleur of kleur van de ogen. Bruine ogen zijn bv
