Vragen
Vraag 1
Het Nederlandse pensioenstelsel is gebaseerd op
solidariteit. Leg uit waaruit dat blijkt.
Antwoord:
Financieren via een omslagstelsel. Er zijn nu veel te veel ouderen. De werkenden moeten
betalen voor de aow van de ouderen eerste pijler. Dit is een heel direct mechanisme
omdat de werkenden nu moeten betalen voor de aow van de ouderen. Een deel wordt
ook uit algemene belastingen betaald. Grootste deel komt voor rekening van de werkende
mensen.
Hoe zit het met de tweede pijler? hoe zie je hier de solidariteit van in? Jong ne oud
betalen dezelfde premie. Betalen ze in absolute zin hetzelfde bedrag? Wat is een doorsnee
premie? Hoe wordt berekend dat je moet betalen? Is dat voor iedereen hetzelfde bedrag
per maand? Jongeren verdienen minder dan ouderen, maar betalen hetzelfde percentage
aan pensioenpremie als ouderen. Omdat uiteindelijk het resultaat van het inleggen gelijk
is. Doorsneepremie; ze betalen hetzelfde percentage. Dus bijvoorbeeld iedereen 2%.
Wat is nog meer solidair dan het verschil tussen ouderen en jongeren? Wat zal de bijdrage
zijn van hoger en lager opgeleiden? Hoger opgeleiden betalen meer omdat deze meer
verdienen. In percentuele zin betalen ze hetzelfde, maar omdat zij meer verdienen is het
betaalde bedrag hoger dan lager opgeleiden.
Indexering pensioen = bijvoorbeeld als je nu 2000 euro aan pensioen krijgt, wat kun je
voor dat bedrag nu kopen? Wat kun je er voor kopen over 20 jaar? Dat weet je nog niet. Je
weet niet hoe het met de economie gaat over 20 jaar.
Dekkingsgraad pensioen = wat moet er gedekt worden? Wat betekent dat een
pensioenfonds onder water staat? Dan hebben ze te weinig geld om aan de verplichtingen
te voldoen, dus om het pensioen uit te betalen.
Stel dat de dekkingsgraad van pensioenen te laag is, wat gaat een pensioenfonds dan
doen? Premies omhoog gooien of een bijstortingsplicht opleggen. Wat zou een fonds ook
kunnen doen? Ze kunnen de uitkering ook korten. Hoe vindt zo’n korting plaats? Is dat een
bepaald bedrag of een bepaald percentage? In de praktijk wordt een percentage ingekort.
Minderverdieners kunnen bijvoorbeeld zeggen, houd eerst een groot deel van het bedrag
van meerverdieners in en vervolgens pas een bedrag van minderverdieners. Dit gebeurt
niet, er wordt gewoon bij iedereen hetzelfde percentage er afgehaald.
Een belangrijk mechanisme van het pensioenstelsel is dat het fiscaal gefaciliteerd wordt
door een omkeerregeling. Moet je nu meteen belasting over de premie die je betaalt aan
pensioen? Nee, je betaalt er pas belasting over als het later daadwerkelijk uitgekeerd
wordt. Waarom kan dit ook een mechanisme van solidariteit genoemd kunnen worden?
Als het anders geregeld was, dan zou nu iedereen over dat belastingvoordeel genieten.
Vraag 2
De solidariteit staat al enige tijd onder druk.
Noem twee redenen hiervoor.