Zorg rondom
het
10/25/2022
levenseinde
FACULTY OF HEALTH, MEDICINE AND LIFE SCIENCES (FMHL)
B.SC GEZONDHEIDSWETENSCHAPPEN
BELEID, MANAGEMENT EN EVALUATIE VAN ZORG
MAASTRICHT UNIVERSITY
, Zorg rondom het levenseinde
De laatste levensfase van het leven wordt vaak ondersteund door palliatieve zorg (Ministerie
van Algemene Zaken, 2022). Wanneer deze laatste fase begint hangt af van de ‘surprise
question’. De vraag: ‘Zou het u verbazen als deze patiënt binnen één jaar zou komen te
overlijden?’ wordt gesteld door een zorgverlener. Als het antwoord “Nee” is, dan komt de
patiënt in de palliatieve zorg (Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland, 2017). Palliatieve
zorg verbetert de kwaliteit van leven in de laatste fasen voor patiënten die kwetsbaar zijn
en/of een levensbedreigende aandoening hebben (Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland,
2017). Wanneer de patiënt palliatieve zorg krijgt verschilt ook per ziektebeeld (Kennisplein
Zorg voor Beter, 2021). Bij de ziekte kanker wordt deze zorg aangeboden vanaf het punt dat
de bronnen en middelen om iemand te genezen op beginnen te raken. Bij kanker is het
verloop daarna vaak voor een lange periode vrij stabiel, waarop een plotselinge en vaak
snelle achteruitgang plaatsvindt. Bij hartfalen of COPD kent het ziekteverloop een
progressieve achteruitgang. Deze is geleidelijk, maar heeft tussendoor ernstige, acute
ziekenhuisopnamen. Dementie kent geen genezing en is dus altijd palliatief van aard. Hierin
wordt een onderscheid gemaakt tussen het ontvangen van palliatieve zorg en het gaan naar
een hospice of bijna thuis-huis. Het ziekteverloop heeft een progressieve achteruitgang, maar
bij dementie is deze periode lang en lastig te voorspellen (Kennisplein Zorg voor Beter,
2021)
Palliatieve zorg kent vier verschillende soorten/fasen: ziektegerichte,
symptoomgerichte, stervensfase en nazorg (Kennisplein Zorg voor Beter, 2021). Bij
ziektegerichte palliatieve zorg wordt gekeken naar de fysieke klachten waarbij de pijn wordt
verlicht bij de patiënt. De onderliggende ziekte wordt behandeld. Wanneer de patiënt zijn of
haar grenzen bereikt is het beter om vanaf dat moment alleen nog gebruik te maken van
symptoomgerichte palliatie. Hier is sprake van een gezamenlijke besluitvorming tussen de
patiënt, diens naasten en de arts/zorgverleners. Symptoomgerichte palliatie is uitsluitend om
de kwaliteit van leven van de patiënt intact te houden of verbeteren. De pijnsymptomen
worden verlicht, met oog op het zo goed mogelijk behouden van de cognitieve functies
(Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland, 2017).
Vervolgens komt de stervensfase. Dan vindt een shift plaats van kwaliteit van leven
naar een zo goed mogelijke kwaliteit van sterven. De stervensfase duurt maximaal één tot
twee weken (Richtlijnen palliatieve zorg, 2017). Het overlijden is onafwendbaar dichtbij. In
deze fase is het soms niet meer mogelijk of wenselijk om de cognitieve functies intact te
het
10/25/2022
levenseinde
FACULTY OF HEALTH, MEDICINE AND LIFE SCIENCES (FMHL)
B.SC GEZONDHEIDSWETENSCHAPPEN
BELEID, MANAGEMENT EN EVALUATIE VAN ZORG
MAASTRICHT UNIVERSITY
, Zorg rondom het levenseinde
De laatste levensfase van het leven wordt vaak ondersteund door palliatieve zorg (Ministerie
van Algemene Zaken, 2022). Wanneer deze laatste fase begint hangt af van de ‘surprise
question’. De vraag: ‘Zou het u verbazen als deze patiënt binnen één jaar zou komen te
overlijden?’ wordt gesteld door een zorgverlener. Als het antwoord “Nee” is, dan komt de
patiënt in de palliatieve zorg (Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland, 2017). Palliatieve
zorg verbetert de kwaliteit van leven in de laatste fasen voor patiënten die kwetsbaar zijn
en/of een levensbedreigende aandoening hebben (Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland,
2017). Wanneer de patiënt palliatieve zorg krijgt verschilt ook per ziektebeeld (Kennisplein
Zorg voor Beter, 2021). Bij de ziekte kanker wordt deze zorg aangeboden vanaf het punt dat
de bronnen en middelen om iemand te genezen op beginnen te raken. Bij kanker is het
verloop daarna vaak voor een lange periode vrij stabiel, waarop een plotselinge en vaak
snelle achteruitgang plaatsvindt. Bij hartfalen of COPD kent het ziekteverloop een
progressieve achteruitgang. Deze is geleidelijk, maar heeft tussendoor ernstige, acute
ziekenhuisopnamen. Dementie kent geen genezing en is dus altijd palliatief van aard. Hierin
wordt een onderscheid gemaakt tussen het ontvangen van palliatieve zorg en het gaan naar
een hospice of bijna thuis-huis. Het ziekteverloop heeft een progressieve achteruitgang, maar
bij dementie is deze periode lang en lastig te voorspellen (Kennisplein Zorg voor Beter,
2021)
Palliatieve zorg kent vier verschillende soorten/fasen: ziektegerichte,
symptoomgerichte, stervensfase en nazorg (Kennisplein Zorg voor Beter, 2021). Bij
ziektegerichte palliatieve zorg wordt gekeken naar de fysieke klachten waarbij de pijn wordt
verlicht bij de patiënt. De onderliggende ziekte wordt behandeld. Wanneer de patiënt zijn of
haar grenzen bereikt is het beter om vanaf dat moment alleen nog gebruik te maken van
symptoomgerichte palliatie. Hier is sprake van een gezamenlijke besluitvorming tussen de
patiënt, diens naasten en de arts/zorgverleners. Symptoomgerichte palliatie is uitsluitend om
de kwaliteit van leven van de patiënt intact te houden of verbeteren. De pijnsymptomen
worden verlicht, met oog op het zo goed mogelijk behouden van de cognitieve functies
(Kwaliteitskader palliatieve zorg Nederland, 2017).
Vervolgens komt de stervensfase. Dan vindt een shift plaats van kwaliteit van leven
naar een zo goed mogelijke kwaliteit van sterven. De stervensfase duurt maximaal één tot
twee weken (Richtlijnen palliatieve zorg, 2017). Het overlijden is onafwendbaar dichtbij. In
deze fase is het soms niet meer mogelijk of wenselijk om de cognitieve functies intact te
