Samenvatting alle filosofen op een rij

Filosofen:

Plato → rationalist
Intellect gebruiken is de sleutel
 Mensen die vertrouwen op zintuiglijke ervaring zijn als gevangenen in een grot; zij
zullen nooit echte kennis werven, zij verwarren schijn met werkelijkheid
o Zintuiglijk: geloof of meningen
o Redeneren: kennis

Socrates → rationalist:
Hoe kun je de herinneringen en de kennis en de waarheid bereiken?
drie stappen:
1. Anamnèsis: herinneren uit de Wereld van vormen (ideeën)
2. Hermeneutiek: interpretatie van je herinnering Intellectuele verloskunde (maieutiek):
helpen om kennis te
baren

Aristoteles → empirist
“niet de rede, maar de zintuiglijke ervaring is de ultieme bron van kennis. De zintuigen zijn
betrouwbare indicatoren van hoe de werkelijkheid is’
 5 zintuigen zijn de bron van kennis
 ‘Niets is in het intellect dat niet eerst in de zintuigen was’ (p. 37)
 Creaties:
o eerste systeem van biologische classificatie
o eerste systeem van logica
o eerste formele wetenschappelijke methode
Ari’s logica:
2 manieren van redeneren:
 Deductief
o Van algemene wet naar een bijzonder geval (breed naar smal)
 Inductief
o Van bijzondere wet naar algemene wet (smal naar breed)


William van Ockham
 Het scheermes van Ockham: 'Entiteiten mogen niet zonder noodzaak worden
vermenigvuldigd
→ De eerste scheuren in het dogmatische aristoteliaanse-middeleeuws
wereldbeeld.
 "Wanneer we geconfronteerd worden met twee verschillende verklaringen, moeten
we de ontologische, meer parsimonieuze kiezen" (boek, blz. 51).
→ De observaties met nieuwe instrumenten begonnen aan te tonen dat ari ongelijk had >
ketters> meer ketters kwamen en veranderden onze kijk en ons denken over de wereld



Galilei Galileo
 Empirische waarnemingen van de maan met telescoop
 Verdacht van ketter

Johannes Kepler
 Observatie en berekening: Planeten bewegen niet in perfecte cirkels, maar in
elliptische trajecten (wetten van planetaire beweging)

, Isaac Newton
 3 wetten van beweging
 Wet van de zwaartekracht
 Verklaart het gedrag van alle objecten in wiskundige termen

Francis Bacon → empirist
kennis via de zintuigen door observatie en experiment en niet door argumentatie en autoriteit
 Ontdoe onze geest van de idols om onderscheid te kunnen maken tussen opinie en
observatie
 Gebruik nieuwe wetenschap om de afgoden en de dogma’s te corrigeren
 Door observatie in combinatie met theorie (zoals bijen honing maken)
 idols:
1. Idool van de stam
Vanuit de natuur, aangeboren ideeën die iedereen heeft, zintuigen kunnen fouten
maken, optische illusies, te veel regelmaat aan natuur toeschrijven. Hierdoor trekken
we voorbarige conclusies waar we zeer sterk aan blijven vasthouden.

2. Idool van de grot
Vanuit de cultuur en opvoeding, vooroordelen, gewoontes, veralgemeniseren van de
werkelijkheid, tunnelvisie waar iemand niet los van kan komen.
- We hebben de neiging om onze eigen werkelijkheid te veralgemeniseren en
vanuit ons eigen standpunt te redeneren: tunnelvisie.

3. Idool van de markt
Vanuit de taal, woorden maken de waarheid, communicatiefouten, vertalingen,
framing.
- Mensen geloven dat wat geschreven staat.

4. Idool van het theater
Vanuit overgeleverde en ingebakken dogma’s van filosofen, wetenschappers en
theologen, opinieleiders.
- Grote ideeën die zonder empirisch onderzoek ons idee van de werkelijkheid
kleuren.
- Wanneer iets wordt beweerd door geleerden of experts wordt het als waar
aangenomen, gecultiveerd en wordt er niet meer kritisch naar gekeken.




René Descartes → rationalist
“Menselijk denken is het fundament van kennis, zintuigen bedriegen je maar je geest niet’
 Methodologische twijfel: zoveel mogelijk twijfelen
 Cogito ergo sum: ik denk dus ik ben
 Ik kan er niet aan twijfelen dat ik denk dus denken is de basis van menselijke kennis
 Cartesisch dualisme: een fysiek lichaam (materieel) en een immateriële geest (het
denkende ding)
 Gematigd nativisme (aangeboren kennis theorie van plato)
 Onze geest geeft eenheid aan onze waarnemingen en dat is kennis



John Locke → empirist
Sensaties en reflecties zijn de bouwstenen van al het menselijk denken en de ware bronnen
van kennis.
 Tabula Rasa: we hebben geen aangeboren ideeën, onze geest is een wit vel