Oefenvragen Diagnostiek in de Klinische psychologie 2023
H1: diagnostisch proces
Wat is het verschil tussen een hulpvraag en een H = van cliënt (‘’Hoe kom ik van de klachten af?’’
aanvraag? A = van verwijzer (‘’Is er sprake van … stoornis?’’)
Hoe word het psychodiagnostisch proces Observatie inductie deductie toetsing evaluatie
opgebouwd volgens de empirische cyclus van
De Groot?
Wat zijn de 5 basisvragen/stappen van de 1. Onderkenning; wat
diagnostische cyclus? 2. Verklaring; waarom
3. Predictie; hoe ontwikkelen
4. Indicatie; hoe oplossen
5. Evaluatie; probleem verholpen?
Wat is het verschil tussen classificatie en C = gedrag categoriseren o.b.v. DSM
diagnostische formulering? D = uitgebreidere info + rekening houden context
Voordeel & nadeel categorisering? N: vrij beperkt + labeling
V: vergemakkelijkt communicatie tussen deskundigen
Wat zijn de 4 indelingen voor verklaring van 1. Locus
gedrag? 2. Aard controle: oorzaak (feitelijk), reden (keuze; begrijpelijk)
3. Synchroon (tegelijk), diachroon (vooraf)
4. Inducerend (ontstaan), continuerend (in stand houden)
Kan je bij behandeling van probleem beter In stand houden die kunnen beïnvloed worden
zoeken naar factoren die probleem lieten
ontstaan of in stand houden?
Wat is het verschil tussen de predictor en het P = huidige gedrag
criterium? C = toekomstige gedrag
Indicatiestrategie? = kennis verkrijgen over aanvaarding van indicatie voor cliënt
+ 4 principes 1. Cliënt perspectief exploreren
2. Info verstrekken over behandelingen & behandelaars
3. Voorkeur cliënt – diagnosticus vergelijken > aantal
behandelingen formuleren
4. Cliënt kiest behandelaar en behandeling
6 stappen diagnostisch onderzoek? 1) Hypothesevorming
2) Keuze onderzoeksinstrumenten
3) Formulering toetsbare voorspellingen
4) Afname & scoring
5) Argumentatie
6) Verslag
In welke fasen van diagnostische cyclus vindt 4: onderkenning, verklaring, predictie, inductie
hypothesevorming plaats?
DCB’s? = diagnose behandel combinaties
+ voordeel & nadeel? = zekerheid dat behandelingen evidence-based zijn
V: vaste duur + tarief efficiënt
N: moeilijk passende behandeling bij meerdere klachten of
onduidelijk probleem
Wat is er nu (sinds 2022) i.p.v. DCB’s? Zorgprestatiemodel
+ verschil? > Vergoeding; DCB na traject (kan jaren later zijn), ZPM per
gesprek
H2: kwaliteit diagnostiek meten
3 onderdelen psychodiagnostiek? 1. Theorieën of referentiekaders
2. Modellen
3. Tests
3 soorten referentiekaders? 1. Individuele verschillen > beste!
(hoe gedrag verklaren) 2. Ontwikkeling
+ welke beste? 3. Context
4 criteria voor kwaliteit referentiekaders 1. Elementen en relaties getoetst?
, 2. Toetsing mogelijk?
3. Inspiratiebron voor empirisch onderzoek?
4. Onderzoek naar praktische toepassingen?
Wat zijn de 3 beste referentiekaders voor 1. Eigenschapsbenadering > beste! > intelligentie- en
diagnostiek volgens Van der Werff? personlijkheidstests
+ Welke hiervan als nummer 1? 2. Biopsychologie
+ Wat leverde de nummer 1 op? 3. Orthodoxe sociale leertheorieën
Wat word volgens Van der Werff gezien als de M: delen van psycho-analyse (egopsychologie)
middenmaat en ondermaat aan O: psycho-analytische, humanistische, existentiële psychologie
referentiekaders?
+ waarom? > ideeën vaak niet te toetsen
Wat bleek na het uitvoeren van de Blijken géén onafhankelijk factoren te zijn, zoals de theorie stelt
factoranalyse over de BigFive?
Met welke analyses de kwaliteit van modellen 1: factoranalyse
meten bij alle 3 de soorten referentiekaders? 2: lineaire, negatief versnellende, exponentiële toename van
gedrag
3: variantieanalyse
5 factoren van BigFive? Extraversie, Vriendelijkheid, Zorgvuldigheid, Emotionele
instabiliteit, Intellect
Wat is een goede coëfficiënt waarde voor Rxx > .90
betrouwbaarheid bij belangrijke beslissingen?
Wat is de vuistregel van Cohen voor hoogte Laag 0.10, middel 0.30, hoog 0.50
validiteitscoëfficiënt?
Een diagnosticus is vaak beperkt in … & … Statistische beoordeling & informatieverwerking (interpretatie)
Wat is het verschil tussen een klinisch- en K: gesprekken > voorspelling door eigen ervaring & theorieën
statistisch georiënteerde diagnosticus? S: formules > voorspelling door kans
+ welke beter? > Even goed, S íets beter
Saillante informatie? = informatie die duidelijk zichtbaar is
Base rate? = frequentie van hoe vaak iets voorkomt
5 beperkingen van diagnosticus in statistische 1. Categoriseren o.b.v. 1 opvallend kenmerk
beoordeling 2. Base rate (geen rekening)
3. Saillante informatie weegt zwaar
4. Steekproef (geen rekening)
5. Correlaties verkeerd bekijken
Waarom is een diagnosticus beperkt in de Vooroordelen/heuristieken!
informatieverwerking? - Werven: avaibility-heuristiek let te weinig op base rate
+ 4x wat in welke fase? - Verwerken: groeiproces, vuistregels, tijdsdruk
- Beoordelen: vraag beïnvloedt antwoord
- Feedback: bevestigende informatie
Foreclose? = te snel accepteren van een verklaring zonder verder te zoeken
Met welke middelen kan diagnosticus fouten 1. Training
vermijden? (4) 2. Voorschriften (diagnostische cyclus)
3. Empirisch opgestelde regels
4. Feedback
Onder welke wet vallen psychologen? Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg
(Wet BIG)
Test fairness? = er is geen sprake van bias (vertekeningen) bij het gebruik van
tests
H3: gesprekken
3 gesprekken in de diagnostische fase? Intakegesprek, crisisinterventiegesprek, adviesgesprek (o.a.
slechtnieuwsgesprek)
Wat is het belangrijkste doel van Informatieverzameling
intakegesprek? > Relatiedoel, observatie, hulpvraag vaststellen, cliënt bij juiste
+ andere doelen? adres (beantwoorden mogelijk)
Verschil BGGZ & SGGZ? B: kortdurend, bij 1 psychische problematiek óf chronische
ziekte
H1: diagnostisch proces
Wat is het verschil tussen een hulpvraag en een H = van cliënt (‘’Hoe kom ik van de klachten af?’’
aanvraag? A = van verwijzer (‘’Is er sprake van … stoornis?’’)
Hoe word het psychodiagnostisch proces Observatie inductie deductie toetsing evaluatie
opgebouwd volgens de empirische cyclus van
De Groot?
Wat zijn de 5 basisvragen/stappen van de 1. Onderkenning; wat
diagnostische cyclus? 2. Verklaring; waarom
3. Predictie; hoe ontwikkelen
4. Indicatie; hoe oplossen
5. Evaluatie; probleem verholpen?
Wat is het verschil tussen classificatie en C = gedrag categoriseren o.b.v. DSM
diagnostische formulering? D = uitgebreidere info + rekening houden context
Voordeel & nadeel categorisering? N: vrij beperkt + labeling
V: vergemakkelijkt communicatie tussen deskundigen
Wat zijn de 4 indelingen voor verklaring van 1. Locus
gedrag? 2. Aard controle: oorzaak (feitelijk), reden (keuze; begrijpelijk)
3. Synchroon (tegelijk), diachroon (vooraf)
4. Inducerend (ontstaan), continuerend (in stand houden)
Kan je bij behandeling van probleem beter In stand houden die kunnen beïnvloed worden
zoeken naar factoren die probleem lieten
ontstaan of in stand houden?
Wat is het verschil tussen de predictor en het P = huidige gedrag
criterium? C = toekomstige gedrag
Indicatiestrategie? = kennis verkrijgen over aanvaarding van indicatie voor cliënt
+ 4 principes 1. Cliënt perspectief exploreren
2. Info verstrekken over behandelingen & behandelaars
3. Voorkeur cliënt – diagnosticus vergelijken > aantal
behandelingen formuleren
4. Cliënt kiest behandelaar en behandeling
6 stappen diagnostisch onderzoek? 1) Hypothesevorming
2) Keuze onderzoeksinstrumenten
3) Formulering toetsbare voorspellingen
4) Afname & scoring
5) Argumentatie
6) Verslag
In welke fasen van diagnostische cyclus vindt 4: onderkenning, verklaring, predictie, inductie
hypothesevorming plaats?
DCB’s? = diagnose behandel combinaties
+ voordeel & nadeel? = zekerheid dat behandelingen evidence-based zijn
V: vaste duur + tarief efficiënt
N: moeilijk passende behandeling bij meerdere klachten of
onduidelijk probleem
Wat is er nu (sinds 2022) i.p.v. DCB’s? Zorgprestatiemodel
+ verschil? > Vergoeding; DCB na traject (kan jaren later zijn), ZPM per
gesprek
H2: kwaliteit diagnostiek meten
3 onderdelen psychodiagnostiek? 1. Theorieën of referentiekaders
2. Modellen
3. Tests
3 soorten referentiekaders? 1. Individuele verschillen > beste!
(hoe gedrag verklaren) 2. Ontwikkeling
+ welke beste? 3. Context
4 criteria voor kwaliteit referentiekaders 1. Elementen en relaties getoetst?
, 2. Toetsing mogelijk?
3. Inspiratiebron voor empirisch onderzoek?
4. Onderzoek naar praktische toepassingen?
Wat zijn de 3 beste referentiekaders voor 1. Eigenschapsbenadering > beste! > intelligentie- en
diagnostiek volgens Van der Werff? personlijkheidstests
+ Welke hiervan als nummer 1? 2. Biopsychologie
+ Wat leverde de nummer 1 op? 3. Orthodoxe sociale leertheorieën
Wat word volgens Van der Werff gezien als de M: delen van psycho-analyse (egopsychologie)
middenmaat en ondermaat aan O: psycho-analytische, humanistische, existentiële psychologie
referentiekaders?
+ waarom? > ideeën vaak niet te toetsen
Wat bleek na het uitvoeren van de Blijken géén onafhankelijk factoren te zijn, zoals de theorie stelt
factoranalyse over de BigFive?
Met welke analyses de kwaliteit van modellen 1: factoranalyse
meten bij alle 3 de soorten referentiekaders? 2: lineaire, negatief versnellende, exponentiële toename van
gedrag
3: variantieanalyse
5 factoren van BigFive? Extraversie, Vriendelijkheid, Zorgvuldigheid, Emotionele
instabiliteit, Intellect
Wat is een goede coëfficiënt waarde voor Rxx > .90
betrouwbaarheid bij belangrijke beslissingen?
Wat is de vuistregel van Cohen voor hoogte Laag 0.10, middel 0.30, hoog 0.50
validiteitscoëfficiënt?
Een diagnosticus is vaak beperkt in … & … Statistische beoordeling & informatieverwerking (interpretatie)
Wat is het verschil tussen een klinisch- en K: gesprekken > voorspelling door eigen ervaring & theorieën
statistisch georiënteerde diagnosticus? S: formules > voorspelling door kans
+ welke beter? > Even goed, S íets beter
Saillante informatie? = informatie die duidelijk zichtbaar is
Base rate? = frequentie van hoe vaak iets voorkomt
5 beperkingen van diagnosticus in statistische 1. Categoriseren o.b.v. 1 opvallend kenmerk
beoordeling 2. Base rate (geen rekening)
3. Saillante informatie weegt zwaar
4. Steekproef (geen rekening)
5. Correlaties verkeerd bekijken
Waarom is een diagnosticus beperkt in de Vooroordelen/heuristieken!
informatieverwerking? - Werven: avaibility-heuristiek let te weinig op base rate
+ 4x wat in welke fase? - Verwerken: groeiproces, vuistregels, tijdsdruk
- Beoordelen: vraag beïnvloedt antwoord
- Feedback: bevestigende informatie
Foreclose? = te snel accepteren van een verklaring zonder verder te zoeken
Met welke middelen kan diagnosticus fouten 1. Training
vermijden? (4) 2. Voorschriften (diagnostische cyclus)
3. Empirisch opgestelde regels
4. Feedback
Onder welke wet vallen psychologen? Wet op de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg
(Wet BIG)
Test fairness? = er is geen sprake van bias (vertekeningen) bij het gebruik van
tests
H3: gesprekken
3 gesprekken in de diagnostische fase? Intakegesprek, crisisinterventiegesprek, adviesgesprek (o.a.
slechtnieuwsgesprek)
Wat is het belangrijkste doel van Informatieverzameling
intakegesprek? > Relatiedoel, observatie, hulpvraag vaststellen, cliënt bij juiste
+ andere doelen? adres (beantwoorden mogelijk)
Verschil BGGZ & SGGZ? B: kortdurend, bij 1 psychische problematiek óf chronische
ziekte
