Verdieping personen en familierecht
Hoorcollege 1 – Historische en rechtsvergelijkende inleiding
7 september 2016, Prof. Mr. Masha Antokolskaia
M.b.t. presentatie is het handig om af te kijken van de sheets hoe je dat moet doen. Soms zie je dat
studenten de fout maken dat ze een PowerPoint presentatie hebben en daarnaast nog een stuk met
aantekeningen. Dat is fout. Alles wat je nodig hebt moet op je PowerPoint staan. De hoofdregel is
plaats niet teveel tekst op een slide. Dat is juist niet altijd zo, het is misschien zo geworden maar voor
onderwijsdoelstellingen is het soms juist handig om veel op je PowerPoint presentatie te zetten. Je
hoeft het dan niet allemaal voor te lezen. Dan kun je bijvoorbeeld zeggen ‘hier zie je de …’. Het is ook
handiger voor de voorbereiding op het tentamen want de sheets kun je gebruiken.
Inhoud
- Van het middeleeuwse Ius commune naar het huidige familierecht. Recht dat alle westerse
landen gemeenschappelijk hebben.
- Historische ontwikkeling van het concept van echtscheiding. Zo kun je begrijpen waarom er
verschillen vormen zijn. Soms naast elkaar in één land, soms gewoon zoals in Nederland één
vorm
- Echtscheidingsrecht in diverse Europese landen.
- Echtscheiding in het Europees recht.
- Harmonisatie van het echtscheidingsrecht in Europa. Particulier academisch initiatief, niet de
EU of Raad van Europa.
Ontwikkeling van het concept van echtscheiding
- Echtscheiding zonder opgave van reden en een vorm van proces (Klassieke Rome)
- Huwelijk is onverbrekelijk (middeleeuwse Canonieke ius commune)
- Echtscheiding als
o sanctie op grond van schuld
o remedie op grond van duurzame ontwrichting
o autonome beslissing van de echtgenoten op grond van wederzijdse instemming
o recht op eenzijdig verzoek.
Echtscheiding heeft een enorme ontwikkeling doorgemaakt in de laatste 2000 jaar. Die ontwikkeling is
niet lineair. Heel vaak kijkt men niet verder terug dan de middeleeuwen en dan denkt men dat
echtscheiding ontwikkelde van heel restrictief (helemaal geen echtscheiding) naar steeds meer
vrijheid. Dat is niet waar. Als we eeuwen verder terug kijken, naar het Romeinse recht, wat de grond is
van onze rechtsbegrippen, zien we dat het twee eeuwen voor en na christus (klassieke periode)
buitengewoon makkelijk is om te scheiden. We zien dat het een privé handeling is zonder opgave van
reden en net zo goed toegankelijk voor de man als voor de vrouw. Daarna zien we dat rond de 11e
eeuw het huwelijk in heel Europa, behalve oost Europa, onverbrekelijk is. Hoogste punt van
restrictiviteit. En dan zien we dat na reformatie echtscheiding geleidelijk terug komt. Eerst is het heel
moeilijk, dan komen nieuwe generaties. Na de Franse revolutie komt de echtscheiding op grond van
duurzame ontwrichting en later de echtscheiding als autonome beslissing. Nog later ontstaat de
‘divorce on demand’, je wil echtscheiding en je krijgt het.
Echtscheiding in het Romeins recht
Echtscheiding in klassieke periode – gemakkelijk, informeel en privaat
- Geen formele echtscheidingsgronden
- Gelijke mogelijkheden voor mannen en vrouwen
- Weinig formaliteiten
- Eenzijdige echtscheiding – echtscheidingsbrief repudium
- Wederzijdse instemming – geen formaliteiten
Hoorcollege 1 – Historische en rechtsvergelijkende inleiding
7 september 2016, Prof. Mr. Masha Antokolskaia
M.b.t. presentatie is het handig om af te kijken van de sheets hoe je dat moet doen. Soms zie je dat
studenten de fout maken dat ze een PowerPoint presentatie hebben en daarnaast nog een stuk met
aantekeningen. Dat is fout. Alles wat je nodig hebt moet op je PowerPoint staan. De hoofdregel is
plaats niet teveel tekst op een slide. Dat is juist niet altijd zo, het is misschien zo geworden maar voor
onderwijsdoelstellingen is het soms juist handig om veel op je PowerPoint presentatie te zetten. Je
hoeft het dan niet allemaal voor te lezen. Dan kun je bijvoorbeeld zeggen ‘hier zie je de …’. Het is ook
handiger voor de voorbereiding op het tentamen want de sheets kun je gebruiken.
Inhoud
- Van het middeleeuwse Ius commune naar het huidige familierecht. Recht dat alle westerse
landen gemeenschappelijk hebben.
- Historische ontwikkeling van het concept van echtscheiding. Zo kun je begrijpen waarom er
verschillen vormen zijn. Soms naast elkaar in één land, soms gewoon zoals in Nederland één
vorm
- Echtscheidingsrecht in diverse Europese landen.
- Echtscheiding in het Europees recht.
- Harmonisatie van het echtscheidingsrecht in Europa. Particulier academisch initiatief, niet de
EU of Raad van Europa.
Ontwikkeling van het concept van echtscheiding
- Echtscheiding zonder opgave van reden en een vorm van proces (Klassieke Rome)
- Huwelijk is onverbrekelijk (middeleeuwse Canonieke ius commune)
- Echtscheiding als
o sanctie op grond van schuld
o remedie op grond van duurzame ontwrichting
o autonome beslissing van de echtgenoten op grond van wederzijdse instemming
o recht op eenzijdig verzoek.
Echtscheiding heeft een enorme ontwikkeling doorgemaakt in de laatste 2000 jaar. Die ontwikkeling is
niet lineair. Heel vaak kijkt men niet verder terug dan de middeleeuwen en dan denkt men dat
echtscheiding ontwikkelde van heel restrictief (helemaal geen echtscheiding) naar steeds meer
vrijheid. Dat is niet waar. Als we eeuwen verder terug kijken, naar het Romeinse recht, wat de grond is
van onze rechtsbegrippen, zien we dat het twee eeuwen voor en na christus (klassieke periode)
buitengewoon makkelijk is om te scheiden. We zien dat het een privé handeling is zonder opgave van
reden en net zo goed toegankelijk voor de man als voor de vrouw. Daarna zien we dat rond de 11e
eeuw het huwelijk in heel Europa, behalve oost Europa, onverbrekelijk is. Hoogste punt van
restrictiviteit. En dan zien we dat na reformatie echtscheiding geleidelijk terug komt. Eerst is het heel
moeilijk, dan komen nieuwe generaties. Na de Franse revolutie komt de echtscheiding op grond van
duurzame ontwrichting en later de echtscheiding als autonome beslissing. Nog later ontstaat de
‘divorce on demand’, je wil echtscheiding en je krijgt het.
Echtscheiding in het Romeins recht
Echtscheiding in klassieke periode – gemakkelijk, informeel en privaat
- Geen formele echtscheidingsgronden
- Gelijke mogelijkheden voor mannen en vrouwen
- Weinig formaliteiten
- Eenzijdige echtscheiding – echtscheidingsbrief repudium
- Wederzijdse instemming – geen formaliteiten
