Hoofdstuk 4 Waarden en morele normen in de onderneming
4.1 Waarden, deugden en morele normen
Waarden zijn de grote doelen en idealen in het leven van mensen en organisaties; morele
normen zijn de regels en aanwijzingen die ons helpen om die doelen om te zetten in de
concrete morele keuzen van alle dag. Deugden zijn karaktereigenschappen die mensen in
staat stellen om een goed en waardevol leven te leiden, niet alleen voor zichzelf, maar ook
voor anderen.
Waarden en normen
De relatie tussen waarden en morele normen is die van doel en middel; is geen één-op-éen-
relatie. Waarden zijn globaler dan morele normen. Morele normen zijn beperkt tot specifieke
situaties en handelingen.
Waarden hebben een groter bereik dan morele normen en ze zijn meer ‘open’. Waarden zijn
rijk aan betekenis; daarom hebben ze een sterke motiverende kracht en kunnen ze mensen
inspireren. Waarden zijn sterk bepalend voor de identiteit van een persoon, een organisatie
of een samenleving.
Morele normen zijn wat koeler en ‘rationeler’. Het zijn regels en afspraken over hoe mensen
met elkaar moeten omgaan, wil iedereen in staat zijn zich in zijn leven te ontplooien, zonder
dat we elkaar daarbij voor de voeten lopen, en zodanig dat we elkaar helpen waar dat nodig
is.
Voor ethiek zijn zowel waarden als morele normen nodig. Zonder concretisering in morele
normen zijn waarden stuurloos en abstract.
Waarden en morele normen: belangrijkste kenmerken en verschillen
Waarden Morele normen
Doel Middel
Globaal Specifiek
Identiteit Sociale coördinatie
Stuurloos zonder morele normen Betekenisloos zonder achterliggende waarden
4.1.1. Waarden
Waarden behoren tot de meest fundamentele drijfveren van mensen. Ze motiveren tot
handelen en geven richting aan het handelen; ze zijn de meest fundamentele richtsnoeren
van het menselijk oordelen en worden daarbij gekenmerkt door een grote mate van
duurzaamheid. Waarden duurzame overtuigingen over wat in ons handelen
nastrevenswaardig is, wat een bepaalde levenswijze waardevol makt (het tot een goed leven
maakt) en welke ideale eigenschappen van mensen waardevol en nastrevenswaardig zijn.
Waarden kunnen worden onderverdeeld in twee soorten: eindwaarden en modale waarden.
• Eindwaarden hebben betrekking op een bepaalde wenselijke toestand die mensen
nastreven in hun eigen leven of in de samenleving: gezondheid, vrijheid, gelijkheid,
welvaart, veiligheid, vrede en gerechtigheid. Het zijn de ‘grote doelen’ van het leven, de
trefwoorden van wat mensen verstaan onder een goed leven.
• Modale waarden hebben betrekking op ideale eigenschappen van mensen en de stijl van
handelen die daaruit volgt: hoe wil ik me gedragen en door anderen gekend worden?
Voorbeelden: aardig zijn, moed, hulpvaardigheid, integriteit, eerlijkheid, beleefdheid en
verantwoordelijkheid.
Zie pagina 62/63 voor het waardepatroon van Nederlanders.
1
4.1 Waarden, deugden en morele normen
Waarden zijn de grote doelen en idealen in het leven van mensen en organisaties; morele
normen zijn de regels en aanwijzingen die ons helpen om die doelen om te zetten in de
concrete morele keuzen van alle dag. Deugden zijn karaktereigenschappen die mensen in
staat stellen om een goed en waardevol leven te leiden, niet alleen voor zichzelf, maar ook
voor anderen.
Waarden en normen
De relatie tussen waarden en morele normen is die van doel en middel; is geen één-op-éen-
relatie. Waarden zijn globaler dan morele normen. Morele normen zijn beperkt tot specifieke
situaties en handelingen.
Waarden hebben een groter bereik dan morele normen en ze zijn meer ‘open’. Waarden zijn
rijk aan betekenis; daarom hebben ze een sterke motiverende kracht en kunnen ze mensen
inspireren. Waarden zijn sterk bepalend voor de identiteit van een persoon, een organisatie
of een samenleving.
Morele normen zijn wat koeler en ‘rationeler’. Het zijn regels en afspraken over hoe mensen
met elkaar moeten omgaan, wil iedereen in staat zijn zich in zijn leven te ontplooien, zonder
dat we elkaar daarbij voor de voeten lopen, en zodanig dat we elkaar helpen waar dat nodig
is.
Voor ethiek zijn zowel waarden als morele normen nodig. Zonder concretisering in morele
normen zijn waarden stuurloos en abstract.
Waarden en morele normen: belangrijkste kenmerken en verschillen
Waarden Morele normen
Doel Middel
Globaal Specifiek
Identiteit Sociale coördinatie
Stuurloos zonder morele normen Betekenisloos zonder achterliggende waarden
4.1.1. Waarden
Waarden behoren tot de meest fundamentele drijfveren van mensen. Ze motiveren tot
handelen en geven richting aan het handelen; ze zijn de meest fundamentele richtsnoeren
van het menselijk oordelen en worden daarbij gekenmerkt door een grote mate van
duurzaamheid. Waarden duurzame overtuigingen over wat in ons handelen
nastrevenswaardig is, wat een bepaalde levenswijze waardevol makt (het tot een goed leven
maakt) en welke ideale eigenschappen van mensen waardevol en nastrevenswaardig zijn.
Waarden kunnen worden onderverdeeld in twee soorten: eindwaarden en modale waarden.
• Eindwaarden hebben betrekking op een bepaalde wenselijke toestand die mensen
nastreven in hun eigen leven of in de samenleving: gezondheid, vrijheid, gelijkheid,
welvaart, veiligheid, vrede en gerechtigheid. Het zijn de ‘grote doelen’ van het leven, de
trefwoorden van wat mensen verstaan onder een goed leven.
• Modale waarden hebben betrekking op ideale eigenschappen van mensen en de stijl van
handelen die daaruit volgt: hoe wil ik me gedragen en door anderen gekend worden?
Voorbeelden: aardig zijn, moed, hulpvaardigheid, integriteit, eerlijkheid, beleefdheid en
verantwoordelijkheid.
Zie pagina 62/63 voor het waardepatroon van Nederlanders.
1
