Titel Het theater, de brief en de waarheid
Auteur Harry Mulisch
Jaar eerste uitgave 2000
Jaar gelezen uitgave 2000
Literaire periode Moderne literatuur
Genre Psychologie
Informatie over de auteur
Harry Mulisch, geboren in 1927 in Haarlem en overleden in 2010 in Amsterdam, was een
Nederlandse schrijver. Harry Mulisch groeide op tijdens de Tweede Wereldoorlog, die een
sterke invloed op hem en zijn schrijverschap had. Als schrijver debuteerde hij met zijn in
1947 gepubliceerde verhaal De kamer. Andere werken van hem zijn Het stenen bruidsbed,
De aanslag en De ontdekking van de hemel. Hij wordt gezien als een van de belangrijkste
naoorlogse Nederlandse schrijvers. Hij heeft een groot aantal literaire prijzen gewonnen,
waaronder de Prijs der Nederlandse Letteren en de P.C. Hooft-prijs. Zijn in 1992
gepubliceerde boek De ontdekking van de hemel werd uitgeroepen tot het beste
Nederlandstalige boek aller tijden.
Opvallende kenmerken van het boek
Opvallend aan dit boek is dat het twee delen bevat. Deel 1 heeft als titel ‘Herbert’ en deel 2
heeft als titel ‘Magda’. Tussen de twee delen is er een stuk met als titel ‘Tussenspel’. In deel
1 is de ik-verteller Felix en in deel 2 is de ik-verteller Vera. Opvallend is dat de twee delen
van het verhaal samen niet waar kunnen zijn, maar ieder deel apart wel. Verder is het
opvallend dat sommige delen van het verhaal gebaseerd zijn op het leven van de acteur
Jules Croiset die, net zoals Herbert in deel 1 van het boek, de opvoering van het stuk Het
vuil, de stad en de dood van Rainer Werner Fassbinder in Nederland probeerde te
verhinderen.
Titelverklaring
De titel van het boek is Het theater, de brief en de waarheid. De titel als geheel lijkt op Het
vuil, de stad en de dood, het stuk dat Herbert probeerde tegen te houden omdat het
antisemitische dingen bevat. Het stukje Het theater uit de titel slaat op het feit dat Herbert
in zijn toespraak en Magda in haar toespraak een heel theater van hun verhalen maken.
Maar het kan ook slaan op het feit dat in deel 1 Felix een dramatische monoloog moet
schrijven voor een theatergezelschap en in deel 2 Vera dit moet doen. Het stukje de brief uit
de titel gaat in deel 1 over de dreigbrief die Herbert kreeg, waarvan hij bekende dat hij hem
zelf had geschreven en waarvan hij in zijn toespraak bekent dat hij hem niet zelf heeft
geschreven en dus dat de dreigbrief echt was. Het stukje de brief uit de titel gaat in deel 2
over de dreigbrief die Magda heeft geschreven. Het stukje de waarheid uit de titel kan gaan
over het feit dat zowel Magda als Herbert in hun toespraak iets bekennen en daarmee de
waarheid naar voren brengen. Maar het kan ook gaan over het feit dat het misschien niet
zeker is dat Herbert óf Magda in zijn of haar toespraak wél de waarheid vertelt. De
ondertitel van het boek is Een tegenspraak. Dat gaat over het feit dat de twee delen die het
verhaal bevat samen niet waar kunnen zijn en dus met elkaar in tegenspraak zijn.