Hoorcolleges Sociale Cognitie
Hoorcollege 1 – 24/04/2023
Van waarneming naar sociaal cognitie
Thema’s in het boek:
1. Gelimiteerde capaciteit en motivatie (hangt af van de context)
2. Bottom up versus top-down
a. Bottom up: zintuigelijke informatie via hersenen (vergt meer capaciteit en
energie)
b. Top-down: je hebt al kennis, het is dus concept gedreven
3. Automatische versus gecontroleerde verwerking
a. Automatische verwerking: onbewust, is efficiënter, kost minder moeite en
minder capaciteit
b. Gecontroleerde verwerking: bewust, vereist meer energie en moeite
Thema’s in het model
- Stimuli staan boven
- Voorkennis staat beneden
- Prikkels verwerk je in de omgeving
- Als eerst waarneming (perceptie), dan
ga je ze coderen dus je geeft ze een
plekje in een bestaand netwerk, nieuwe
informatie vergt diepere verwerking om
tot een beslissing of oordeel te komen,
dit leidt tot gedrag
- Als je weinig capaciteit hebt ga je
meteen van coderen naar gedrag. Je
geheugen raadpleeg je niet, en de
diepere verwerking sla je ook over.
Voorbeeld
- Als een stimulus aandacht krijgt, wordt deze verder verwerkt
- Doel-relevante stimuli trekken meer aandacht
- Voorbeeld roken: mensen die een tijdje niet hebben gerookt blijven langer naar een
plaatje van sigaretten kijken dan mensen die net nog hebben gerookt
- Dit gaat over de perceptie/encoderen: het is een top-down proces, het richt jouw
informatieverwerking de hele tijd
- Soms worden stimuli niet waargenomen
Is gemiddeldheid en betrouwbaarheid universeel? Of is het meer een lokaal proces?
- Meer een lokaal proces: als iemand meer lijkt op mensen uit je buurt dan heb je het
idee dat ze betrouwbaarder zijn
, - Door te testen: cross-culturele studie, manipuleren waar de foto’s vandaan komen
(door veel foto’s over elkaar heen plakken = morph)
- Resultaten: het is een lokaal proces
Een completer model
- Model: betrouwbaarheid = lokale gemiddeldheid + subtiele emotionele expressie
o Lokale gemiddeldheid is wellicht signaal van groep of cultuur
o Subtiele emotionele expressies zijn misschien signaal van gedragsintenties
Waarom doen we het dan?
- Er is minder capaciteit, je hebt niet altijd genoeg tijd/informatie beschikbaar
- Bij gebrek aan betere informatie gebruiken we wat er beschikbaar is
- Gebrek aan capaciteit of motivatie om diep te verwerken, dus short cut
- (Error management theory)
Overgeneralisatie (Zebrowitz): Reageren op subtiele kenmerken die diagnostisch zijn voor
baby’s en emoties
Babyface
- Dezelfde inferenties als bij baby’s
o Fysiek zwak
o Submissief
o Naïef
- Consequenties
o Interpersoonlijke interacties
o Banenkansen
o In de rechtbank
Emotie overgeneralisatie: Aflezen van kwaliteiten aan een neutraal gezicht die horen bij een
emotie
Gezichten zijn een van de belangrijkste bronnen van informatie bij eerste indrukken en
tijdens interacties
- Wat lezen we af van gezichtsexpressies?
Evolutionair perspectief
- Expressies hebben een signaalfunctie
- Maar zender en ontvanger moeten apart de capaciteit voor het signaal evolueren
- Het zenden van het signaal is op zich al adaptief voor de zender
Evolutie van signaal
- Suskind et al.
o Angst vergroot sensorische input
o Walging verkleint sensorische input
- Komt je overlevingskansen ten goede
- Imitatie leidt tot evolutie signaal (hoewel het nooit als signaal bedoeld was)
, Er is dus een controverse
- Expressies reflecteren interne staten of geëvolueerde signalen die de overlevingskans
vergroten
- Waarheid zit waarschijnlijk ergens in het midden. Sommige expressies reflecteren
interne staten. Andere hebben communicatieve functie, als ze ook een signaal
functie geëvolueerd hebben
Hoorcollege 2 – 01/05/2023
Hoe mensen hun kennis structureren, opslaan en ophalen
Informatie die je archiveert maakt dat je dingen kunt onthouden. De context maakt dat je
sommige informatie veel beter kan onthouden of dat je juist makkelijker fouten maakt.
Geheugen wordt beïnvloed door de context.
Onderzoek 1:
- Lijstje met eigenschappen. Sommige mensen kregen wel een label, anderen niet.
Schuingedrukte woorden worden geassocieerd met het label
- Resultaat: als er een label aan gehangen worden, worden stereotypische woorden
beter onthouden. Als er geen label aan gehangen wordt, is er geen verschil in welke
woorden beter worden onthouden
- Een label helpt dus om informatie beter te onthouden en op te halen
- Stereotypes kunnen worden gebruikt om informatie beter op te slaan, zodat het
minder capaciteit vergt
Onderzoek 2:
- Avond mens of ochtend mens
- Avond: avond beter/Ochtend: ochtend beter
- Zowel in ochtend als in avond testen
- Proces te zien, bepalen of verdachte schuldig was of niet
- Stereotypische informatie schuldig
- Objectieve informatie niet schuldig
- Ochtend: ochtendmensen niet schuldig, avond wel/Avond meten: ochtendmensen
zeggen wel schuldig, avondmensen niet schuldig
- Ochtendmensen in de ochtend minder capaciteit nodig en komen zo minder snel tot
schuldig oordeel
Onderzoek 3:
- Politieagenten moeten soms een snelle beslissing maken met zwaarwegende
gevolgen
o Categorisatie beïnvloedt gedrag
o Correll et al.
Gun = shoot
No gun = do not shoot
o Resultaten
Witte of zwarte mensen die of een pistool of een mobiel vasthebben
Reactietijden worden gemeten
Hoorcollege 1 – 24/04/2023
Van waarneming naar sociaal cognitie
Thema’s in het boek:
1. Gelimiteerde capaciteit en motivatie (hangt af van de context)
2. Bottom up versus top-down
a. Bottom up: zintuigelijke informatie via hersenen (vergt meer capaciteit en
energie)
b. Top-down: je hebt al kennis, het is dus concept gedreven
3. Automatische versus gecontroleerde verwerking
a. Automatische verwerking: onbewust, is efficiënter, kost minder moeite en
minder capaciteit
b. Gecontroleerde verwerking: bewust, vereist meer energie en moeite
Thema’s in het model
- Stimuli staan boven
- Voorkennis staat beneden
- Prikkels verwerk je in de omgeving
- Als eerst waarneming (perceptie), dan
ga je ze coderen dus je geeft ze een
plekje in een bestaand netwerk, nieuwe
informatie vergt diepere verwerking om
tot een beslissing of oordeel te komen,
dit leidt tot gedrag
- Als je weinig capaciteit hebt ga je
meteen van coderen naar gedrag. Je
geheugen raadpleeg je niet, en de
diepere verwerking sla je ook over.
Voorbeeld
- Als een stimulus aandacht krijgt, wordt deze verder verwerkt
- Doel-relevante stimuli trekken meer aandacht
- Voorbeeld roken: mensen die een tijdje niet hebben gerookt blijven langer naar een
plaatje van sigaretten kijken dan mensen die net nog hebben gerookt
- Dit gaat over de perceptie/encoderen: het is een top-down proces, het richt jouw
informatieverwerking de hele tijd
- Soms worden stimuli niet waargenomen
Is gemiddeldheid en betrouwbaarheid universeel? Of is het meer een lokaal proces?
- Meer een lokaal proces: als iemand meer lijkt op mensen uit je buurt dan heb je het
idee dat ze betrouwbaarder zijn
, - Door te testen: cross-culturele studie, manipuleren waar de foto’s vandaan komen
(door veel foto’s over elkaar heen plakken = morph)
- Resultaten: het is een lokaal proces
Een completer model
- Model: betrouwbaarheid = lokale gemiddeldheid + subtiele emotionele expressie
o Lokale gemiddeldheid is wellicht signaal van groep of cultuur
o Subtiele emotionele expressies zijn misschien signaal van gedragsintenties
Waarom doen we het dan?
- Er is minder capaciteit, je hebt niet altijd genoeg tijd/informatie beschikbaar
- Bij gebrek aan betere informatie gebruiken we wat er beschikbaar is
- Gebrek aan capaciteit of motivatie om diep te verwerken, dus short cut
- (Error management theory)
Overgeneralisatie (Zebrowitz): Reageren op subtiele kenmerken die diagnostisch zijn voor
baby’s en emoties
Babyface
- Dezelfde inferenties als bij baby’s
o Fysiek zwak
o Submissief
o Naïef
- Consequenties
o Interpersoonlijke interacties
o Banenkansen
o In de rechtbank
Emotie overgeneralisatie: Aflezen van kwaliteiten aan een neutraal gezicht die horen bij een
emotie
Gezichten zijn een van de belangrijkste bronnen van informatie bij eerste indrukken en
tijdens interacties
- Wat lezen we af van gezichtsexpressies?
Evolutionair perspectief
- Expressies hebben een signaalfunctie
- Maar zender en ontvanger moeten apart de capaciteit voor het signaal evolueren
- Het zenden van het signaal is op zich al adaptief voor de zender
Evolutie van signaal
- Suskind et al.
o Angst vergroot sensorische input
o Walging verkleint sensorische input
- Komt je overlevingskansen ten goede
- Imitatie leidt tot evolutie signaal (hoewel het nooit als signaal bedoeld was)
, Er is dus een controverse
- Expressies reflecteren interne staten of geëvolueerde signalen die de overlevingskans
vergroten
- Waarheid zit waarschijnlijk ergens in het midden. Sommige expressies reflecteren
interne staten. Andere hebben communicatieve functie, als ze ook een signaal
functie geëvolueerd hebben
Hoorcollege 2 – 01/05/2023
Hoe mensen hun kennis structureren, opslaan en ophalen
Informatie die je archiveert maakt dat je dingen kunt onthouden. De context maakt dat je
sommige informatie veel beter kan onthouden of dat je juist makkelijker fouten maakt.
Geheugen wordt beïnvloed door de context.
Onderzoek 1:
- Lijstje met eigenschappen. Sommige mensen kregen wel een label, anderen niet.
Schuingedrukte woorden worden geassocieerd met het label
- Resultaat: als er een label aan gehangen worden, worden stereotypische woorden
beter onthouden. Als er geen label aan gehangen wordt, is er geen verschil in welke
woorden beter worden onthouden
- Een label helpt dus om informatie beter te onthouden en op te halen
- Stereotypes kunnen worden gebruikt om informatie beter op te slaan, zodat het
minder capaciteit vergt
Onderzoek 2:
- Avond mens of ochtend mens
- Avond: avond beter/Ochtend: ochtend beter
- Zowel in ochtend als in avond testen
- Proces te zien, bepalen of verdachte schuldig was of niet
- Stereotypische informatie schuldig
- Objectieve informatie niet schuldig
- Ochtend: ochtendmensen niet schuldig, avond wel/Avond meten: ochtendmensen
zeggen wel schuldig, avondmensen niet schuldig
- Ochtendmensen in de ochtend minder capaciteit nodig en komen zo minder snel tot
schuldig oordeel
Onderzoek 3:
- Politieagenten moeten soms een snelle beslissing maken met zwaarwegende
gevolgen
o Categorisatie beïnvloedt gedrag
o Correll et al.
Gun = shoot
No gun = do not shoot
o Resultaten
Witte of zwarte mensen die of een pistool of een mobiel vasthebben
Reactietijden worden gemeten
