Samenvatting ‘Handleiding het kind als getuige’
HOOFDSTUK 1: DE GESCHIEDENIS VAN HET VERHOOR VAN KINDEREN ALS GETUIGE
Begin jaren 80 was er een toename in aangiftes van zedendelicten bij vrouwen, maar ook bij jongere
kinderen. Ook was er toename in internationaal wetenschappelijk onderzoek naar de waarde van
verklaringen van kinderen. Het idee bestond eerst dat kinderen geen goede betrouwbare
verklaringen konden geven. Maar ze kunnen wel degelijk een juridisch bruikbare verklaring afleggen,
mits ze op de juiste manier ondervraagd worden. In 1989 ontstond een afdeling jeugd en
zedenzaken. Er kwam ook een opleiding voor zedenrechercheurs, er kwam een kindvriendelijke
verhoorruimte en een regieruimte. In 1991 kreeg dit experiment de naam: Horen jonge en
verstandelijk beperkte getuigen, door de Politieacademie. De werkwijze is vastgelegd in de
Aanwijzing opsporing en vervolging inzake seksueel misbruik en in de Aanwijzing auditief en
audiovisueel registreren van verhoren voor aangevers, getuigen en verdachten.
Hierin staat dat het verhoren van kinderen onder 16 jaar audiovisueel geregistreerd moeten worden,
en onder de 12 jaar moet het gebeuren in een kindvriendelijke verhoorstudio. Het audiovisueel
registreren moet ook bij personen met een verstandelijke beperking of cognitieve functiestoornis.
HOOFDSTUK 2: STRAFRECHTELIJK INTERVIEW VERSUS DIAGNOSTISCH INTERVIEW
2.1 Het strafrechtelijk interview:
Een officier van justitie heeft dit interview nodig voor een eventuele vervolging. Het strafrechtelijk
interview is een verhoor en heeft waarheidsvinding tot doel verzamelen van informatie, waar
geen conclusies uit getrokken mogen worden door de verhoorder. Het gaat om verbale
communicatie. Non-verbale aspecten kunnen het gesprokene ondersteunen, maar vormen geen
juridisch bewijsmateriaal. Het verhoor moet zo neutraal mogelijk gaan. De verklaring van de getuige
mag niet beïnvloed worden.
Soms wordt er gebruik gemaakt van spel. Dit kan bijvoorbeeld om het kind te laten wennen aan de
situatie en om contact te leggen en voor ontspanning voor het kind. Er kunnen ook hulpmiddelen
gebruikt worden, zoals het maken van een tekening of een pop. Om dit voor de bewijsvoering
bruikbaar te maken is wel een verbale toelichting van de getuige nodig.
Anatomisch correcte poppen mogen niet gebruikt worden. Het gebruik ervan roept teveel vragen op.
Het zou kunnen leiden tot een inaccurate verklaring (te suggestief).
2.2 Het diagnostisch interview:
Dit interview wordt gebruikt als middel bij het stellen van een diagnose, als werkhypothese bij
daaropvolgende behandeling. Meerdere technieken mogen hiervoor gebruikt worden. Het gaat om
gevoelens, gedachten, verwachtingen, dromen en fantasieën. Ook wordt er gekeken naar het gedrag
en de lichaamstaal. Het gedrag van het kind mag ook beïnvloed worden. Gesloten vragen kunnen er
ook gesteld worden. Suggesties mogen ook.
Belangrijke bronnen zijn kindertekeningen, kinderspel en reactie op anatomisch correcte poppen
om meer te weten over de belevingswereld van het kind. Reacties en gedragingen van het kind op de
interviewer kunnen ook nuttig zijn. Hij is niet alleen registrator, maar ook participerend observator.
Maakt ook gebruik van eigen subjectieve beleving van het kind. Het is niet erg als tijdens de therapie
blijkt dat de diagnose niet (geheel) juist is en dat er een andere moet komen.
HOOFDSTUK 3: DE KINDVRIENDELIJKE VERHOORSTUDIO
Het gebruik van opnameapparatuur geeft de mogelijkheid om:
- Aanwijzingen te geven aan verhoorders tijdens het verhoor en vervolgverhoren
- (Gedrags)deskundigen te laten adviseren tijdens of na het verhoor
- Ondersteuning te bieden bij het uitwerken van de verklaring in het proces-verbaal
- Als evaluatiemateriaal te gebruiken voor verdere professionalisering van verhoorders
- Leerstof te genereren ten behoeve van opleidingen in verhoormethodieken
HOOFDSTUK 1: DE GESCHIEDENIS VAN HET VERHOOR VAN KINDEREN ALS GETUIGE
Begin jaren 80 was er een toename in aangiftes van zedendelicten bij vrouwen, maar ook bij jongere
kinderen. Ook was er toename in internationaal wetenschappelijk onderzoek naar de waarde van
verklaringen van kinderen. Het idee bestond eerst dat kinderen geen goede betrouwbare
verklaringen konden geven. Maar ze kunnen wel degelijk een juridisch bruikbare verklaring afleggen,
mits ze op de juiste manier ondervraagd worden. In 1989 ontstond een afdeling jeugd en
zedenzaken. Er kwam ook een opleiding voor zedenrechercheurs, er kwam een kindvriendelijke
verhoorruimte en een regieruimte. In 1991 kreeg dit experiment de naam: Horen jonge en
verstandelijk beperkte getuigen, door de Politieacademie. De werkwijze is vastgelegd in de
Aanwijzing opsporing en vervolging inzake seksueel misbruik en in de Aanwijzing auditief en
audiovisueel registreren van verhoren voor aangevers, getuigen en verdachten.
Hierin staat dat het verhoren van kinderen onder 16 jaar audiovisueel geregistreerd moeten worden,
en onder de 12 jaar moet het gebeuren in een kindvriendelijke verhoorstudio. Het audiovisueel
registreren moet ook bij personen met een verstandelijke beperking of cognitieve functiestoornis.
HOOFDSTUK 2: STRAFRECHTELIJK INTERVIEW VERSUS DIAGNOSTISCH INTERVIEW
2.1 Het strafrechtelijk interview:
Een officier van justitie heeft dit interview nodig voor een eventuele vervolging. Het strafrechtelijk
interview is een verhoor en heeft waarheidsvinding tot doel verzamelen van informatie, waar
geen conclusies uit getrokken mogen worden door de verhoorder. Het gaat om verbale
communicatie. Non-verbale aspecten kunnen het gesprokene ondersteunen, maar vormen geen
juridisch bewijsmateriaal. Het verhoor moet zo neutraal mogelijk gaan. De verklaring van de getuige
mag niet beïnvloed worden.
Soms wordt er gebruik gemaakt van spel. Dit kan bijvoorbeeld om het kind te laten wennen aan de
situatie en om contact te leggen en voor ontspanning voor het kind. Er kunnen ook hulpmiddelen
gebruikt worden, zoals het maken van een tekening of een pop. Om dit voor de bewijsvoering
bruikbaar te maken is wel een verbale toelichting van de getuige nodig.
Anatomisch correcte poppen mogen niet gebruikt worden. Het gebruik ervan roept teveel vragen op.
Het zou kunnen leiden tot een inaccurate verklaring (te suggestief).
2.2 Het diagnostisch interview:
Dit interview wordt gebruikt als middel bij het stellen van een diagnose, als werkhypothese bij
daaropvolgende behandeling. Meerdere technieken mogen hiervoor gebruikt worden. Het gaat om
gevoelens, gedachten, verwachtingen, dromen en fantasieën. Ook wordt er gekeken naar het gedrag
en de lichaamstaal. Het gedrag van het kind mag ook beïnvloed worden. Gesloten vragen kunnen er
ook gesteld worden. Suggesties mogen ook.
Belangrijke bronnen zijn kindertekeningen, kinderspel en reactie op anatomisch correcte poppen
om meer te weten over de belevingswereld van het kind. Reacties en gedragingen van het kind op de
interviewer kunnen ook nuttig zijn. Hij is niet alleen registrator, maar ook participerend observator.
Maakt ook gebruik van eigen subjectieve beleving van het kind. Het is niet erg als tijdens de therapie
blijkt dat de diagnose niet (geheel) juist is en dat er een andere moet komen.
HOOFDSTUK 3: DE KINDVRIENDELIJKE VERHOORSTUDIO
Het gebruik van opnameapparatuur geeft de mogelijkheid om:
- Aanwijzingen te geven aan verhoorders tijdens het verhoor en vervolgverhoren
- (Gedrags)deskundigen te laten adviseren tijdens of na het verhoor
- Ondersteuning te bieden bij het uitwerken van de verklaring in het proces-verbaal
- Als evaluatiemateriaal te gebruiken voor verdere professionalisering van verhoorders
- Leerstof te genereren ten behoeve van opleidingen in verhoormethodieken
