Samenvatting boek Bil de, P
Hoofdstuk 1 Observeren
Niet-systematische observatie: het dagelijks observeren van bijv. mensen die een terras voorbijlopen
etc. Dit is vaak niet bewust. Er zijn geen observatieformulieren of observatiedoelen. Deze observaties
zijn subjectief omdat de beleving van de observator centraal staat.
Systematische observatie: deze zijn bewust, doelgericht en met observatieformulieren. De gegevens
van de observatie worden in een systeem gezet, bijvoorbeeld turven.
Participerende observatie: de observator neemt deel aan de situatie die hij observeert. Bijvoorbeeld
een pedagogisch medewerker observeert het spelgedrag van kinderen, terwijl hij zelf meedoet.
Twee soorten observatorrollen (bij participerende observatie):
1. Verhuld de leerlingen of cliënten weten niet dat de observator gericht aan het observeren
is.
2. Niet-verhuld de leerlingen of cliënten weten wel dat de observator gericht aan het
observeren is.
Niet-participerende observatie: de observator neemt zelf niet deel aan de situatie die hij observeert.
Bijvoorbeeld bij het observeren van een filmopname of bij een situatie op afstand. Bij een niet-
participerende observatie is de observator meestal verhuld.
Zelfobservatie: de persoon van de observator en de observant vallen samen. Bij zelfobservatie moet
je in staat zijn om jezelf van een afstand te bekijken helikopterview. Het afgaan op eigen oordeel
van een persoon is altijd minder betrouwbaar. Er zijn doelgroepen waarbij het vermogen tot
zelfreflectie beperkt is zoals bij mensen met een verstandelijke beperking.
Een observatie is eenduidig: voor slechts één uitleg vatbaar. Er is verschil tussen een doelstelling van
de observatie en een doelstelling in de observatie. De doelstelling van een observatie is nog geen
vraag. Vragen worden pas geformuleerd bij het doel in de observatie.
Het kenmerk dat je gaat observeren staat altijd in de observatievraag: Welke werkingen van de
medicatie zijn waarneembaar bij Raya? Soms is een te observeren kenmerk te groot en kan je deze
opsplitsen in dimensies bijvoorbeeld bij de werking van de medicatie: positieve werking en negatieve
bijwerking.
De te observeren kenmerken en dimensies ga je vervolgens operationaliseren, concreet maken.
Iedereen heeft namelijk zijn eigen ideeën bij depressief gedrag, het is de bedoeling dat iedereen met
elkaar in overeenstemming is welke gedragingen behoren bij depressief gedrag. Het gedrag moet
altijd zichtbaar zijn, zodat dit gedrag geobserveerd kan worden.
Nulmeting: de beginsituatie. Die is vaak moeilijk meetbaar in kaart te brengen. Daarom is het handig
om systematische observaties te maken, als er dan iets veranderd valt dit meteen op.
Iedereen kent aan woorden een eigen betekenis en gevoelswaarde en interpreteert ze anders.
Probeer dit te voorkomen door afspraken te maken over taalgebruik. Vermijd bijvoorbeeld woorden
zoals: erg, ernstig en zorgelijk, deze kunnen namelijk door iedereen andere geïnterpreteerd worden.
1
Hoofdstuk 1 Observeren
Niet-systematische observatie: het dagelijks observeren van bijv. mensen die een terras voorbijlopen
etc. Dit is vaak niet bewust. Er zijn geen observatieformulieren of observatiedoelen. Deze observaties
zijn subjectief omdat de beleving van de observator centraal staat.
Systematische observatie: deze zijn bewust, doelgericht en met observatieformulieren. De gegevens
van de observatie worden in een systeem gezet, bijvoorbeeld turven.
Participerende observatie: de observator neemt deel aan de situatie die hij observeert. Bijvoorbeeld
een pedagogisch medewerker observeert het spelgedrag van kinderen, terwijl hij zelf meedoet.
Twee soorten observatorrollen (bij participerende observatie):
1. Verhuld de leerlingen of cliënten weten niet dat de observator gericht aan het observeren
is.
2. Niet-verhuld de leerlingen of cliënten weten wel dat de observator gericht aan het
observeren is.
Niet-participerende observatie: de observator neemt zelf niet deel aan de situatie die hij observeert.
Bijvoorbeeld bij het observeren van een filmopname of bij een situatie op afstand. Bij een niet-
participerende observatie is de observator meestal verhuld.
Zelfobservatie: de persoon van de observator en de observant vallen samen. Bij zelfobservatie moet
je in staat zijn om jezelf van een afstand te bekijken helikopterview. Het afgaan op eigen oordeel
van een persoon is altijd minder betrouwbaar. Er zijn doelgroepen waarbij het vermogen tot
zelfreflectie beperkt is zoals bij mensen met een verstandelijke beperking.
Een observatie is eenduidig: voor slechts één uitleg vatbaar. Er is verschil tussen een doelstelling van
de observatie en een doelstelling in de observatie. De doelstelling van een observatie is nog geen
vraag. Vragen worden pas geformuleerd bij het doel in de observatie.
Het kenmerk dat je gaat observeren staat altijd in de observatievraag: Welke werkingen van de
medicatie zijn waarneembaar bij Raya? Soms is een te observeren kenmerk te groot en kan je deze
opsplitsen in dimensies bijvoorbeeld bij de werking van de medicatie: positieve werking en negatieve
bijwerking.
De te observeren kenmerken en dimensies ga je vervolgens operationaliseren, concreet maken.
Iedereen heeft namelijk zijn eigen ideeën bij depressief gedrag, het is de bedoeling dat iedereen met
elkaar in overeenstemming is welke gedragingen behoren bij depressief gedrag. Het gedrag moet
altijd zichtbaar zijn, zodat dit gedrag geobserveerd kan worden.
Nulmeting: de beginsituatie. Die is vaak moeilijk meetbaar in kaart te brengen. Daarom is het handig
om systematische observaties te maken, als er dan iets veranderd valt dit meteen op.
Iedereen kent aan woorden een eigen betekenis en gevoelswaarde en interpreteert ze anders.
Probeer dit te voorkomen door afspraken te maken over taalgebruik. Vermijd bijvoorbeeld woorden
zoals: erg, ernstig en zorgelijk, deze kunnen namelijk door iedereen andere geïnterpreteerd worden.
1
