Samenvatting boek Klinisch redeneren en evidence-based practice (Dobber, Harmsen, & van Iersel)
H1 Achtergrondkennis bij kritisch redeneren:
1.7 Evidence-based practice (EBP):
1.7.1 Hoe kan evidence-based practice de klinische redeneringen verbeteren én de uitvoering van
vaardigheden?
Verpleegkundigen klinisch redeneren beste besluit over zorg voor individuele patiënt.
Evidence-based practice (EBP): via EBP methode krijgt verpleegkundige de benodigde kennis welke zij
gebruikt bij het klinisch redeneren in de praktijk.
1.7.2 Wat is evidence-based practice en uit welke componenten bestaat het?
EBP = het zorgvuldig, expliciet en oordeelkundig gebruik van het huidige beste bewijsmateriaal om
beslissingen te nemen voor individuele patiënten. Dit door de volgende componenten te gebruiken:
1. Het huidig beste wetenschappelijk bewijs
2. De voorkeuren, wensen en verwachtingen van de patiënt
3. De beschikbare materialen en middelen in deze gezondheidszorginstellingen voor deze patiënt
4. De klinische expertise van de verpleegkundige
Verschillende componenten die verpleegkundige gebruikt wanneer zij EBP bij klinisch redeneren gebruikt:
1. Welke opties zijn er? Hoe krachtig is het wetenschappelijk bewijs voor de verschillende opties?
Welke voor- en nadelen zijn er per optie te verwachten? Wat is het werkingsmechanisme van de
verschillende opties?
2. Welke volgorde van voorkeur heeft de patiënt voor zijn opties? Op grond waarvan heeft de patiënt
deze volgorde bepaald?
3. Kunnen alle opties door het verpleegkundig team worden uitgevoerd? Hebben we de kennis en de
vaardigheden om de opties goed uit te voeren? Zijn de hulpmiddelen die we voor de opties nodig
hebben beschikbaar of eenvoudig aan te schaffen? Is er voldoende tijd en budget om elk van de
opties uit te voeren?
4. In hoeverre spelen de kenmerken van deze patiënt een rol? Zijn de voor- en nadelen die in het
wetenschappelijk onderzoek zijn gevonden ook voor deze patiënt te verwachten? Is het
werkingsmechanisme ook bij deze patiënt te verwachten? Waarin komt de patiënt overeen of wijkt
hij af van de patiënten die in het wetenschappelijk onderzoek onderzocht zijn? Hoe kunnen deze
overeenkomsten en verschillen invloed uitoefenen op de werkingsmechanismen en de uitkomsten?
1.7.3 Welke methode gebruikt men bij evidence-based practice? Tot welke soort kennis leidt EBP?
EBP methode bestaat uit 5 stappen:
1. Het klinisch probleem vertalen in een beantwoordbare vraag
2. Het efficiënt zoeken naar het beste bewijsmateriaal
3. Het wegen van de gevonden evidence op methodologische kwaliteit en toepasbaarheid in de eigen
praktijksituatie
4. Het nemen van een beslissing op grond van de beschikbare evidence (klinisch redeneren)
5. Het regelmatig evalueren van de kwaliteit van dit proces
Hiermee kunnen voorgrondvragen beantwoord worden. Dit lijdt bv tot bewijs over:
- Instrumenten om de diagnose te stellen
- Kennis over risicofactoren
, - Kennis over prognostische factoren
- Kennis over oorzaken en gerelateerde factoren
- Kennis over voor- en nadelen van verschillende interventies
- Kennis over patiëntenperspectieven en -belevingen
Voor het gebruik van EBP moet je je eerst afvragen:
- Is het een vraag naar achtergrondkennis? Bv: fysiologische mechanismen die bloeddruk bepalen
kennis opdoen in actueel fysiologieboek.
- Of is het een vraag naar voorgrondkennis? Bv: hoe kan de invloed van psychische mechanismen die
bloeddruk medebepalen worden beperkt? kennis opdoen in wetenschappelijke tijdschriften,
recente evidence-based richtlijnen.
H4 Prognostisch besluit: wat kunnen we bereiken?
4.1 Wat is een prognose? Wat is prognostisch redeneren?
Prognose: voorspelling hoe een bepaald gezondheidsprobleem waarschijnlijk af zal lopen. Patiëntdoelen.
Prognostisch redeneren: klinisch redeneren om de beïnvloeders van het beloop van een
gezondheidsprobleem te vinden, te wegen en de meest waarschijnlijke afloop vast te stellen.
4.2 Waarom is een prognose belangrijk?
1. Er kan onderscheid worden gemaakt tussen wanneer er geen interventie wordt uitgevoerd en wanneer
er wel een of meer interventies worden uitgevoerd. voor onderzoek. Helpen interventies?
2. Beïnvloeders (prognostische factoren) van het beloop kunnen in kaart worden gebracht. beperken
negatieve beïnvloeders en versterken positieve beïnvloeders.
4.3 Moet er eerst over de prognose geredeneerd worden en dan over therapie, of andersom?
Prognostisch redeneren: redeneren over prognose.
Therapeutisch redeneren: redeneren over therapie.
Weten of interventies nut hebben op prognose en of prognostische factoren een rol spelen.
4.4 Wat is het verschil tussen risicofactoren, etiologische factoren en prognostische factoren?
Prognostische factor oefent invloed uit op het gezondheidsprobleem als het gezondheidsprobleem er al is.
Risicofactor en etiologische factor oefenen invloed uit op het ontstaan van het gezondheidsprobleem.
In veel gevallen zijn etiologische factoren ook negatieve prognostische factoren.
4.5 Hoe weet ik welke factoren de prognose beïnvloeden?
Verschillende prognostische factoren voor verschillende problemen.
Eerst outcome bepalen, dan prognostische factoren erbij zoeken.
Belangrijke bron voor prognostische factoren en de grootte van hun invloed is voorgrondliteratuur van
wetenschappelijk onderzoek. (bv. in vakbladen).
Andere bron is achtergrondliteratuur. Factoren zijn als achtergrondkennis te vinden als al bekend is wat de
belangrijkste prognostische factoren zijn van het gezondheidsprobleem.
Er zijn verschillende soorten prognostische factoren:
- Wel-beïnvloedbare prognostische factoren. Bv. leefstijl.
- Niet-beïnvloedbare prognostische factoren. Bv. leeftijd.
- Fysieke factoren. Bv. lichaamsgewicht, buikomvang, uithoudingsvermogen.
- Psychische factoren. Bv. concentratievermogen, stress, stresshantering.
H1 Achtergrondkennis bij kritisch redeneren:
1.7 Evidence-based practice (EBP):
1.7.1 Hoe kan evidence-based practice de klinische redeneringen verbeteren én de uitvoering van
vaardigheden?
Verpleegkundigen klinisch redeneren beste besluit over zorg voor individuele patiënt.
Evidence-based practice (EBP): via EBP methode krijgt verpleegkundige de benodigde kennis welke zij
gebruikt bij het klinisch redeneren in de praktijk.
1.7.2 Wat is evidence-based practice en uit welke componenten bestaat het?
EBP = het zorgvuldig, expliciet en oordeelkundig gebruik van het huidige beste bewijsmateriaal om
beslissingen te nemen voor individuele patiënten. Dit door de volgende componenten te gebruiken:
1. Het huidig beste wetenschappelijk bewijs
2. De voorkeuren, wensen en verwachtingen van de patiënt
3. De beschikbare materialen en middelen in deze gezondheidszorginstellingen voor deze patiënt
4. De klinische expertise van de verpleegkundige
Verschillende componenten die verpleegkundige gebruikt wanneer zij EBP bij klinisch redeneren gebruikt:
1. Welke opties zijn er? Hoe krachtig is het wetenschappelijk bewijs voor de verschillende opties?
Welke voor- en nadelen zijn er per optie te verwachten? Wat is het werkingsmechanisme van de
verschillende opties?
2. Welke volgorde van voorkeur heeft de patiënt voor zijn opties? Op grond waarvan heeft de patiënt
deze volgorde bepaald?
3. Kunnen alle opties door het verpleegkundig team worden uitgevoerd? Hebben we de kennis en de
vaardigheden om de opties goed uit te voeren? Zijn de hulpmiddelen die we voor de opties nodig
hebben beschikbaar of eenvoudig aan te schaffen? Is er voldoende tijd en budget om elk van de
opties uit te voeren?
4. In hoeverre spelen de kenmerken van deze patiënt een rol? Zijn de voor- en nadelen die in het
wetenschappelijk onderzoek zijn gevonden ook voor deze patiënt te verwachten? Is het
werkingsmechanisme ook bij deze patiënt te verwachten? Waarin komt de patiënt overeen of wijkt
hij af van de patiënten die in het wetenschappelijk onderzoek onderzocht zijn? Hoe kunnen deze
overeenkomsten en verschillen invloed uitoefenen op de werkingsmechanismen en de uitkomsten?
1.7.3 Welke methode gebruikt men bij evidence-based practice? Tot welke soort kennis leidt EBP?
EBP methode bestaat uit 5 stappen:
1. Het klinisch probleem vertalen in een beantwoordbare vraag
2. Het efficiënt zoeken naar het beste bewijsmateriaal
3. Het wegen van de gevonden evidence op methodologische kwaliteit en toepasbaarheid in de eigen
praktijksituatie
4. Het nemen van een beslissing op grond van de beschikbare evidence (klinisch redeneren)
5. Het regelmatig evalueren van de kwaliteit van dit proces
Hiermee kunnen voorgrondvragen beantwoord worden. Dit lijdt bv tot bewijs over:
- Instrumenten om de diagnose te stellen
- Kennis over risicofactoren
, - Kennis over prognostische factoren
- Kennis over oorzaken en gerelateerde factoren
- Kennis over voor- en nadelen van verschillende interventies
- Kennis over patiëntenperspectieven en -belevingen
Voor het gebruik van EBP moet je je eerst afvragen:
- Is het een vraag naar achtergrondkennis? Bv: fysiologische mechanismen die bloeddruk bepalen
kennis opdoen in actueel fysiologieboek.
- Of is het een vraag naar voorgrondkennis? Bv: hoe kan de invloed van psychische mechanismen die
bloeddruk medebepalen worden beperkt? kennis opdoen in wetenschappelijke tijdschriften,
recente evidence-based richtlijnen.
H4 Prognostisch besluit: wat kunnen we bereiken?
4.1 Wat is een prognose? Wat is prognostisch redeneren?
Prognose: voorspelling hoe een bepaald gezondheidsprobleem waarschijnlijk af zal lopen. Patiëntdoelen.
Prognostisch redeneren: klinisch redeneren om de beïnvloeders van het beloop van een
gezondheidsprobleem te vinden, te wegen en de meest waarschijnlijke afloop vast te stellen.
4.2 Waarom is een prognose belangrijk?
1. Er kan onderscheid worden gemaakt tussen wanneer er geen interventie wordt uitgevoerd en wanneer
er wel een of meer interventies worden uitgevoerd. voor onderzoek. Helpen interventies?
2. Beïnvloeders (prognostische factoren) van het beloop kunnen in kaart worden gebracht. beperken
negatieve beïnvloeders en versterken positieve beïnvloeders.
4.3 Moet er eerst over de prognose geredeneerd worden en dan over therapie, of andersom?
Prognostisch redeneren: redeneren over prognose.
Therapeutisch redeneren: redeneren over therapie.
Weten of interventies nut hebben op prognose en of prognostische factoren een rol spelen.
4.4 Wat is het verschil tussen risicofactoren, etiologische factoren en prognostische factoren?
Prognostische factor oefent invloed uit op het gezondheidsprobleem als het gezondheidsprobleem er al is.
Risicofactor en etiologische factor oefenen invloed uit op het ontstaan van het gezondheidsprobleem.
In veel gevallen zijn etiologische factoren ook negatieve prognostische factoren.
4.5 Hoe weet ik welke factoren de prognose beïnvloeden?
Verschillende prognostische factoren voor verschillende problemen.
Eerst outcome bepalen, dan prognostische factoren erbij zoeken.
Belangrijke bron voor prognostische factoren en de grootte van hun invloed is voorgrondliteratuur van
wetenschappelijk onderzoek. (bv. in vakbladen).
Andere bron is achtergrondliteratuur. Factoren zijn als achtergrondkennis te vinden als al bekend is wat de
belangrijkste prognostische factoren zijn van het gezondheidsprobleem.
Er zijn verschillende soorten prognostische factoren:
- Wel-beïnvloedbare prognostische factoren. Bv. leefstijl.
- Niet-beïnvloedbare prognostische factoren. Bv. leeftijd.
- Fysieke factoren. Bv. lichaamsgewicht, buikomvang, uithoudingsvermogen.
- Psychische factoren. Bv. concentratievermogen, stress, stresshantering.
