Diabetes mellitus
Deze richtlijn is tot stand gekomen op initiatief van Nederlandse Internisten Vereniging
© 2012 - 2023 Richtlijnendatabase is een product ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie van Medisch Specialisten
, Inhoudsopgave
Diabetes mellitus 1
Inhoudsopgave 2
Startpagina - Diabetes Mellitus 4
Diabetes mellitus type 1 5
Met welk insulineschema je start bij een volwassene met een nieuw ontdekte type 1 diabetes zonder acidose 6
Of humaan of analoog insuline de voorkeur verdient bij behandeling van volwassenen met DM1 9
Kortwerkende insulineanalogen (lispro, aspart, glulisine) versus humaan kortwerkend insuline bij volwassenen met
diabetes type 1 12
Langwerkende insulineanalogen (detemir, glargine) versus protamine Hagedorn (NPH insuline) bij diabetes mellitus
type 1 17
Of fluctuaties in glucosewaarden onafhankelijk zijn van het HbA1c geassocieerd met een hoger risico op
microvasculaire of macrovasculaire complicaties bij patiënten met DM1 21
Wanneer te starten met statine bij T1DM: bij welke risicofactoren, en op welke leeftijd 25
Of toevoeging van metformine aan insulinetherapie meerwaarde is bij patienten met diabetes mellitus type 1 29
SGLT-2-remmers bij patiënten met diabetes mellitus (DM) type 1 35
1e versus 2e generatie langwerkende insuline analogen 56
Optimale insulinebehandeling voor mensen met DM1: insulinepomp zonder gekoppelde sensor (CSII) of MDI? 74
Glucose zelfmanagement bij patiënten met diabetes mellitus (DM) type 1 91
Of het gebruik van e-health meerwaarde heeft op de uitkomst van de behandeling van patiënten met diabetes mellitus
type 1 146
Wat de meerwaarde is van een endocrinoloog of diabetoloog in vergelijking tot een internist (generalist / ander
deelspecialisme) in de behandeling van volwassenen met DM1 149
Continuous Subcutaneous Insulin Infusion bij diabetes mellitus 152
CSII versus MDI (reguliere insuline injectie behandeling) bij DM1 en DM2 voor glycaemische regulatie 154
Optimale zelfcontrole bij Continuous Subcutaneous Insulin Infusion (CSII) gebruikers met diabetes mellitus om betere
resultaten in de bloedsuikerregulatie te krijgen 164
Waar een diabetes team aan dient te voldoen om adequate CSII zorg te kunnen leveren 168
Continuous Intraperitoneal Insulin Infusion (CIPII) versus CSII 170
Diabetesbehandeling bij een psychiatrische aandoening 174
Diabetesbehandeling bij patiënten met een psychiatrische aandoening 177
Metabole controle psychiatrische patient ten opzichte van niet psychiatrische patient met diabetes 188
,Interventies bij psychiatrische patienten met diabetes mellitus 191
Effect van gecombineerd spreekuur bij patienten met depressie en diabetes 194
Behandeling van acute ontregeling (DKA en HHS) van diabetes mellitus 198
Perioperatief en hospital care bij Diabetes mellitus 200
Of preoperatieve verbetering van de diabetesregulatie leidt tot een vermindering van complicaties na een operatie 202
Het perioperatieve beleid voor metformine bij patienten met diabetes mellitus 206
De beste methode om perioperatief glucosewaarden te reguleren bij diabetespatienten op de verpleegafdeling (niet
intensive care) 209
Geschikt doseringsalgoritme voor het doseren van intraveneus toegediende insuline in de perioperatieve periode bij
patiënten die op verpleegafdeling verblijven 215
De randvoorwaarden voor zelfregulatie van diabetespatiënten tijdens opname in het ziekenhuis en pre- en
postoperatief 218
De randvoorwaarden voor de operatie van een diabetespatiënt in dagbehandeling 221
Volwassen met Diabetes mellitus type 1 of type 2 met ernstige hypoglykemie 228
Welke behandeling de voorkeur heeft bij volwassenen met DM1 of DM2 met ernstige hypoglykemie 229
Wat de lange termijn complicaties van (ernstige) hypoglykemieën zijn bij patienten met DM1 of DM2 234
Welke behandeling de voorkeur heeft om bij volwassen patiënten met DM1 (ernstige) hypoglykemie te voorkomen 240
Wat risicofactoren zijn voor ernstige hypoglykemie bij volwassen patienten met DM1 of DM2 246
, Diabetes mellitus
Startpagina - Diabetes Mellitus
Waar gaat deze richtlijn over?
Deze richtlijn richt zich op wat volgens de huidige maatstaven de beste zorg is voor volwassen patiënten met
diabetes mellitus die verwezen worden naar het ziekenhuis. In de richtlijn komen de volgende onderwerpen
aan de orde:
De behandeling van patiënten met diabetes mellitus type 1
Het voorschrijven van insulinepomp-therapie
De zorg voor psychiatrische patiënten met diabetes mellitus
Wat te doen bij acute ontregeling van een patiënt met diabetes mellitus
Hoe om te gaan met een patiënt met diabetes mellitus die een operatie moet ondergaan
Welke behandeling is nodig bij patiënten met diabetes mellitus die een laag suikerniveau in hun bloed
(hypoglykemie) hebben. En hoe kan dit voorkomen worden?
Voor wie is de richtlijn bedoeld?
Deze richtlijn is bestemd voor alle zorgverleners die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten met diabetes
mellitus in de tweede lijn.
Voor patiënten
Een ander woord voor diabetes mellitus is suikerziekte. Als iemand diabetes mellitus heeft, kan het lichaam
het bloedsuiker niet goed zelf regelen. Er bestaan twee vormen: diabetes mellitus type 1 en diabetes mellitus
type 2. De meeste patiënten met diabetes mellitus zijn onder behandeling bij de huisarts en
praktijkondersteuner. Soms is het nodig dat patiënten voor hun diabetes mellitus in het ziekenhuis worden
behandeld.
Meer informatie over diabetes mellitus is te vinden op Thuisarts:
http://www.thuisarts.nl/diabetes-mellitus
Bij deze richtlijn is een consultkaart gemaakt. Een Consultkaart kan helpen bij het maken van behandelkeuzes.
Meer informatie over behandelmogelijkheden bij diabetes mellitus kunt u vinden op de Consultkaart diabetes
mellitus type 1.
Hoe is de richtlijn tot stand gekomen?
Het initiatief voor deze richtlijn is afkomstig van de Nederlandse Internisten Vereniging. De richtlijn is
opgesteld door de internisten, in samenwerking met neurologen, anesthesiologen en psychiaters. Via een
enquête op het internet zijn de knelpunten bij diabetespatiënten geïnventariseerd.
PDF aangemaakt op 01-05-2023 4/258
Deze richtlijn is tot stand gekomen op initiatief van Nederlandse Internisten Vereniging
© 2012 - 2023 Richtlijnendatabase is een product ondersteund door het Kennisinstituut van de Federatie van Medisch Specialisten
, Inhoudsopgave
Diabetes mellitus 1
Inhoudsopgave 2
Startpagina - Diabetes Mellitus 4
Diabetes mellitus type 1 5
Met welk insulineschema je start bij een volwassene met een nieuw ontdekte type 1 diabetes zonder acidose 6
Of humaan of analoog insuline de voorkeur verdient bij behandeling van volwassenen met DM1 9
Kortwerkende insulineanalogen (lispro, aspart, glulisine) versus humaan kortwerkend insuline bij volwassenen met
diabetes type 1 12
Langwerkende insulineanalogen (detemir, glargine) versus protamine Hagedorn (NPH insuline) bij diabetes mellitus
type 1 17
Of fluctuaties in glucosewaarden onafhankelijk zijn van het HbA1c geassocieerd met een hoger risico op
microvasculaire of macrovasculaire complicaties bij patiënten met DM1 21
Wanneer te starten met statine bij T1DM: bij welke risicofactoren, en op welke leeftijd 25
Of toevoeging van metformine aan insulinetherapie meerwaarde is bij patienten met diabetes mellitus type 1 29
SGLT-2-remmers bij patiënten met diabetes mellitus (DM) type 1 35
1e versus 2e generatie langwerkende insuline analogen 56
Optimale insulinebehandeling voor mensen met DM1: insulinepomp zonder gekoppelde sensor (CSII) of MDI? 74
Glucose zelfmanagement bij patiënten met diabetes mellitus (DM) type 1 91
Of het gebruik van e-health meerwaarde heeft op de uitkomst van de behandeling van patiënten met diabetes mellitus
type 1 146
Wat de meerwaarde is van een endocrinoloog of diabetoloog in vergelijking tot een internist (generalist / ander
deelspecialisme) in de behandeling van volwassenen met DM1 149
Continuous Subcutaneous Insulin Infusion bij diabetes mellitus 152
CSII versus MDI (reguliere insuline injectie behandeling) bij DM1 en DM2 voor glycaemische regulatie 154
Optimale zelfcontrole bij Continuous Subcutaneous Insulin Infusion (CSII) gebruikers met diabetes mellitus om betere
resultaten in de bloedsuikerregulatie te krijgen 164
Waar een diabetes team aan dient te voldoen om adequate CSII zorg te kunnen leveren 168
Continuous Intraperitoneal Insulin Infusion (CIPII) versus CSII 170
Diabetesbehandeling bij een psychiatrische aandoening 174
Diabetesbehandeling bij patiënten met een psychiatrische aandoening 177
Metabole controle psychiatrische patient ten opzichte van niet psychiatrische patient met diabetes 188
,Interventies bij psychiatrische patienten met diabetes mellitus 191
Effect van gecombineerd spreekuur bij patienten met depressie en diabetes 194
Behandeling van acute ontregeling (DKA en HHS) van diabetes mellitus 198
Perioperatief en hospital care bij Diabetes mellitus 200
Of preoperatieve verbetering van de diabetesregulatie leidt tot een vermindering van complicaties na een operatie 202
Het perioperatieve beleid voor metformine bij patienten met diabetes mellitus 206
De beste methode om perioperatief glucosewaarden te reguleren bij diabetespatienten op de verpleegafdeling (niet
intensive care) 209
Geschikt doseringsalgoritme voor het doseren van intraveneus toegediende insuline in de perioperatieve periode bij
patiënten die op verpleegafdeling verblijven 215
De randvoorwaarden voor zelfregulatie van diabetespatiënten tijdens opname in het ziekenhuis en pre- en
postoperatief 218
De randvoorwaarden voor de operatie van een diabetespatiënt in dagbehandeling 221
Volwassen met Diabetes mellitus type 1 of type 2 met ernstige hypoglykemie 228
Welke behandeling de voorkeur heeft bij volwassenen met DM1 of DM2 met ernstige hypoglykemie 229
Wat de lange termijn complicaties van (ernstige) hypoglykemieën zijn bij patienten met DM1 of DM2 234
Welke behandeling de voorkeur heeft om bij volwassen patiënten met DM1 (ernstige) hypoglykemie te voorkomen 240
Wat risicofactoren zijn voor ernstige hypoglykemie bij volwassen patienten met DM1 of DM2 246
, Diabetes mellitus
Startpagina - Diabetes Mellitus
Waar gaat deze richtlijn over?
Deze richtlijn richt zich op wat volgens de huidige maatstaven de beste zorg is voor volwassen patiënten met
diabetes mellitus die verwezen worden naar het ziekenhuis. In de richtlijn komen de volgende onderwerpen
aan de orde:
De behandeling van patiënten met diabetes mellitus type 1
Het voorschrijven van insulinepomp-therapie
De zorg voor psychiatrische patiënten met diabetes mellitus
Wat te doen bij acute ontregeling van een patiënt met diabetes mellitus
Hoe om te gaan met een patiënt met diabetes mellitus die een operatie moet ondergaan
Welke behandeling is nodig bij patiënten met diabetes mellitus die een laag suikerniveau in hun bloed
(hypoglykemie) hebben. En hoe kan dit voorkomen worden?
Voor wie is de richtlijn bedoeld?
Deze richtlijn is bestemd voor alle zorgverleners die betrokken zijn bij de zorg voor patiënten met diabetes
mellitus in de tweede lijn.
Voor patiënten
Een ander woord voor diabetes mellitus is suikerziekte. Als iemand diabetes mellitus heeft, kan het lichaam
het bloedsuiker niet goed zelf regelen. Er bestaan twee vormen: diabetes mellitus type 1 en diabetes mellitus
type 2. De meeste patiënten met diabetes mellitus zijn onder behandeling bij de huisarts en
praktijkondersteuner. Soms is het nodig dat patiënten voor hun diabetes mellitus in het ziekenhuis worden
behandeld.
Meer informatie over diabetes mellitus is te vinden op Thuisarts:
http://www.thuisarts.nl/diabetes-mellitus
Bij deze richtlijn is een consultkaart gemaakt. Een Consultkaart kan helpen bij het maken van behandelkeuzes.
Meer informatie over behandelmogelijkheden bij diabetes mellitus kunt u vinden op de Consultkaart diabetes
mellitus type 1.
Hoe is de richtlijn tot stand gekomen?
Het initiatief voor deze richtlijn is afkomstig van de Nederlandse Internisten Vereniging. De richtlijn is
opgesteld door de internisten, in samenwerking met neurologen, anesthesiologen en psychiaters. Via een
enquête op het internet zijn de knelpunten bij diabetespatiënten geïnventariseerd.
PDF aangemaakt op 01-05-2023 4/258
