Hoofdstuk 10 Omgaan met corruptie en geschenken
Wereldwijd is er een omvangrijke beweging tegen corruptie op gang gekomen, waarin overheden en
internationale organisaties samenwerken met NGO’s en bedrijven.
Het omkopen van functionarissen in het buitenland is vanaf 2001 in Nederland een misdrijf.
10.1 Corruptie: een wereldwijd probleem
Een van de redenen waarom het verzet tegen corruptie de laatste jaren wereldwijd op gang is
gekomen, is dat het probleem gestaag verergerde en onduldbaar begon te worden.
Corruptie is een van de grootste hinderpalen voor economische groei en ontwikkeling in de wereld
dat is de reden dat de Wereldbank sinds een aantal jaren de hoogste prioriteit geeft aan de strijd
tegen corruptie.
Zie pagina 221 Corruptie Perceptie Index.
Een bekende definitie van corruptie luidt: Het misbruik van publieke functies voor private doeleinden.
Corruptie is echter niet beperkt tot de publieke sector en wordt ook niet altijd ingegeven door
persoonlijk winstoogmerk.
Een bredere definitie van Transparency International over corruptie luidt: Het misbruik van gesteld
vertrouwen voor privé-doeleinden.
Corruptie is een vorm van fraude, waarbij de vertrouwensschending vooral betrekking heeft op het
correct nemen van beslissingen.
Een zeer precieze definitie door Van Duijne: Corruptie is een vervuiling in het beslissingsproces
waarbij een beslisser instemt af te wijken of een afwijking vraagt van het criterium dat zijn of haar
besluitvorming zou moeten bepalen, in ruil voor een beloning of de belofte of de verwachting van een
beloning, terwijl deze motivatie die zijn of haar beslissing zou moeten beïnvloeden geen deel kan
uitmaken van de rechtvaardiging van zijn beslissing.
Binnen en tussen bedrijven kan corruptie voorkomen, bijvoorbeeld wanneer een inkoper zich laat
omkopen door een leverancier.
10.2 Moreel onjuist en verboden
Corruptie moet worden afgekeurd op grond van verschillende morele principes. Corruptie
vermindert het maatschappelijk nut, het leidt tot onrechtvaardige verhoudingen en het tast
individuele rechten van mensen aan.
♦ Corruptie vermindert het maatschappelijk nut omdat met smeergelden vaak de efficiënte werking
van markten wordt bedorven. Een opdracht wordt niet gegund aan de bieder die de beste
prijs/kwaliteitverhouding levert, maar aan de bieder die smeergeld betaalt.
♦ Corruptie verstoort ook de efficiënte werking van bureaucratieën.
♦ Corruptie leidt tot onrechtvaardigheid. Rechtvaardigheid de norm dat mensen niet ongelijk
behandeld mogen worden zonder geldige reden. Corruptie biedt de mogelijkheid om een
voorkeursbehandeling te krijgen bij een verdeling zonder geldige reden.
♦ Corruptie tast de rechten van mensen aan.
1
Wereldwijd is er een omvangrijke beweging tegen corruptie op gang gekomen, waarin overheden en
internationale organisaties samenwerken met NGO’s en bedrijven.
Het omkopen van functionarissen in het buitenland is vanaf 2001 in Nederland een misdrijf.
10.1 Corruptie: een wereldwijd probleem
Een van de redenen waarom het verzet tegen corruptie de laatste jaren wereldwijd op gang is
gekomen, is dat het probleem gestaag verergerde en onduldbaar begon te worden.
Corruptie is een van de grootste hinderpalen voor economische groei en ontwikkeling in de wereld
dat is de reden dat de Wereldbank sinds een aantal jaren de hoogste prioriteit geeft aan de strijd
tegen corruptie.
Zie pagina 221 Corruptie Perceptie Index.
Een bekende definitie van corruptie luidt: Het misbruik van publieke functies voor private doeleinden.
Corruptie is echter niet beperkt tot de publieke sector en wordt ook niet altijd ingegeven door
persoonlijk winstoogmerk.
Een bredere definitie van Transparency International over corruptie luidt: Het misbruik van gesteld
vertrouwen voor privé-doeleinden.
Corruptie is een vorm van fraude, waarbij de vertrouwensschending vooral betrekking heeft op het
correct nemen van beslissingen.
Een zeer precieze definitie door Van Duijne: Corruptie is een vervuiling in het beslissingsproces
waarbij een beslisser instemt af te wijken of een afwijking vraagt van het criterium dat zijn of haar
besluitvorming zou moeten bepalen, in ruil voor een beloning of de belofte of de verwachting van een
beloning, terwijl deze motivatie die zijn of haar beslissing zou moeten beïnvloeden geen deel kan
uitmaken van de rechtvaardiging van zijn beslissing.
Binnen en tussen bedrijven kan corruptie voorkomen, bijvoorbeeld wanneer een inkoper zich laat
omkopen door een leverancier.
10.2 Moreel onjuist en verboden
Corruptie moet worden afgekeurd op grond van verschillende morele principes. Corruptie
vermindert het maatschappelijk nut, het leidt tot onrechtvaardige verhoudingen en het tast
individuele rechten van mensen aan.
♦ Corruptie vermindert het maatschappelijk nut omdat met smeergelden vaak de efficiënte werking
van markten wordt bedorven. Een opdracht wordt niet gegund aan de bieder die de beste
prijs/kwaliteitverhouding levert, maar aan de bieder die smeergeld betaalt.
♦ Corruptie verstoort ook de efficiënte werking van bureaucratieën.
♦ Corruptie leidt tot onrechtvaardigheid. Rechtvaardigheid de norm dat mensen niet ongelijk
behandeld mogen worden zonder geldige reden. Corruptie biedt de mogelijkheid om een
voorkeursbehandeling te krijgen bij een verdeling zonder geldige reden.
♦ Corruptie tast de rechten van mensen aan.
1
