Psychologie de basis blok 4
Lesweek 1: Attitudes en Denkfouten
Hoofdstuk 11.1 en 11.2 uit Zimbardo
Sociale psychologie: tak van psychologie die zich bezighoudt met de invloed van sociale
variabelen en cognities op individueel gedrag en sociale interacties.
Sociale context: combinatie van mensen, de activiteiten van en interacties van mensen, de
omstandigheden waarin bepaald gedrag plaatsvindt en de verwachtingen en de sociale
normen die bepalen hoe het gedrag er in een gegeven situatie uit ziet.
Situationisme: idee dat ons gedrag evenveel of zelfs meer bepaald wordt door
omgevingsfactoren dan door persoonlijkheidskenmerken. Tegenovergestelde van
dispositionalisme.
Dispositionalisme: psychologische oriëntatie die zich bij de verklaring van gedrag primair
richt op de innerlijke eigenschappen van individuen zoals persoonlijkheidskenmerken,
waarden en genetische aanleg.
Sociale rol: sociaal gedefinieerd gedragspatroon dat mensen in een bepaalde situatie of
groep dienen te vertonen.
Bijvoorbeeld: moeder (doet koken en plant vakanties) vader (werkt en zet vuilnisbuiten)
Sociale norm: attitudes en gedragingen die een groep passend vindt voor zijn eigen leiden
(ongeschreven regels)
Bijvoorbeeld: Hoe gedraag je je in de ligt, rustig zijn in de bibliotheek
Kameleon effect: de neiging anderen na te doen
Conformisme: neiging van mensen om de gedragingen, attitudes en meningen van andere
groepsleden over te nemen.
Het Asch-effect: vorm van conformisme waarbij een groepsmeerderheid het oordeel van een
individu beïnvloedt.
Welke omstandigheden die conformisme bevorderen hebben onderzoekers ontdekt?
- Unanimiteit van de meerderheid
- Omvang van de groep
- Openbaarheid
- Ambiguïteit
- Samenstelling van de meerderheid
- Gevoel van eigenwaarde
, - Macht van een bondgenoot
- Onafhankelijken
Normatieve invloeden: mensen willen geaccepteerd worden, goedgekeurd en aardig
gevonden worden en niet worden afgewezen door anderen.
Informatieve invloeden: correct willen zijn en begrijpen wat de juiste manier van handelen is
in bepaalde situaties.
Om de patronen die we in sociale interacties tegenkomen te kunnen verklaren, moeten we
begrijpen hoe we onze sociale werkelijkheid construeren.
Sociale werkelijkheid: onze subjectieve interpretatie van andere mensen en onze relaties
met hen. Sociale werkelijkheid bepaalt wie we aantrekkelijk vinden, door wie we ons
bedreigd voelen en met wie we graag omgaan.
Beloningstheorie van aantrekkingskracht: onderdeel van de theorie over sociaal leren: de
mensen die we het aardigst vinden, zijn de mensen die ons maximale beloning geven tegen
minimale kosten.
Sociaal psychologen onderscheiden vier belonende factoren die als duidelijke voorspellers
van aantrekkingskracht kunnen fungeren:
1. Nabijheid
Principe van nabijheid: de notie dat mensen vooral vriendschap zullen sluiten met
anderen in hun nabije omgeving, met wie ze het meeste contact hebben.
2. Gelijkenis
Principe van gelijkenis: de notie dat mensen zich aangetrokken voelen tot degenen die
het meeste op henzelf lijken.
3. Openheid
Principe van openheid: het delen van persoonlijke informatie en gevoelens met een
ander als deel van het proces waarbij vertrouwen wordt ontwikkeld.
4. Fysieke aantrekkelijkheid
Principe van fysieke aantrekkelijkheid: de notie dat mensen gewoonlijk meer beloning
vinden in het omgaan met mensen die ze lichamelijk aantrekkelijk vinden dan in het
omgaan met mensen die er ‘gewoon’ of ‘alledaags’ uitzien.
Matching hypothese: de hypothese die stelt dat de meeste mensen vrienden en partners
vinden die even aantrekkelijk worden gevonden als zijzelf.
Theorie over de verwachte waarde: theorie uit de sociale psychologie die stelt dat
mensen een beslissing nemen over het wel of niet nastreven van een vriendschap door
de potentiële waarde van de vriendschap af te zetten tegen hun verwachtingen van
slagen.
Lesweek 1: Attitudes en Denkfouten
Hoofdstuk 11.1 en 11.2 uit Zimbardo
Sociale psychologie: tak van psychologie die zich bezighoudt met de invloed van sociale
variabelen en cognities op individueel gedrag en sociale interacties.
Sociale context: combinatie van mensen, de activiteiten van en interacties van mensen, de
omstandigheden waarin bepaald gedrag plaatsvindt en de verwachtingen en de sociale
normen die bepalen hoe het gedrag er in een gegeven situatie uit ziet.
Situationisme: idee dat ons gedrag evenveel of zelfs meer bepaald wordt door
omgevingsfactoren dan door persoonlijkheidskenmerken. Tegenovergestelde van
dispositionalisme.
Dispositionalisme: psychologische oriëntatie die zich bij de verklaring van gedrag primair
richt op de innerlijke eigenschappen van individuen zoals persoonlijkheidskenmerken,
waarden en genetische aanleg.
Sociale rol: sociaal gedefinieerd gedragspatroon dat mensen in een bepaalde situatie of
groep dienen te vertonen.
Bijvoorbeeld: moeder (doet koken en plant vakanties) vader (werkt en zet vuilnisbuiten)
Sociale norm: attitudes en gedragingen die een groep passend vindt voor zijn eigen leiden
(ongeschreven regels)
Bijvoorbeeld: Hoe gedraag je je in de ligt, rustig zijn in de bibliotheek
Kameleon effect: de neiging anderen na te doen
Conformisme: neiging van mensen om de gedragingen, attitudes en meningen van andere
groepsleden over te nemen.
Het Asch-effect: vorm van conformisme waarbij een groepsmeerderheid het oordeel van een
individu beïnvloedt.
Welke omstandigheden die conformisme bevorderen hebben onderzoekers ontdekt?
- Unanimiteit van de meerderheid
- Omvang van de groep
- Openbaarheid
- Ambiguïteit
- Samenstelling van de meerderheid
- Gevoel van eigenwaarde
, - Macht van een bondgenoot
- Onafhankelijken
Normatieve invloeden: mensen willen geaccepteerd worden, goedgekeurd en aardig
gevonden worden en niet worden afgewezen door anderen.
Informatieve invloeden: correct willen zijn en begrijpen wat de juiste manier van handelen is
in bepaalde situaties.
Om de patronen die we in sociale interacties tegenkomen te kunnen verklaren, moeten we
begrijpen hoe we onze sociale werkelijkheid construeren.
Sociale werkelijkheid: onze subjectieve interpretatie van andere mensen en onze relaties
met hen. Sociale werkelijkheid bepaalt wie we aantrekkelijk vinden, door wie we ons
bedreigd voelen en met wie we graag omgaan.
Beloningstheorie van aantrekkingskracht: onderdeel van de theorie over sociaal leren: de
mensen die we het aardigst vinden, zijn de mensen die ons maximale beloning geven tegen
minimale kosten.
Sociaal psychologen onderscheiden vier belonende factoren die als duidelijke voorspellers
van aantrekkingskracht kunnen fungeren:
1. Nabijheid
Principe van nabijheid: de notie dat mensen vooral vriendschap zullen sluiten met
anderen in hun nabije omgeving, met wie ze het meeste contact hebben.
2. Gelijkenis
Principe van gelijkenis: de notie dat mensen zich aangetrokken voelen tot degenen die
het meeste op henzelf lijken.
3. Openheid
Principe van openheid: het delen van persoonlijke informatie en gevoelens met een
ander als deel van het proces waarbij vertrouwen wordt ontwikkeld.
4. Fysieke aantrekkelijkheid
Principe van fysieke aantrekkelijkheid: de notie dat mensen gewoonlijk meer beloning
vinden in het omgaan met mensen die ze lichamelijk aantrekkelijk vinden dan in het
omgaan met mensen die er ‘gewoon’ of ‘alledaags’ uitzien.
Matching hypothese: de hypothese die stelt dat de meeste mensen vrienden en partners
vinden die even aantrekkelijk worden gevonden als zijzelf.
Theorie over de verwachte waarde: theorie uit de sociale psychologie die stelt dat
mensen een beslissing nemen over het wel of niet nastreven van een vriendschap door
de potentiële waarde van de vriendschap af te zetten tegen hun verwachtingen van
slagen.
