Samenvatting Basisboek systeemgericht werken
Hoofdstuk 1: Het werkterrein van de systeemgerichte social worker
Systeem
Systeem betekent letterlijk samenstellen of bijeenplaatsen. Het gaat volgens de Van Dale om de wijze
waarop iets is ingericht, waarbij regels helpen om het in stand te houden. Geordende delen die elkaar in
meer of mindere mate beïnvloeden.
Binnen het sociaal werk wordt ‘een systeem’ gezien als een eenheid, opgebouwd uit deelverhoudingen.
Het gaat niet alleen om de delen, maar ook om de doelgerichte betrekkingen tussen de delen. Het gaat
dus om de verhoudingen tussen de leden van het systeem.
Systeemgericht werken
Er zijn verschillende betekenissen van systeemgericht werken:
1. Een therapievorm, waarbij verschillende leden van het gezin of het netwerk aanwezig zijn.
2. Inhoud of doel van een behandeling, de behandeling is gericht op de verhoudingen tussen
onderlinge relaties.
3. Circulariteit, er wordt wederzijds beïnvloed (van twee of meer kanten beïnvloed).
Een individueel systeem
Een individueel systeem is opgedeeld in subsystemen. Zoals het menselijk lichaam; het bestaat uit
meerdere stelsel zoals het bewegingsstelsel en het spijsverteringsstelsel. De mens heeft continu interactie
met zichzelf, het lichaam stuurt boodschappen zoals pijn en de psyche stuurt boodschappen zoals emotie.
Deze boodschappen hebben invloed op elkaar en heten innerlijke boodschappen.
Innerlijke boodschappen
De innerlijke boodschappen bestaat uit een input, troughput en een output. Input bestaat uit materie,
energie en informatie die de grens van een systeem passeert. Troughput bewerkt de input, de bewerkte
input wordt gedeeld met de omgeving en dat heet de output.
Algemene systeemtheorie
De algemene systeemtheorie is ontwikkeld door Ludwig von Bertalanffy, een Oosterijkse bioloog. Von
Bertalanffy noemt in zijn theorie verschillende systemen die ik hieronder kort heb samengevat.
Open systemen
Een open systeem staat in verbinding met zijn omgeving en is continu in interactie met zijn omgeving. Alle
levende wezens worden door de Algemene systeemtheorie gezien als open systemen. De benadering van
mens als systeem wordt door Von Bertalanffy genoemd als ‘Wholeness’. Dit betekend dat je kijkt naar het
geheel en niet naar één deel of één subsysteem.
Gesloten systemen
Een gesloten systeem bestaat eigenlijk niet, elk systeem heeft wel iets van interactie met zijn omgeving.
Het is een relatieve aanduiding. Een gesloten systeem geeft aan dat de interactie tussen het systeem en
de omgeving zeer gering is.
De mate van interactie binnen een systeem kan veranderen. Een open systeem kan langzaam veranderen
in een gesloten systeem, wanneer een mens zich terugtrekt uit zijn omgeving (bijv. door depressie of een
ernstige ziekte). Doordat de input afneemt, wordt het balans binnen het systeem verstoord. In dit geval
Hoofdstuk 1: Het werkterrein van de systeemgerichte social worker
Systeem
Systeem betekent letterlijk samenstellen of bijeenplaatsen. Het gaat volgens de Van Dale om de wijze
waarop iets is ingericht, waarbij regels helpen om het in stand te houden. Geordende delen die elkaar in
meer of mindere mate beïnvloeden.
Binnen het sociaal werk wordt ‘een systeem’ gezien als een eenheid, opgebouwd uit deelverhoudingen.
Het gaat niet alleen om de delen, maar ook om de doelgerichte betrekkingen tussen de delen. Het gaat
dus om de verhoudingen tussen de leden van het systeem.
Systeemgericht werken
Er zijn verschillende betekenissen van systeemgericht werken:
1. Een therapievorm, waarbij verschillende leden van het gezin of het netwerk aanwezig zijn.
2. Inhoud of doel van een behandeling, de behandeling is gericht op de verhoudingen tussen
onderlinge relaties.
3. Circulariteit, er wordt wederzijds beïnvloed (van twee of meer kanten beïnvloed).
Een individueel systeem
Een individueel systeem is opgedeeld in subsystemen. Zoals het menselijk lichaam; het bestaat uit
meerdere stelsel zoals het bewegingsstelsel en het spijsverteringsstelsel. De mens heeft continu interactie
met zichzelf, het lichaam stuurt boodschappen zoals pijn en de psyche stuurt boodschappen zoals emotie.
Deze boodschappen hebben invloed op elkaar en heten innerlijke boodschappen.
Innerlijke boodschappen
De innerlijke boodschappen bestaat uit een input, troughput en een output. Input bestaat uit materie,
energie en informatie die de grens van een systeem passeert. Troughput bewerkt de input, de bewerkte
input wordt gedeeld met de omgeving en dat heet de output.
Algemene systeemtheorie
De algemene systeemtheorie is ontwikkeld door Ludwig von Bertalanffy, een Oosterijkse bioloog. Von
Bertalanffy noemt in zijn theorie verschillende systemen die ik hieronder kort heb samengevat.
Open systemen
Een open systeem staat in verbinding met zijn omgeving en is continu in interactie met zijn omgeving. Alle
levende wezens worden door de Algemene systeemtheorie gezien als open systemen. De benadering van
mens als systeem wordt door Von Bertalanffy genoemd als ‘Wholeness’. Dit betekend dat je kijkt naar het
geheel en niet naar één deel of één subsysteem.
Gesloten systemen
Een gesloten systeem bestaat eigenlijk niet, elk systeem heeft wel iets van interactie met zijn omgeving.
Het is een relatieve aanduiding. Een gesloten systeem geeft aan dat de interactie tussen het systeem en
de omgeving zeer gering is.
De mate van interactie binnen een systeem kan veranderen. Een open systeem kan langzaam veranderen
in een gesloten systeem, wanneer een mens zich terugtrekt uit zijn omgeving (bijv. door depressie of een
ernstige ziekte). Doordat de input afneemt, wordt het balans binnen het systeem verstoord. In dit geval
