Ethiek in de psychologie: hoofdstuk 4
4.1 Principes
Principes en richtlijnen zijn in het NIP (Nederlands Instituut van Psychologen) en de BFP
(Belgische Federatie van Psychologen) vastgelegd. Hierin staat beschreven hoe psychologen
zich in hun beroep moeten gedragen. De 4 ethische basisprincipes zijn:
- Verantwoordelijkheid: de psycholoog is bereid om een machtsvrije discussie te voeren over
zijn professioneel handelen, waarin hij zijn keuzes bespreekbaar maakt.
- Integriteit: de psycholoog is eerlijk, open en niet omkoopbaar.
- Respect: de psycholoog eerbiedigt de vrijheid, waardigheid, privacy en autonomie van de
cliënt.
- Deskundigheid/competentie: zorgen dat zijn competentie op pijl blijft.
4.2 Richtlijnen
Het NIP leidt uit het principe verantwoordelijkheid 24 richtlijnen af, verdeeld in 6
categorieën:
- De kwaliteit van het beroepsmatig handelen: psychologen moeten zich ervoor inzetten dat
mensen blijven vertrouwen in de psychologie.
- Continuïteit van het beroepsmatig handelen: ervoor zorgen dat de professionele relatie goed
voortgezet kan worden als er andere deskundigen ingeschakeld worden of als de relatie moet
worden onderbroken of beëindigd.
- Voorkomen en beperken van schade: de psycholoog mag mensen en dieren niet aan
negatieve ervaringen blootstellen, tenzij het noodzakelijk is en het de enige manier is.
- Voorkomen van misbruik: vooral bij onderzoeksresultaten en rapportages, die door bv. een
werkgever voor andere doelen zouden kunnen worden gebruikt.
- De psycholoog en zijn werkomgeving: als anderen onder zijn leiding werken, let de
psycholoog erop dat ze hun werk goed doen en via de beroepscode (ook collega’s).
- Verantwoording: een psycholoog zorgt ervoor dat hij zijn handelen kan verantwoorden
(dossiers op orde hebben).
Het principe integriteit leidt tot 20 richtlijnen, verdeeld over 3 categorieën:
- Betrouwbaarheid: een psycholoog gaat alleen een professionele relatie aan als dat
verantwoord is en beëindigt deze als dat niet langer het geval is (bv. doorverwijzen).
- Eerlijkheid: de psycholoog vermeld op een correcte manier zijn bronnen, voorkomt
misleiding of in bepaalde situatie zo snel mogelijk achteraf uitleg geven en is realistisch over
de resultaten die hij kan behalen.
- Rolintegriteit: een psycholoog moet zijn beroepsrol zuiver houden, dus niet naast zijn
professionele doelen ook zakelijke, persoonlijke of andere doelen nastreven.
Het principe respect leidt tot 41 richtlijnen, verdeeld over 3 categorieën:
- Algemeen respect: de psycholoog gaat respectvol met mensen om, discrimineert niet en hij
respecteert de morele waarden van de persoon en zijn vrijheid om zelf keuzes te maken.
- Autonomie en zelfbeschikking: cliënten moeten in het bijzonder zelf kunnen beslissen of zij
met de psycholoog willen werken.
- Vertrouwelijkheid: de psycholoog houdt de informatie van de cliënt geheim, voor zover die
informatie vertrouwelijk van aard is, behalve als het binnen de professionele afspraken valt of
om direct gevaar voor anderen te voorkomen. Hij moet dan wel de betrokkene daarover
inlichten, tenzij hij zelf of iemand anders hierdoor in gevaar komt. In sommige situaties mag
een psycholoog gegevens over cliënten gebruiken, op voorwaarde dat diegene daar niet in te
herkennen is.
Het principe deskundigheid leidt tot 14 richtlijnen, verdeeld over 3 categorieën:
4.1 Principes
Principes en richtlijnen zijn in het NIP (Nederlands Instituut van Psychologen) en de BFP
(Belgische Federatie van Psychologen) vastgelegd. Hierin staat beschreven hoe psychologen
zich in hun beroep moeten gedragen. De 4 ethische basisprincipes zijn:
- Verantwoordelijkheid: de psycholoog is bereid om een machtsvrije discussie te voeren over
zijn professioneel handelen, waarin hij zijn keuzes bespreekbaar maakt.
- Integriteit: de psycholoog is eerlijk, open en niet omkoopbaar.
- Respect: de psycholoog eerbiedigt de vrijheid, waardigheid, privacy en autonomie van de
cliënt.
- Deskundigheid/competentie: zorgen dat zijn competentie op pijl blijft.
4.2 Richtlijnen
Het NIP leidt uit het principe verantwoordelijkheid 24 richtlijnen af, verdeeld in 6
categorieën:
- De kwaliteit van het beroepsmatig handelen: psychologen moeten zich ervoor inzetten dat
mensen blijven vertrouwen in de psychologie.
- Continuïteit van het beroepsmatig handelen: ervoor zorgen dat de professionele relatie goed
voortgezet kan worden als er andere deskundigen ingeschakeld worden of als de relatie moet
worden onderbroken of beëindigd.
- Voorkomen en beperken van schade: de psycholoog mag mensen en dieren niet aan
negatieve ervaringen blootstellen, tenzij het noodzakelijk is en het de enige manier is.
- Voorkomen van misbruik: vooral bij onderzoeksresultaten en rapportages, die door bv. een
werkgever voor andere doelen zouden kunnen worden gebruikt.
- De psycholoog en zijn werkomgeving: als anderen onder zijn leiding werken, let de
psycholoog erop dat ze hun werk goed doen en via de beroepscode (ook collega’s).
- Verantwoording: een psycholoog zorgt ervoor dat hij zijn handelen kan verantwoorden
(dossiers op orde hebben).
Het principe integriteit leidt tot 20 richtlijnen, verdeeld over 3 categorieën:
- Betrouwbaarheid: een psycholoog gaat alleen een professionele relatie aan als dat
verantwoord is en beëindigt deze als dat niet langer het geval is (bv. doorverwijzen).
- Eerlijkheid: de psycholoog vermeld op een correcte manier zijn bronnen, voorkomt
misleiding of in bepaalde situatie zo snel mogelijk achteraf uitleg geven en is realistisch over
de resultaten die hij kan behalen.
- Rolintegriteit: een psycholoog moet zijn beroepsrol zuiver houden, dus niet naast zijn
professionele doelen ook zakelijke, persoonlijke of andere doelen nastreven.
Het principe respect leidt tot 41 richtlijnen, verdeeld over 3 categorieën:
- Algemeen respect: de psycholoog gaat respectvol met mensen om, discrimineert niet en hij
respecteert de morele waarden van de persoon en zijn vrijheid om zelf keuzes te maken.
- Autonomie en zelfbeschikking: cliënten moeten in het bijzonder zelf kunnen beslissen of zij
met de psycholoog willen werken.
- Vertrouwelijkheid: de psycholoog houdt de informatie van de cliënt geheim, voor zover die
informatie vertrouwelijk van aard is, behalve als het binnen de professionele afspraken valt of
om direct gevaar voor anderen te voorkomen. Hij moet dan wel de betrokkene daarover
inlichten, tenzij hij zelf of iemand anders hierdoor in gevaar komt. In sommige situaties mag
een psycholoog gegevens over cliënten gebruiken, op voorwaarde dat diegene daar niet in te
herkennen is.
Het principe deskundigheid leidt tot 14 richtlijnen, verdeeld over 3 categorieën:
