Procesmanagement
Hanzehogeschool Groningen – Minor Bedrijfskundig Management
, Hoofstuk 1
1.2 wat zijn processen?
Kenmerken van processen
- Een proces bestaat uit fasen
- Bij een proces is sprake van input en output
- Output is gewenst of ongewenst
- Een proces is dynamisch
- Er is sprake van transformatie of verandering
- Er kan onderscheid worden gemaakt tussen natuurlijk en
onnatuurlijk/kunstmatig processen
- Er kan onderscheid worden gemaakt tussen continue en discontinue
processen
Continue en discontinue processen
Continue processen: stoppen niet en gaan dag en nacht door, het is soms lastig
om de verschillende fasen of processtappen te benoemen. Denk hierbij aan
olieraffinaderij of een energiecentrale.
Discontinue processen: gaat onderdeel voor onderdeel, ook wel assemblage. Het
samenvoegen van verschillende onderdelen tot een eindproduct. Denk hierbij
aan de fiets, eerst frame dan stuur etc.
Natuurlijke en onnatuurlijke/kunstmatig processen
Natuurlijke processen: gebeuren vanzelf en houden zichzelf volgens de wetten
van de natuur in stand. Denk hierbij aan een natuurkundig proces, waarbij een
stof met een andere stof mengt zoals roest.
Kunstmatige processen: zijn processen die geïnitieerd en in stand worden
gehouden door mensen. Bij elke stap worden mensen, materialen of middelen
ingezet om het proces aan de gang te houden. Denk hierbij aan een
productieproces.
Gewenst en ongewenste output
Gewenste output: een patiënt die beter wordt of een succesvol eindproduct dat
voldoet aan de opgestelde programma van eisen.
Ongewenste output: gebiedsontwikkeling dat vastloopt of eindproduct dat niet
aan de gewenste specificaties voldoet.
Deelprocessen
Proces: elke activiteit, of verzameling activiteiten, die gebruikmaakt van
middelen om input om te zetten in output.
Deelproces: een proces kan ook als deelproces worden beschouwd van één of
meerdere andere processen. Je knipt het proces dan op in delen.
De processchema’s worden Chevron-schema’s genoemd, vernoemd naar het
Amerikaanse oliebedrijf dat een logo heeft dat er vergelijkbaar uitziet.
,Schaal van processen
Je kunt op verschillenden niveaus naar processen kijken, we spreken over de
verschillende aggregatieniveaus. Zo is een hoog aggregatieniveau, ‘het
verkoopproces’ en een lager aggregatieniveau, ‘het reinigen van de velg’. Door
op verschillende niveaus te kijken, zie je relaties of problemen die je op een
ander schaalniveau niet ziet.
Een techniek om jezelf te dwingen om op verschillende aggregatieniveaus naar
processen te kijken is de blackboxbenadering.
Blackboxbenadering: processen of deelprocessen worden als een zwarte doos
beschouwd, waarbij alleen gezien kan worden wat er ingaat en wat er uitkomt.
Verschillende aggregatieniveaus
, Transformatie
Transformatie heeft te maken met het overgaan van de ene vorm in de andere
vorm.
Transformatie kan op de volgende manieren plaatsvinden:
1. Het veranderen van de uiterlijke vorm (bv. produceren van een auto bij
Volvo)
2. Het veranderen van de chemische aard (bv. van grondstoffen via
productieproces naar verf)
3. Verplaatsing (bv. taxirit waarbij mensen willen betalen om verplaatst te
worden)
4. Opslag: producten die tijdelijk niet nodig zijn maar later wel, wordt waarde
toegevoegd door ze op te slaan (bv. koelcentrum waar vlees wordt
bewaard)
5. Behandeling: goeden of personen worden behandeld en verzorgd (bv.
masseur of tandarts)
Omgeving van processen
Je kunt de omgeving van het proces definiëren als al wat buiten het proces ligt,
maar wel invloed heeft op het proces of beïnvloed wordt door het proces.
De omgeving bestaat uit de directe (in rechtszaak: pers, advocaat, rechter) en
indirecte omgeving (in rechtszaak: wetgeving, publieke opinie, jurisprudentie).
Een belangrijk onderdeel van de omgeving zijn de stakeholders,
belanghebbenden. Zij behoren tot de directe omgeving. Het is belangrijk om de
volgende zaken te achterhalen bij het analyseren:
- Wie zijn er bij het proces betrokken?
- Wat zijn hun rollen?
- Wat zijn hun belangen?
- Wie zijn probleemeigenaren?
- Wat behoort tot de omgeving?
- Wat zijn omgevingsinvloeden?
1.3 Wat is procesmanagement?
Procesmanagement
Procesmanagement gaat enerzijds over het herkennen, analyseren, ontwerpen,
implementeren en aansturen van processen. Maar ook om het beïnvloeden en
communiceren van processen.
In beide bevallen zijn mensen nodig, mensen die zich in verschillende rollen en
met verschillende functies bezighouden met het beheersen van processen.
Het proces denken heeft ertoe geleid dat men ging inzien dat het in sommige
gevallen goedkoper was om werknemers slechte kleine onderdelen van het
productieproces te laten uitvoeren, zodat mensen zich erin kunnen specialiseren.
Dit heet arbeidsdeling.
Procesmanagement is behalve in de productieomgeving ook toegepast op tal van
andere zaken:
- Doorvoeren van een reorganisatie
Hanzehogeschool Groningen – Minor Bedrijfskundig Management
, Hoofstuk 1
1.2 wat zijn processen?
Kenmerken van processen
- Een proces bestaat uit fasen
- Bij een proces is sprake van input en output
- Output is gewenst of ongewenst
- Een proces is dynamisch
- Er is sprake van transformatie of verandering
- Er kan onderscheid worden gemaakt tussen natuurlijk en
onnatuurlijk/kunstmatig processen
- Er kan onderscheid worden gemaakt tussen continue en discontinue
processen
Continue en discontinue processen
Continue processen: stoppen niet en gaan dag en nacht door, het is soms lastig
om de verschillende fasen of processtappen te benoemen. Denk hierbij aan
olieraffinaderij of een energiecentrale.
Discontinue processen: gaat onderdeel voor onderdeel, ook wel assemblage. Het
samenvoegen van verschillende onderdelen tot een eindproduct. Denk hierbij
aan de fiets, eerst frame dan stuur etc.
Natuurlijke en onnatuurlijke/kunstmatig processen
Natuurlijke processen: gebeuren vanzelf en houden zichzelf volgens de wetten
van de natuur in stand. Denk hierbij aan een natuurkundig proces, waarbij een
stof met een andere stof mengt zoals roest.
Kunstmatige processen: zijn processen die geïnitieerd en in stand worden
gehouden door mensen. Bij elke stap worden mensen, materialen of middelen
ingezet om het proces aan de gang te houden. Denk hierbij aan een
productieproces.
Gewenst en ongewenste output
Gewenste output: een patiënt die beter wordt of een succesvol eindproduct dat
voldoet aan de opgestelde programma van eisen.
Ongewenste output: gebiedsontwikkeling dat vastloopt of eindproduct dat niet
aan de gewenste specificaties voldoet.
Deelprocessen
Proces: elke activiteit, of verzameling activiteiten, die gebruikmaakt van
middelen om input om te zetten in output.
Deelproces: een proces kan ook als deelproces worden beschouwd van één of
meerdere andere processen. Je knipt het proces dan op in delen.
De processchema’s worden Chevron-schema’s genoemd, vernoemd naar het
Amerikaanse oliebedrijf dat een logo heeft dat er vergelijkbaar uitziet.
,Schaal van processen
Je kunt op verschillenden niveaus naar processen kijken, we spreken over de
verschillende aggregatieniveaus. Zo is een hoog aggregatieniveau, ‘het
verkoopproces’ en een lager aggregatieniveau, ‘het reinigen van de velg’. Door
op verschillende niveaus te kijken, zie je relaties of problemen die je op een
ander schaalniveau niet ziet.
Een techniek om jezelf te dwingen om op verschillende aggregatieniveaus naar
processen te kijken is de blackboxbenadering.
Blackboxbenadering: processen of deelprocessen worden als een zwarte doos
beschouwd, waarbij alleen gezien kan worden wat er ingaat en wat er uitkomt.
Verschillende aggregatieniveaus
, Transformatie
Transformatie heeft te maken met het overgaan van de ene vorm in de andere
vorm.
Transformatie kan op de volgende manieren plaatsvinden:
1. Het veranderen van de uiterlijke vorm (bv. produceren van een auto bij
Volvo)
2. Het veranderen van de chemische aard (bv. van grondstoffen via
productieproces naar verf)
3. Verplaatsing (bv. taxirit waarbij mensen willen betalen om verplaatst te
worden)
4. Opslag: producten die tijdelijk niet nodig zijn maar later wel, wordt waarde
toegevoegd door ze op te slaan (bv. koelcentrum waar vlees wordt
bewaard)
5. Behandeling: goeden of personen worden behandeld en verzorgd (bv.
masseur of tandarts)
Omgeving van processen
Je kunt de omgeving van het proces definiëren als al wat buiten het proces ligt,
maar wel invloed heeft op het proces of beïnvloed wordt door het proces.
De omgeving bestaat uit de directe (in rechtszaak: pers, advocaat, rechter) en
indirecte omgeving (in rechtszaak: wetgeving, publieke opinie, jurisprudentie).
Een belangrijk onderdeel van de omgeving zijn de stakeholders,
belanghebbenden. Zij behoren tot de directe omgeving. Het is belangrijk om de
volgende zaken te achterhalen bij het analyseren:
- Wie zijn er bij het proces betrokken?
- Wat zijn hun rollen?
- Wat zijn hun belangen?
- Wie zijn probleemeigenaren?
- Wat behoort tot de omgeving?
- Wat zijn omgevingsinvloeden?
1.3 Wat is procesmanagement?
Procesmanagement
Procesmanagement gaat enerzijds over het herkennen, analyseren, ontwerpen,
implementeren en aansturen van processen. Maar ook om het beïnvloeden en
communiceren van processen.
In beide bevallen zijn mensen nodig, mensen die zich in verschillende rollen en
met verschillende functies bezighouden met het beheersen van processen.
Het proces denken heeft ertoe geleid dat men ging inzien dat het in sommige
gevallen goedkoper was om werknemers slechte kleine onderdelen van het
productieproces te laten uitvoeren, zodat mensen zich erin kunnen specialiseren.
Dit heet arbeidsdeling.
Procesmanagement is behalve in de productieomgeving ook toegepast op tal van
andere zaken:
- Doorvoeren van een reorganisatie
