Samenvatting Neurologie voor verpleegkundige

Neurologie
1. De verpleegkundige anmanese bij de neurologische patiënt

Casus:

Mevrouw Suelze, 27 jaar oud, is onderwijzeres. Ze zegt zich de laatste tijd erg makkelijk te
verslikken. Recent stikte ze haast nadat ze zich verslikt had tijdens het eten van kersen. Ook vertelt
ze dat ze in de loop van de dag last krijgt van hangende oogleden. Bij verdere anamnese blijkt dat ze
gestopt is met joggen omdat ze na een poosje lopen niet meer vooruit kon. Ook vertelt ze dat de
kinderen in de klas haar de laatste tijd zo vaak vragen wat ze nu precies zegt

De verpleegkundige anamnese:

De anamnese kun je in verschillende soorten onderscheiden

 de gewone of eerste anamnese (opnamegesprek)
 vervolganamnese, word afgenomen bij patiënten die langere tijd in de zorg zijn.
Vervolganamnese kan ook probleemgericht zijn, bv pijnanamnese, spoedanamnese  om
probleem te verhelderen, zodat actie kan worden ondernomen

Regels bij anamnese:

Luister actief: geef aandacht, leg oogcontact, knik instemmend, parafraseer bij pauzes, spiegel
regelmatig toon empathie (betrokkenheid)

1 begin met open vragen naar de klachten zonder te gaan suggereren
2 stel vervolgens gerichte bijkomende vragen in functie van wat je vermoedt dat er aan de
hand zou kunnen zijn
> hier komt parate achtergrondkennis en kritisch denkwerk bij te pas!!!

Ga daarbij systematisch tewerk:

 gerichte bevraging van de huidige klachten:
 aard en ernst van de klachten
 ontaansbeloop van de klachten
 beïnvloedingsfactoren en begeleidende klachten
 verdere anamnese:
 neurologisch
 algemene anamnese en bevraging van overige stelsels
 persoonlijke en familiale voorgeschiedenis
 psychosociale anamnese

,systematische, neurologische anamnese

 hoofdpijn, braken, sufheid, duizeligheid?
 Nekklachten, rugpijn?
 Zintuigelijke stoornissen?
 Stoornissen in het zien (bv dubbelzien)
 Doofheid, oorsuizen (tinnitus), draaiduizeligheid (vertigo), valneiging naar 1 zijde
 Reukstoornissen
 Tintelingen of een doof gevoel
 Ergens krachtverlies of stuurloosheid
 Stoornissen in het slikken, spreken?
 Mictiestoornissen
 Toevallen ( met of zonder bewustzijnsverlies) en/of spiertrekkingen
 Psychische stoornissen?

Algemene, persoonlijke en tractus anamnese:

 Dit zijn klachten betreffende de verschillende orgaansystemen
 Algemene klachten: minder eetulust, vermagering, moeheid, slaapstoornissen,
neerslachtigheid
 Eventueel cardiorespiratoire, urinairen gastro-intestinale klachten
 Gekende ziekte als hypertensie, diabetesn alergie
 Opnames in het verleden
 Ongezonde leefgewoonten: roken, alcohol, drugs
 Medicatiegebruik
 Recente reizen in het buitenland (importziekten)

Familiale anamnese:

 Erfelijke aandoeningen
 Familiekwalen

Psychosociale anamnese:

 Beroep
 Opleidingsniveau
 Gezinssituatie
 Invloed van de klachten op leven en welzijn

Aanvullingen:

 Eventueel hetero-anamnese:
 De anamnese is een vraaggesprek met de patiënt, vindt het vraaggesprek plaats
met personen uit de omgeving van de patiënt, dan wordt dat de heteroanamnese
genoemd.
 Bij verminderd bewustzijn of oordeelsbekwaamheid
 Bij remming door schaamte of angst voor de waarheid
 Onvoldoende in staat is zijn klachten naar voor te brengen.

,  Alternatief: anamnese volgens de 11 functionele gezondheidspatronen van Gordon.
 Gezondheidsbeleving en gezondheidsinstandhouding
 Voeding en stofwisseling
 Uitscheiding
 Activiteit
 Slaap en rust
 Cognitie en waarneming
 Zelfbeleving
 Rol en relatie
 Seksualiteit en voortplanting
 Coping en stresstolerantie
 Waarden en levensovertuiging
 Vastleggen van gegevens in verpleegkundig dossier



2. Het verpleegkundig neurologisch onderzoek:

Verpleegkundige onderzoeksmethoden:

 Observeren: goed en gericht kijken ( eventueel na geven van opdracht) wat je niet kent, zie je
makkelijk over het hoofd…  belang dat je weet hebt van klinische neurologische
verschijnselen!
 Eventueel bijkomende, explorerende vragen stellen
 Eventueel bijkomende, eevoudige testen afnemen

Hulpmiddelen:

 Verpleegkundige: watje, monofilament, kleine zaklamp, chronometer
 Arts: reflexhamer, speld, buisje ijswater, stemvork, fundoscoop, dynamometer,…

Casus:

Je onderzoekt een man. Het valt je op dat hij een scheef gelaat heeft (= observatie).

Je vraagt de patiënt (= exploreert) of hem dat ook is opgevallen.


Je test vervolgens jouw indruk door de patiënt bewegingen van het gelaat te laten maken (voorhoofd
fronsen, ogen dichtknijpen, lachen, …).

Klinimetrie:

= kwantificeren van de ernst van de klacht of verschijnselen aan de hand van een gevalideerde en
betrouwbare schaal of meettoestel ( bv dynamometer, chronometer: TUGT,…)

wat kan je meten?

 Ernst van de stoornis zelf (impairment)
 CT-scan hersenen, EEG, EMG,…
 De functionele beperking door de stoornis (disability)
 ADL-schaal
 De psychosociale gevolgen van de stoornis (handicap)
 rankin-schaal

,  Evalueren van de kracht per spiergroep aan de hand van medical research council ( MRC-
schaal) linker kant steeds met rechter kant vergelijken !!!
 5= normale kracht
 4= beweging tegen zwaartekracht en weerstand in ( 4+/4/4-) = lichte parese
 3= kan arm oplichten, doch niet meer = matige parese
 2= beweging mogelijk, doch enkel horizontaal = ernstige parese
 1= minimale contractie, zonder beweging of verplaatsing
 0= geen contractie, geen beweging mogelijk = paralyse
 parese of paralyse wijst op een ( gedeeltelijke) onderbreking van de motorische baan tussen
de motorcortex en de spieren ( ter hoogte van de hersenen, hersenstam, ruggenmerg of
perifeer)

neurologische verschijnselen

net al bij de anamnese gebruikelijk is voer je het neurologisch onderzoek uit in een vaste volgorde, je
begint met wat de hogere cerebrale functies worden genoemd, daarna neem je de functies van de
hersenzenuwen door en tot slot komen de motoriek en het gevoel

het bewustzijn en de hogere cerebrale functies:

 aandacht (concentratie)
 inprenting en geheugen (mnesis)
 oriëntatie
 taal ( fasis)
 handelen ( praxis)
 herkenning (gnosis) ( onder andere lichaamsbeleving)
 oordeels- en kritiekvermogen
 emotie

bewustzijn:

voor normaal bewustzijn is werking vereist van:

 cerebrale cortex
 de reticulaire formatie in de hersenstam (RAS)
 de verbindingen daartussen

 lichte bewustzijnsdaling:

 aandachtsstoornissen op voorgrond
 delirium (= acute verwardheid), afwisseling slaperigheid en agitatie
 exporatiel: “ heeft u het gevoel dat u niet goed beseft wat er om u heen gebeurt?

 matige bewustzijnsdaling:

 somnolentie (slaperigheid)
 sopor (diepe slaap, toestand van bewustzijnsdaling)

 diepe bewustzijnsdaling

 coma met behoud van pijnreflex
 coma met abnormale/ geen pijnreactie
 coma met verlies van alle reflexen en AH- stop (> hersendood)