Wijsgerige Reflectie Samenvatting P2
Hoorcollege 8 – Deugdethiek
Kern:
Deugden inspireren (modelleren) ons om het beste uit onszelf te halen. Deugdethiek probeert het
beste van de mens te laten zien en dit te stimuleren: het is heel ambitieus.
1. Deugdethiek in relatie tot andere vormen van ethiek
Deugdethiek – een ‘geluksethiek’
- Geluk
o In het Utilisme: objectief, te meten (kwantitatief)
Het algemene geluk moet worden bevorderd door je keuzes op ethisch vlak.
Meetbaar kan uiteindelijk een uitkomst krijgen (want: gekwantificeerd)
Meer individualistisch dan deugdethiek: echt ieder voor zich
o In de Deugdethiek: subjectief, verbonden met persoon (kwalitatief)
Je kunt het niet losmaken van personen, zo is het dan ook niet meer
objectief. Hierbij denk je na over wat waardevol is, maar dat staat in verband
met de persoon op wie dit betrekking heeft.
In de deugdethiek staat ‘geluk’ centraal. Hierbij wordt primair gedoeld op het eigen geluk, en niet
(zoals in het utilitarisme) op ‘het grootste geluk voor het grootste aantal’. Maar de centrale rol van
het ‘eigen’ geluk maakt de deugdethiek niet tot een egoïstische ethiek!
Voorbeelden – wat te doen?
Utilisme / Deontologie / Deugdethiek
Soldaat in een conflictsituatie. Wat is goed om te doen?
- Utilisme: gemakkelijk te meten zó handelen dat de meeste mensen er baat bij hebben
o Bijv.: iemand moet zich opofferen om daarmee de rest in een betere situatie te
zetten
- Deontologie (plichtsethiek): het gaat om plicht
o Het is geen persoonlijke keuze meer, maar iemand is verplicht om bepaalde orden
zoals die gelden in het leven, uit te voeren. Dan heeft het niet met meten te maken,
maar met regels en plichten.
o “Dit is wat je behoort te doen”.
- Deugdethiek: heeft niks te maken met tellen of plichten, maar met deugden
o Moed is in dit geval een belangrijke deugd. In een militaire omgeving is het dan zaak
om dat soort kwaliteiten bij soldaten te ontwikkelen.
o Het gaat om een bepaalde morele ontwikkeling (bijv. gastvrijheid). Je brengt mensen
op dat niveau en vanuit die ontwikkeling zou de beste keuze gemaakt kunnen
worden.
Gastvrijheid: hoe denk je daar over? Is het een soort verplichting, of vind je
het gewoon normaal?
Deugdethiek – wat te doen?
Volgens Aristoteles is dit een vraag van de persoon (ik-perspectief) gericht op jezelf
Verschil met het algemene perspectief van utilisme en deontologie:
- Plichtsethiek en Utilisme proberen regels op te leggen > normatieve ethiek
Hoorcollege 8 – Deugdethiek
Kern:
Deugden inspireren (modelleren) ons om het beste uit onszelf te halen. Deugdethiek probeert het
beste van de mens te laten zien en dit te stimuleren: het is heel ambitieus.
1. Deugdethiek in relatie tot andere vormen van ethiek
Deugdethiek – een ‘geluksethiek’
- Geluk
o In het Utilisme: objectief, te meten (kwantitatief)
Het algemene geluk moet worden bevorderd door je keuzes op ethisch vlak.
Meetbaar kan uiteindelijk een uitkomst krijgen (want: gekwantificeerd)
Meer individualistisch dan deugdethiek: echt ieder voor zich
o In de Deugdethiek: subjectief, verbonden met persoon (kwalitatief)
Je kunt het niet losmaken van personen, zo is het dan ook niet meer
objectief. Hierbij denk je na over wat waardevol is, maar dat staat in verband
met de persoon op wie dit betrekking heeft.
In de deugdethiek staat ‘geluk’ centraal. Hierbij wordt primair gedoeld op het eigen geluk, en niet
(zoals in het utilitarisme) op ‘het grootste geluk voor het grootste aantal’. Maar de centrale rol van
het ‘eigen’ geluk maakt de deugdethiek niet tot een egoïstische ethiek!
Voorbeelden – wat te doen?
Utilisme / Deontologie / Deugdethiek
Soldaat in een conflictsituatie. Wat is goed om te doen?
- Utilisme: gemakkelijk te meten zó handelen dat de meeste mensen er baat bij hebben
o Bijv.: iemand moet zich opofferen om daarmee de rest in een betere situatie te
zetten
- Deontologie (plichtsethiek): het gaat om plicht
o Het is geen persoonlijke keuze meer, maar iemand is verplicht om bepaalde orden
zoals die gelden in het leven, uit te voeren. Dan heeft het niet met meten te maken,
maar met regels en plichten.
o “Dit is wat je behoort te doen”.
- Deugdethiek: heeft niks te maken met tellen of plichten, maar met deugden
o Moed is in dit geval een belangrijke deugd. In een militaire omgeving is het dan zaak
om dat soort kwaliteiten bij soldaten te ontwikkelen.
o Het gaat om een bepaalde morele ontwikkeling (bijv. gastvrijheid). Je brengt mensen
op dat niveau en vanuit die ontwikkeling zou de beste keuze gemaakt kunnen
worden.
Gastvrijheid: hoe denk je daar over? Is het een soort verplichting, of vind je
het gewoon normaal?
Deugdethiek – wat te doen?
Volgens Aristoteles is dit een vraag van de persoon (ik-perspectief) gericht op jezelf
Verschil met het algemene perspectief van utilisme en deontologie:
- Plichtsethiek en Utilisme proberen regels op te leggen > normatieve ethiek
