College 5 09/12/2016 Linskens
Ontwikkeling van multicellulaire organismen (dieren)
Ontwikkeling van één cel naar meer cellen.
Eukaryote organismen zijn uit zelforganisatie ontstaan, waarbij een aantal basisprincipes zijn
gebruikt. Vier basiselementen voor multicellulaire organismen zijn
- Cel proliferatie
- Cel specialisatie
- Cel-cel interacties er moet interactie tussen cellen zijn, wat doet de buurman
- Cel migratie / beweging bewegen naar plekken waar de cellen nodig zijn, ook bij
ontwikkelstadium in embryo
Essentiële verschillen tussen enkel- en multicellulaire organismen
- Multicellulaire organismen hebben veel meer genen die met celadhesie en signaling te
maken hebben
- Ook hebben ze veel meer genen voor transcriptiefactoren
Zeer uiteenlopende organismen bezitten homologe eiwitten met uitwisselbare functies.
- Eyeless is een controlegen voor ogen ergens anders in het organisme brengen
kunnen ook oogcellen gevormd worden.
- Eyeless gen in een ander organisme oog tot expressie brengen in andere organismen.
Ontwikkeling volgt een basisplan
Bevruchte eicel gaat een blastula vormen een holle bol van cellen.
- Na gastrulatie ontstaat een gastrula
deel van de cellen zit aan de buitenkant en
een deel zit aan de binnenkant. Ook
komen er cellen los, die het mesoderm
gaan vormen. De drie kiembladen zijn
essentiële bouwstenen van multicellulaire
organismen.
- Bescherming tegen aanvallen van buiten
- Alle multicellulaire dieren ondergaan gastrulatie en vormen een buis-in-een-buis
Er worden drie assen gedefinieerd
- AP-as anterior en posterior (voor en achter)
- DV-as dorsaal en ventraal (rug en buik)
- Links en rechts
Snel na de eerste celdelingen/gastrulatie worden er al geslachtscellen ‘weggezet’, omdat ze dan
nog maar weinig delingen hebben ondergaan en zo min mogelijk schade hebben.
Endoderm, mesoderm en ectoderm vormen allemaal bepaalde groepen cellen.
- Ectoderm huid en zenuwstelsel
- Mesoderm skelet, bloed, spieren, nieren
- Endoderm maag-darm kanaal, lever, longen
De informatie in de zygote is gelijk aan die in alle andere cellen.
Stappen in de ontwikkeling van een cel
- Alle informatie is gelijk in cellen, maar het gedrag wordt anders
- Toti/pluripotent kan nog alles worden
- Determinatie weten in welke lijn je hoort (bv endoderm)
Ontwikkeling van multicellulaire organismen (dieren)
Ontwikkeling van één cel naar meer cellen.
Eukaryote organismen zijn uit zelforganisatie ontstaan, waarbij een aantal basisprincipes zijn
gebruikt. Vier basiselementen voor multicellulaire organismen zijn
- Cel proliferatie
- Cel specialisatie
- Cel-cel interacties er moet interactie tussen cellen zijn, wat doet de buurman
- Cel migratie / beweging bewegen naar plekken waar de cellen nodig zijn, ook bij
ontwikkelstadium in embryo
Essentiële verschillen tussen enkel- en multicellulaire organismen
- Multicellulaire organismen hebben veel meer genen die met celadhesie en signaling te
maken hebben
- Ook hebben ze veel meer genen voor transcriptiefactoren
Zeer uiteenlopende organismen bezitten homologe eiwitten met uitwisselbare functies.
- Eyeless is een controlegen voor ogen ergens anders in het organisme brengen
kunnen ook oogcellen gevormd worden.
- Eyeless gen in een ander organisme oog tot expressie brengen in andere organismen.
Ontwikkeling volgt een basisplan
Bevruchte eicel gaat een blastula vormen een holle bol van cellen.
- Na gastrulatie ontstaat een gastrula
deel van de cellen zit aan de buitenkant en
een deel zit aan de binnenkant. Ook
komen er cellen los, die het mesoderm
gaan vormen. De drie kiembladen zijn
essentiële bouwstenen van multicellulaire
organismen.
- Bescherming tegen aanvallen van buiten
- Alle multicellulaire dieren ondergaan gastrulatie en vormen een buis-in-een-buis
Er worden drie assen gedefinieerd
- AP-as anterior en posterior (voor en achter)
- DV-as dorsaal en ventraal (rug en buik)
- Links en rechts
Snel na de eerste celdelingen/gastrulatie worden er al geslachtscellen ‘weggezet’, omdat ze dan
nog maar weinig delingen hebben ondergaan en zo min mogelijk schade hebben.
Endoderm, mesoderm en ectoderm vormen allemaal bepaalde groepen cellen.
- Ectoderm huid en zenuwstelsel
- Mesoderm skelet, bloed, spieren, nieren
- Endoderm maag-darm kanaal, lever, longen
De informatie in de zygote is gelijk aan die in alle andere cellen.
Stappen in de ontwikkeling van een cel
- Alle informatie is gelijk in cellen, maar het gedrag wordt anders
- Toti/pluripotent kan nog alles worden
- Determinatie weten in welke lijn je hoort (bv endoderm)
