EHBO Theorie
Vitaal letsel
Flauwte
Stroomt tijdelijk minder bloed naar de hersenen, waardoor het bewustzijn even wordt verstoord.
Kan ontstaan door: snel opstaan, uitdroging, uitputting, bloedarmoede, psychische oorzaken,
medicijn gebruik, benauwde omgeving en te lang in warme omgeving.
• Iemand ziet bleek of vaal
• Gaapt en zweet veel
• Licht in hoofd, mogelijk oorsuizen
• Voelt zich slap, misselijk en ziet zwarte vlekken
• Na een tijdje reageert slachto er nauwelijks en soms helemaal niet -> Wegraking
• Kan trekkingen hebben die op epileptische aanval lijken -> Kan daarbij urine verliezen en/of op
tong bijten
Wat doe je?
• Bel 112 bij: bewusteloosheid (altijd AED halen), pijn op borst of hartklopping en bij hevige buik-
of rugpijn
• Slachto er helpen laten liggen -> om wegraking te voorkomen
• Maak knellende kleding los
• Zorg voor fris licht
• Leg nat washandje op voorhoofd
• Eten en drinken geven als slachto er volledig alert is en niet misselijk
• Laat slachto er 10 min liggen -> klachten na opstaan weer 10 min laten liggen
Shock
Belangrijkste oorzaak van een shock is ernstig uitwendig of inwendig bloedverlies -> bloeddruk te
laag -> lichaamscellen te weinig zuurstof daardoor schade.
Andere oorzaken kunnen zijn:
- Vochtverlies bij ernstige brandwonden
- Extreem vochtverlies bij inspanning
- Ernstige diaree in combinatie met braken en koorts
- Ernstige infecties
- Overgevoeligheid, bijvoorbeeld insectensteek
- Slecht functioneren van het hart -> hartinfarct
Iemand in shock:
• Ziet er slecht uit en maakt zieke indruk
• Heeft bleke/grauwe/vale kleur en bleke nagelbedden
• Voelt zich ellendig, onrustig en slap
• Heeft het koud, voelt koud en klam aan en kan dorst hebben
• Kan hevige rug- en buikpijn hebben -> neemt niet af of toe bij stilliggen of bewegen
Wat doe je?
• Bel 112
• Help het slachto er om te liggen (op rug en anders op zij -> vaak opgetrokken knieën), zonder
inspanning
• Bescherm met dekens teken afkoeling -> zorg dat hij niet rilt, want dat kost energie -> alle
energie nodig voor zuurstofvoorziening van hart, longen en hersenen
• Warm slachto er niet actief op! -> bloed nodig voor hart, longen en hersenen
• Laat het slachto er niet eten en drinken. Doordat de maag stilstaat kan het vocht nergens heen
en gaat hij braken
ff ff ff ffff ff ff
, Herseninfarct (beroerte)
Slachto er moet zsm naar het ziekenhuis!
Hersenen werken niet meer goed doordat een bloedprop een hersenslagader afsluit.
Artsen behandelen infarct met bloedverdunners. Bij een hersenbloeding verlagen ze de druk in het
schedel.
Iemand met een infarct:
• Komt verward over, is niet meer te verstaan, hij begrijpt je niet meer of heeft moeite met zien->
kan in paniek raken
• Gezicht hangt scheef -> 1 mondhoek hangt
• Kan niet beide armen omhoog houden en kan niet goed staan door zakte van 1 been
• Heeft mogelijk hoofdpijn, is duizelig of heet last van evenwichtsstoornissen
• Kan tenslotte bewusteloos raken
Wat doe je?
• Bewusteloos? Bel 112
• Bewusteloos en ademt normaal? Stabiele zijligging
• Vermoedt je beroerte? Bel 112
• Doe mond-spraap-arm test -> Bel112 als het een beroerte is
• Rekening mee houden dat slachto er kan omvallen
Hartinfarct
Een plotseling probleem in de doorbloeding van het hart. Deel van het hart krijgt geen zuurstof.
Kan leiden tot hartspierverlies en circulatiestilstand, wanneer er niet op tijd wordt ingegrepen.
Iemand met een hartinfarct:
• Heeft een drukkend, knijpend of benauwd gevoel op de borst
• Pijn kan uitstralen naar kijken en/of armen
• Kan kortademig zijn, transpireren, bleek zien, duizelig, misselijk en zich licht voelen in hoofd
• De pijn of het benauwde gevoel kan aanhouden of steeds weggaan en terugkomen
Wat doe je?
• Bel 112
• Met zo min mogelijk inspanning het slachto er in een comfortabele houding leggen of laten
zitten -> laat iemand die benauwd is niet plat liggen
Vergiftiging
Iemand met een vergiftiging:
• Kan erg grote of kleine pupillen hebben
• Heeft mogelijk geen normale kleur huid
• Adem kan ruiken naar een giftige stof -> heeft moeite met ademen -> kan door zwellingen in
mond of keel
• Kan irritaties of wonden rondom of in de mond hebben -> pijn met slikken
• Kan veel zweten of speeksel in de mond hebben
• Buikpijn, misslijk, braken en diarree
• Kan trekkingen krijgen die lijken op een epileptische aanval
Wat doe je?
• Benauwd, niet alert of bewusteloos? Bel 112
• Bewusteloos -> normale ademhaling -> stabiele zijligging vanwege kans op braken
• Geef NOOIT mond-op-mond beademing bij inname van cyanide, zwavelwaterstof of zwavelzuur
-> bij andere gevallen bel de huisarts
• Bij bijtende sto en mond spoelen en uitspugen
• Alleen in opdracht van huisarts water laten drinken en boter/mayonaise laten eten
ff ff ff ff
Vitaal letsel
Flauwte
Stroomt tijdelijk minder bloed naar de hersenen, waardoor het bewustzijn even wordt verstoord.
Kan ontstaan door: snel opstaan, uitdroging, uitputting, bloedarmoede, psychische oorzaken,
medicijn gebruik, benauwde omgeving en te lang in warme omgeving.
• Iemand ziet bleek of vaal
• Gaapt en zweet veel
• Licht in hoofd, mogelijk oorsuizen
• Voelt zich slap, misselijk en ziet zwarte vlekken
• Na een tijdje reageert slachto er nauwelijks en soms helemaal niet -> Wegraking
• Kan trekkingen hebben die op epileptische aanval lijken -> Kan daarbij urine verliezen en/of op
tong bijten
Wat doe je?
• Bel 112 bij: bewusteloosheid (altijd AED halen), pijn op borst of hartklopping en bij hevige buik-
of rugpijn
• Slachto er helpen laten liggen -> om wegraking te voorkomen
• Maak knellende kleding los
• Zorg voor fris licht
• Leg nat washandje op voorhoofd
• Eten en drinken geven als slachto er volledig alert is en niet misselijk
• Laat slachto er 10 min liggen -> klachten na opstaan weer 10 min laten liggen
Shock
Belangrijkste oorzaak van een shock is ernstig uitwendig of inwendig bloedverlies -> bloeddruk te
laag -> lichaamscellen te weinig zuurstof daardoor schade.
Andere oorzaken kunnen zijn:
- Vochtverlies bij ernstige brandwonden
- Extreem vochtverlies bij inspanning
- Ernstige diaree in combinatie met braken en koorts
- Ernstige infecties
- Overgevoeligheid, bijvoorbeeld insectensteek
- Slecht functioneren van het hart -> hartinfarct
Iemand in shock:
• Ziet er slecht uit en maakt zieke indruk
• Heeft bleke/grauwe/vale kleur en bleke nagelbedden
• Voelt zich ellendig, onrustig en slap
• Heeft het koud, voelt koud en klam aan en kan dorst hebben
• Kan hevige rug- en buikpijn hebben -> neemt niet af of toe bij stilliggen of bewegen
Wat doe je?
• Bel 112
• Help het slachto er om te liggen (op rug en anders op zij -> vaak opgetrokken knieën), zonder
inspanning
• Bescherm met dekens teken afkoeling -> zorg dat hij niet rilt, want dat kost energie -> alle
energie nodig voor zuurstofvoorziening van hart, longen en hersenen
• Warm slachto er niet actief op! -> bloed nodig voor hart, longen en hersenen
• Laat het slachto er niet eten en drinken. Doordat de maag stilstaat kan het vocht nergens heen
en gaat hij braken
ff ff ff ffff ff ff
, Herseninfarct (beroerte)
Slachto er moet zsm naar het ziekenhuis!
Hersenen werken niet meer goed doordat een bloedprop een hersenslagader afsluit.
Artsen behandelen infarct met bloedverdunners. Bij een hersenbloeding verlagen ze de druk in het
schedel.
Iemand met een infarct:
• Komt verward over, is niet meer te verstaan, hij begrijpt je niet meer of heeft moeite met zien->
kan in paniek raken
• Gezicht hangt scheef -> 1 mondhoek hangt
• Kan niet beide armen omhoog houden en kan niet goed staan door zakte van 1 been
• Heeft mogelijk hoofdpijn, is duizelig of heet last van evenwichtsstoornissen
• Kan tenslotte bewusteloos raken
Wat doe je?
• Bewusteloos? Bel 112
• Bewusteloos en ademt normaal? Stabiele zijligging
• Vermoedt je beroerte? Bel 112
• Doe mond-spraap-arm test -> Bel112 als het een beroerte is
• Rekening mee houden dat slachto er kan omvallen
Hartinfarct
Een plotseling probleem in de doorbloeding van het hart. Deel van het hart krijgt geen zuurstof.
Kan leiden tot hartspierverlies en circulatiestilstand, wanneer er niet op tijd wordt ingegrepen.
Iemand met een hartinfarct:
• Heeft een drukkend, knijpend of benauwd gevoel op de borst
• Pijn kan uitstralen naar kijken en/of armen
• Kan kortademig zijn, transpireren, bleek zien, duizelig, misselijk en zich licht voelen in hoofd
• De pijn of het benauwde gevoel kan aanhouden of steeds weggaan en terugkomen
Wat doe je?
• Bel 112
• Met zo min mogelijk inspanning het slachto er in een comfortabele houding leggen of laten
zitten -> laat iemand die benauwd is niet plat liggen
Vergiftiging
Iemand met een vergiftiging:
• Kan erg grote of kleine pupillen hebben
• Heeft mogelijk geen normale kleur huid
• Adem kan ruiken naar een giftige stof -> heeft moeite met ademen -> kan door zwellingen in
mond of keel
• Kan irritaties of wonden rondom of in de mond hebben -> pijn met slikken
• Kan veel zweten of speeksel in de mond hebben
• Buikpijn, misslijk, braken en diarree
• Kan trekkingen krijgen die lijken op een epileptische aanval
Wat doe je?
• Benauwd, niet alert of bewusteloos? Bel 112
• Bewusteloos -> normale ademhaling -> stabiele zijligging vanwege kans op braken
• Geef NOOIT mond-op-mond beademing bij inname van cyanide, zwavelwaterstof of zwavelzuur
-> bij andere gevallen bel de huisarts
• Bij bijtende sto en mond spoelen en uitspugen
• Alleen in opdracht van huisarts water laten drinken en boter/mayonaise laten eten
ff ff ff ff
