Toegepaste geneesmiddelenkennis (Jüngen)
Hoofdstuk 1: Inleiding
Hoorcollege 1
1.1 Geschiedenis
Ontstaan van drugs: geneeskrachtige planten droogleggen in alcohol of olie om ze langer houdbaar te maken
Geneeskrachtige planten en kruiden
1. Digitalis (vingerhoedskruid)
Digoxine ® bij decompensatio cordis, bestrijding oedeem t.g.v. decompensatio cordis
2. Teenwilg (in de schors zit salicylzuur)
Aspirine ® als pijnstiller
3. Atropa Belladonna
Atropine ® om hartslag te verlagen
4. Papaver
Opiaten ®
5. Tinctura belladonnae
Behandeling van astma
Verdere ontwikkeling van de farmacie
Medicatie die wordt gewonnen uit:
1) Schimmels
Penicilline
2) Dierlijke producten
Isuline als afvalproduct uit pancreas van varkens of runderen
Dierlijke insuline is vervangen door humane insuline: gemaakt uit genetisch gemanipuleerde gisten en bacteriën
3) Groeihormoon
Eiwit in de hypofyse van ratten; dierlijk groeihormoon bij de mens niet werkzaam. Reden: afwijkende moleculaire structuur
waardoor menselijke receptoren het niet als groeihormoon herkennen.
Groeihormoon wordt daarom verkregen uit hypofyse overleden mensen (tot 1985)
DNA-recombinant-techniek: DNA van donorcel wordt ingebracht in gastheercel ander organisme > recombinatie genen > in de
gastheercel komt nieuwe erfelijke informatie terecht: genetische modificatie of manipulatie
Groeihormoon wordt verkregen m.b.v. recombinant DNA techniek (vanaf 1985) Reden: toediening groeihormoon uit hypofyse
overleden mensen kan ziekte van Creutzfeldt- Jacob meebrengen
4) Synthetische producten van medicijnen
Farmaceutische industrie
Geschiedenis Acetylsalicylzuur (aspirine ®)
• Hippocrates: kauwen van wilgenbladeren pijnstillend
• 1820 synthese salicylzuur (salix-wilg)
• 1853 synthese acetyl-salicylzuur
• 1893 pijnstilling (bij reumatoide artritis) bewezen
• 1899 Bayer start verkoop als Aspirine ®
• 2013 wereldwijde omzet aspirine
1.2 Wettelijke bepalingen
Definities
Toetsvraag!
1. Geneesmiddel: substantie met beoogd farmacologisch, immunologisch of metabolisch effect op lichaam
2. Farmacologie: leer van geneesmiddelen. Bestudeert de werking van chemische stoffen op het lichaam met als
doel diagnostiek, genezing of preventie van aandoeningen
3. Farmacie: studie/ wetenschap van geneesmiddelen
4. Farmacotherapie: behandeling (van ziekten) met medicijnen
5. Apotheek: opslagplaats
6. Pharmacon: werkzame stof, toverkruid, giftig kruid; later geneesmiddel
Geneesmiddelenwet
Geneesmiddel beschikbaar stellen voor:
1) Het genezen of vorkomen van een ziekte, gebrek, wond of pijn bij mens
2) Het stellen van een geneeskundige diagnose bij mens
3) Het herstellen, verbeteren of wijzigen van fysiologische functies bij de mens door een farmacologisch,
immunologisch of metabolisch effect te bewerkstelligen
CBG: College ter Beoordeling der Geneesmiddelen ziet toe op de handhaving van deze wet
Binnen de wetgeving worden geneesmiddelen ingedeeld in verschillende categorieën:
1. UR: uitsluitend recept
(alleen voorgeschreven worden door arts, tandarts, verloskundige)
2. UA: uitsluitend apotheek
(waar voorlichting vanuit de apotheek verschaft wordt)
Dit is vanwege de ernst van de interacties en contra-indicaties en het belang van goede voorlichting bij gebruik.
Voorbeelden: dextromethorfan, hypericum, hydrokinine, zaagbladpalm, een NSAID's: naproxen 550 mg en diclofenac 25 mg)
1
Hoofdstuk 1: Inleiding
Hoorcollege 1
1.1 Geschiedenis
Ontstaan van drugs: geneeskrachtige planten droogleggen in alcohol of olie om ze langer houdbaar te maken
Geneeskrachtige planten en kruiden
1. Digitalis (vingerhoedskruid)
Digoxine ® bij decompensatio cordis, bestrijding oedeem t.g.v. decompensatio cordis
2. Teenwilg (in de schors zit salicylzuur)
Aspirine ® als pijnstiller
3. Atropa Belladonna
Atropine ® om hartslag te verlagen
4. Papaver
Opiaten ®
5. Tinctura belladonnae
Behandeling van astma
Verdere ontwikkeling van de farmacie
Medicatie die wordt gewonnen uit:
1) Schimmels
Penicilline
2) Dierlijke producten
Isuline als afvalproduct uit pancreas van varkens of runderen
Dierlijke insuline is vervangen door humane insuline: gemaakt uit genetisch gemanipuleerde gisten en bacteriën
3) Groeihormoon
Eiwit in de hypofyse van ratten; dierlijk groeihormoon bij de mens niet werkzaam. Reden: afwijkende moleculaire structuur
waardoor menselijke receptoren het niet als groeihormoon herkennen.
Groeihormoon wordt daarom verkregen uit hypofyse overleden mensen (tot 1985)
DNA-recombinant-techniek: DNA van donorcel wordt ingebracht in gastheercel ander organisme > recombinatie genen > in de
gastheercel komt nieuwe erfelijke informatie terecht: genetische modificatie of manipulatie
Groeihormoon wordt verkregen m.b.v. recombinant DNA techniek (vanaf 1985) Reden: toediening groeihormoon uit hypofyse
overleden mensen kan ziekte van Creutzfeldt- Jacob meebrengen
4) Synthetische producten van medicijnen
Farmaceutische industrie
Geschiedenis Acetylsalicylzuur (aspirine ®)
• Hippocrates: kauwen van wilgenbladeren pijnstillend
• 1820 synthese salicylzuur (salix-wilg)
• 1853 synthese acetyl-salicylzuur
• 1893 pijnstilling (bij reumatoide artritis) bewezen
• 1899 Bayer start verkoop als Aspirine ®
• 2013 wereldwijde omzet aspirine
1.2 Wettelijke bepalingen
Definities
Toetsvraag!
1. Geneesmiddel: substantie met beoogd farmacologisch, immunologisch of metabolisch effect op lichaam
2. Farmacologie: leer van geneesmiddelen. Bestudeert de werking van chemische stoffen op het lichaam met als
doel diagnostiek, genezing of preventie van aandoeningen
3. Farmacie: studie/ wetenschap van geneesmiddelen
4. Farmacotherapie: behandeling (van ziekten) met medicijnen
5. Apotheek: opslagplaats
6. Pharmacon: werkzame stof, toverkruid, giftig kruid; later geneesmiddel
Geneesmiddelenwet
Geneesmiddel beschikbaar stellen voor:
1) Het genezen of vorkomen van een ziekte, gebrek, wond of pijn bij mens
2) Het stellen van een geneeskundige diagnose bij mens
3) Het herstellen, verbeteren of wijzigen van fysiologische functies bij de mens door een farmacologisch,
immunologisch of metabolisch effect te bewerkstelligen
CBG: College ter Beoordeling der Geneesmiddelen ziet toe op de handhaving van deze wet
Binnen de wetgeving worden geneesmiddelen ingedeeld in verschillende categorieën:
1. UR: uitsluitend recept
(alleen voorgeschreven worden door arts, tandarts, verloskundige)
2. UA: uitsluitend apotheek
(waar voorlichting vanuit de apotheek verschaft wordt)
Dit is vanwege de ernst van de interacties en contra-indicaties en het belang van goede voorlichting bij gebruik.
Voorbeelden: dextromethorfan, hypericum, hydrokinine, zaagbladpalm, een NSAID's: naproxen 550 mg en diclofenac 25 mg)
1
