Denken over regio’s tentamen 2
Hoofdstuk 1: De geografie van regio’s, regio’s in de geografie
1.1 Regio’s in de wereld
Tegenwoordig (al sinds 19e eeuw: industrialisatie, kolonisatie, verstedelijking, spoorwegen etc.) veel verhalen
over toenemende eenvormigheid van de wereld en afname van regionale verschillen en bijzonderheden
nivelleringsproces en grote ketens mondiale eenvormigheid. Ritzer: McDonaldization: opmars van de
pricipes waarmee fastfoodrestaurants worden gerund: maximale efficiëntie, meten van alles in kwantitatieve
kosten en baten, voorspelbaarheid (klant weet wat te verwachten) en beheersen van de gang van zaken m.b.v.
geavanceerde technologie.
De herleving van de regio: Europa en Nederland
Globalisering en regionalisering (accentueren regionale verschillen) gaan echter hand in hand. Agnew: ‘Impact
of global and national processes has always been to create regional distinctiveness rather than to displace it’
overdreven, toch lijken regionale verschillen eerder groter dan kleiner. Parallel aan stimuleren van
globalisering van economie, ook regionale groepen: local exchange trading systems (LETS) lokale of
regionale officieuze munten/traditionele regionale producten. Toch realiseren mondiaal opererende
multinationals dat ze baat kunnen hebben bij het in stand houden van regionale verschillen (hoogte
lonen/productnamen aan regio’s verbinden). Ook zijn regio’s in het persoonlijke leven van mensen belangrijk:
emotioneel verbonden (geen kosmopoliet) geen bestuurlijke schaalvergroting, maar eigen baas blijven en
identiteit behouden. In Nederland is de regio ook zichtbaar in politiek en bestuur ruimtelijke plannen zijn
een zaak voor gemeenten en provincies. Endogene regionale ontwikkeling (initiatieven uit de regio zelf) is het
devies, geen steun vanuit Den Haag voor tegengaan regionale verschillen in welvaart (exogene
ontwikkelingsplannen). Wel is er meer geld vanuit Brussel vervangt nationale hoofdsteden: ambitie EU is
bestrijden regionale ongelijkheden.
Ook Europa regionaliseert: toenemende Europese integratie (en economische globalisering) leidt ook tot
toenemend regionalisme. Naast upscaling (overhevelen van besluitvorming naar Brussel) ook downscaling
(subsidiariteit: besluitvorming op een zo laag mogelijk schaalniveau). Verdrag van Maastricht (1992): ‘Europa
van regio’s’. EU heeft baat bij goede band met regio’s (band met nationale hoofdsteden is niet altijd goed),
daarbij proberen regiobesturen via lobbywerk een deel van de structuurfondsen te ontvangen.
Ook nationale overheden kunnen de vorming van bestuurlijke regio’s op subnationaal niveau bevorderen of
kan ontstaan vanaf onderop (uit de regio zelf). Provinciale rivaliteit en chauvinisme kan bij gemeenschappelijk
belang tijdig samenwerking tot stand brengen. Soms worden nieuwe bestuursregio’s opgericht, hier zijn
bestaande bestuurlijke regio’s niet altijd blij meer zero sum game: sterkere machtspositie van de een leidt
tot zwakkere machtspositie van de andere. Daarbij concurreren (stedelijke) regio’s meer en meer om de gunst
van transregionale of –nationale bedrijven (behalve aandacht en geld van bovenregionale overheden)
concurrentie om investeringen binnen te halen (unieke kwaliteiten regio- en citymarketing.
De ‘vloek van de regio’: Indonesië en West-Afrika
Winning aan kracht van suprastatelijke verbanden (substatelijke regio’s) staat verliest aan kracht. Devolutie:
overheveling van macht uit nationale hoofdstad naar regio’s kan problemen oplossen; meer vrijheid van
regio’s (eigen inkomsten beter behouden i.p.v. verliezen aan nationale hoofdstad). Regionalisering van macht
kan echter ook geweld brengen minderheid die door devolutie meer vrijheid krijgt kan vroegere
meerderheid gaan discrimineren.
In Indonesië is de politieke eenheid niet vanzelfsprekend ondanks nation building periferie wil autonomie
(veel geweld tussen verschillende groepen).
In Afrikaanse landen heeft de democratisering geleid tot opkomst van politieke partijen met etnische basis
hebben eigen thuisregio etnische spanningen hebben daardoor ook een regionale dimensie. Nigeria:
etnoregionale politici hebben eigen deelstaten gecreëerd gouveneur kan rekenen op veel overheidsgeld uit
de hoofdstad; maar deelstaten scheppen ieder nieuwe minderheden die zich gemarginaliseerd voelen willen
erkenning g verbrokkeling. De deelstaten leverden financiële middelen, maar het effect daarvan in de
deelstaat op de economische ontwikkeling en welvaart was gering groei effecten vaak beperkt tot grote
steden.
Hoofdstuk 1: De geografie van regio’s, regio’s in de geografie
1.1 Regio’s in de wereld
Tegenwoordig (al sinds 19e eeuw: industrialisatie, kolonisatie, verstedelijking, spoorwegen etc.) veel verhalen
over toenemende eenvormigheid van de wereld en afname van regionale verschillen en bijzonderheden
nivelleringsproces en grote ketens mondiale eenvormigheid. Ritzer: McDonaldization: opmars van de
pricipes waarmee fastfoodrestaurants worden gerund: maximale efficiëntie, meten van alles in kwantitatieve
kosten en baten, voorspelbaarheid (klant weet wat te verwachten) en beheersen van de gang van zaken m.b.v.
geavanceerde technologie.
De herleving van de regio: Europa en Nederland
Globalisering en regionalisering (accentueren regionale verschillen) gaan echter hand in hand. Agnew: ‘Impact
of global and national processes has always been to create regional distinctiveness rather than to displace it’
overdreven, toch lijken regionale verschillen eerder groter dan kleiner. Parallel aan stimuleren van
globalisering van economie, ook regionale groepen: local exchange trading systems (LETS) lokale of
regionale officieuze munten/traditionele regionale producten. Toch realiseren mondiaal opererende
multinationals dat ze baat kunnen hebben bij het in stand houden van regionale verschillen (hoogte
lonen/productnamen aan regio’s verbinden). Ook zijn regio’s in het persoonlijke leven van mensen belangrijk:
emotioneel verbonden (geen kosmopoliet) geen bestuurlijke schaalvergroting, maar eigen baas blijven en
identiteit behouden. In Nederland is de regio ook zichtbaar in politiek en bestuur ruimtelijke plannen zijn
een zaak voor gemeenten en provincies. Endogene regionale ontwikkeling (initiatieven uit de regio zelf) is het
devies, geen steun vanuit Den Haag voor tegengaan regionale verschillen in welvaart (exogene
ontwikkelingsplannen). Wel is er meer geld vanuit Brussel vervangt nationale hoofdsteden: ambitie EU is
bestrijden regionale ongelijkheden.
Ook Europa regionaliseert: toenemende Europese integratie (en economische globalisering) leidt ook tot
toenemend regionalisme. Naast upscaling (overhevelen van besluitvorming naar Brussel) ook downscaling
(subsidiariteit: besluitvorming op een zo laag mogelijk schaalniveau). Verdrag van Maastricht (1992): ‘Europa
van regio’s’. EU heeft baat bij goede band met regio’s (band met nationale hoofdsteden is niet altijd goed),
daarbij proberen regiobesturen via lobbywerk een deel van de structuurfondsen te ontvangen.
Ook nationale overheden kunnen de vorming van bestuurlijke regio’s op subnationaal niveau bevorderen of
kan ontstaan vanaf onderop (uit de regio zelf). Provinciale rivaliteit en chauvinisme kan bij gemeenschappelijk
belang tijdig samenwerking tot stand brengen. Soms worden nieuwe bestuursregio’s opgericht, hier zijn
bestaande bestuurlijke regio’s niet altijd blij meer zero sum game: sterkere machtspositie van de een leidt
tot zwakkere machtspositie van de andere. Daarbij concurreren (stedelijke) regio’s meer en meer om de gunst
van transregionale of –nationale bedrijven (behalve aandacht en geld van bovenregionale overheden)
concurrentie om investeringen binnen te halen (unieke kwaliteiten regio- en citymarketing.
De ‘vloek van de regio’: Indonesië en West-Afrika
Winning aan kracht van suprastatelijke verbanden (substatelijke regio’s) staat verliest aan kracht. Devolutie:
overheveling van macht uit nationale hoofdstad naar regio’s kan problemen oplossen; meer vrijheid van
regio’s (eigen inkomsten beter behouden i.p.v. verliezen aan nationale hoofdstad). Regionalisering van macht
kan echter ook geweld brengen minderheid die door devolutie meer vrijheid krijgt kan vroegere
meerderheid gaan discrimineren.
In Indonesië is de politieke eenheid niet vanzelfsprekend ondanks nation building periferie wil autonomie
(veel geweld tussen verschillende groepen).
In Afrikaanse landen heeft de democratisering geleid tot opkomst van politieke partijen met etnische basis
hebben eigen thuisregio etnische spanningen hebben daardoor ook een regionale dimensie. Nigeria:
etnoregionale politici hebben eigen deelstaten gecreëerd gouveneur kan rekenen op veel overheidsgeld uit
de hoofdstad; maar deelstaten scheppen ieder nieuwe minderheden die zich gemarginaliseerd voelen willen
erkenning g verbrokkeling. De deelstaten leverden financiële middelen, maar het effect daarvan in de
deelstaat op de economische ontwikkeling en welvaart was gering groei effecten vaak beperkt tot grote
steden.
