Samenvatting boek Mensen met een verstandelijke beperking, Hermsen

Samenvatting boek Mensen met een verstandelijke beperking, Hermsen

Hoofdstuk 1 - Mensen met een verstandelijke beperking

1.1 Vaststellen van een verstandelijke beperking
- Het vaststellen van een verstandelijke beperking wordt gedaan met de DSM
(Diagnostic Statistical Manual). Om te spreken van een verstandelijke beperking
moet aan de volgende eisen worden voldaan:
o Beperkingen in het verstandelijk functioneren
o Beperkingen in het adaptief functioneren
 Conceptuele vaardigheden (lezen, schrijven en rekenen, tijd, geld en
cijfers)
 Sociale vaardigheden (interpersoonlijke vaardigheden en sociale
verantwoordelijkheid, het volgen van regels en sociale
probleemoplossend vermogen)
 Praktische vaardigheden (persoonlijke verzorging, veiligheid, reizen)
- Hoewel in de DSM V geen onderscheid meer wordt gemaakt op basis van IQ, worden
ze in de praktijk toch nog vaak gebruikt:
Niveau van verstandelijke beperking IQ Ontwikkelingsleeftijd Prevalentie
Licht verstandelijke beperking 50-70 7-12 jaar 85%
Matig verstandelijke beperking 35-50 4-7 jaar 10%
Ernstig verstandelijke beperking 20-35 2-4 jaar 3-4%
Zeer ernstig verstandelijke beperking <20 <2 jaar 1-2%

1.1.1 Mogelijke oorzaken van een verstandelijke beperking
- Belang om te weten voor de begeleiding en kennis over de erfelijkheid
- Oorzaken die kunnen leiden tot een verstandelijke beperking:
o Genetische afwijkingen
 Stofwisselingsziekten als PKU (fenylketonurie)
 Syndroom van Down
 Syndroom van Angelman
 Syndroom Cri du Chat
 Prader-Willisyndroom
 Het fragiele-X-syndroom
 Het rettsyndroom
o Stoornissen voorafgaand aan en tijdens de zwangerschap (prenataal)
 Zwangerschapsvergiftiging
 Stofwisselingsziekte van de moeder
 Leeftijd van de ouders
 Gebruik van alcohol, drugs en tabak
 Infecties als rode hond, toxoplasmose, geslachtsziekten en mazelen
 Blootstelling aan straling (röntgenstraling en radioactiviteit)
 Ondervoeding

, o Problemen bij de geboorte (perinataal)
 Zuurstofgebrek
 Ernstige geelzucht bij het kind (kernicterus)
 Hersenbloeding bij het kind
 Hartstilstand bij het kind
 Vroeggeboorte
o Beschadigingen na de geboorte (postnataal)
 Hersen- of hersenvlies ontsteking die niet tijdig wordt onderkend en
behandeld
 Ernstige ongevallen, waardoor hersenweefsel wordt beschadigd
 Medicijnen en vergiftigingen
 Zeer ernstige verwaarlozing van het jonge kind gedurende lange tijd,
zoals ondervoeding en ernstige psychische verwaarlozing

1.2 Mensen met een lichtverstandelijke beperking: LVB
- Vertraagde taal- en spraakontwikkelingen
- Langzamere denkprocessen
- Kortere aandachtsspanne
- Verhoogd risico op tegenslagen en faalervaringen
- Beter in het uitvoeren van concrete handelingen dan in het begrijpen van verbale
informatie en het zich verbaal uitdrukken
- Vaker psychosociale problemen
- Vaker psychiatrische stoornis
- Vaker problemen in het gezin, in de communicatie, met de persoonlijke verzorging,
in het sociaal aanpassingsvermogen en in de (sociaal-)emotionele ontwikkeling

1.3 Mensen met een matige verstandelijke beperking: MVB
- Wordt niet altijd direct herkend
- Focus op het hier-en-nu, dus concrete zaken
- Wat ze zien is hun beleving
- Grote moeite met lezen, schrijven en rekenen
- Komen op school vaak niet verder dan groep 4
- Tijdsbesef is moeilijk
- Disharmonisch profiel (1.7)
- Enige zelfredzaamheid (aan- en uitkleden
- Hulp nodig bij werk, wonen en vrijetijdsbesteding
- Gedragsproblemen (agressie) en de neiging tot zelfbeschadiging zijn vaak een uiting
van frustratie en het zich niet begrepen voelen
- Kortere levensduur, door: epilepsie, slechthorendheid, slechtziendheid, reflux en
slikproblemen, luchtwegproblemen en (aangeboren) hartafwijkingen
- Naast lichamelijke op sprake van maatschappelijke kwetsbaarheid, door onder
andere psychiatrische problematiek

, 1.4 Mensen met een ernstige verstandelijke beperking: EVB en
EVB+
- Wereld wordt vaak gezien als een wirwar van signalen, geluiden en mensen
- Enorme achterstand op alle ontwikkelingsgebieden; cognitief, emotioneel en sociaal
- Moeite met opvangen en interpreteren van signalen van mensen om hen heen,
evenals de signalen over hunzelf
- Wonen in een inrichting
- Bijkomende problematiek: motorisch, moeilijk verstaanbaar gedrag
- Ander gedrag bij problematiek als (oorpijn of buikpijn)  slaan, schoppen, bijten

1.5 Mensen met een (zeer) ernstige verstandelijke, meervoudige
beperking: (Z)EVMB
- Naast verstandelijke beperking, ook een beperking in motoriek en zintuigelijk
functioneren (zien, horen)
- Lichamelijke en geestelijke problematiek
- Communicatie door klanken, bewegingen, geluiden, veranderingen in de mimiek,
kleurveranderingen, en zweten, verandering in spierspanning of bewegen
- Sterk afhankelijk van anderen
- Verschuiving van de klank ‘zorg’ naar ‘ondersteuning’
- De omgeving speelt een hele grote rol in de mogelijkheden en kansen

1.6 Mensen met een Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH)
- Vermoeidheid, moeite met plannen, problemen met het kortetermijngeheugen,
problemen met taal en het vinden van woorden
- Het kan zijn dat mensen met een NAH soortgelijk gaan functioneren als iemand met
een verstandelijke beperking

1.7 Disharmonische ontwikkeling
1.7.1 Ontwikkeling van mensen met en zonder verstandelijke beperking
- Vertraagde ontwikkeling (volgens het normale patroon)
- Verstoorde ontwikkeling (afwijkend van het normale patroon)
- Plafond in hun ontwikkeling (niet alle vaardigheden behalen)

1.7.2 Ontwikkelgebieden
- Disharmonische ontwikkeling  het niet synchroon lopen van de
ontwikkelingsgebieden

1.7.3 Disharmonisch intelligentieprofiel
- Groot verschil tussen de VIQ (verbale-) en de PIQ (performale-) op de TIQ (-totale),
wordt gezien als een disharmonisch intelligentieprofiel gezien.