Basiskennis Taalonderwijs hoofdstuk 8
Stellen
8.1 Functies van schrijven
Bij het schrijven van teksten heeft taal een drietal verschillende functies:
1. Communicatieve functie
- Bij de communicatieve functie van het stellen gebruik je een tekst om aan iemand
anders iets duidelijk te maken. Het kan zijn dat je bepaalde informatie wilt
overbrengen of dat je iets wilt uitleggen
2. Conceptualiserende functie
- Op het moment dat je iets op papier gaat zetten en je gedachten formuleert in
schema’s, steekwoorden of kant en klare zinnen krijg je het gevoel dat je greep
krijgt op de materie. Dat noemen we de conceptualiserende functie van taal.
3. Expressieve functie
- Mensen gebruiken taal om te experimenteren, om hun gevoelens te uitten, om
iets te zeggen dat anderen nog niet eerder zo gezegd hebben.
8.2 Het schrijfproces
Bij het schrijven van teksten kan een schrijver verschillende strategieën inschakelen. Er zijn
verschillende schrijfstrategieën.
8.2.1 Schrijfstrategieën
Voor de beschrijving van schrijfstrategieën baseert men zich op Amerikaans onderzoek. Het
bekendst is het werk van Flower en Hayes, die een model hebben gepresenteerd waarin de
nadruk ligt op de cognitieve processen. Zij zien schrijven als een vorm van
probleemoplossen. Schrijven is een vorm van denken, waarbij de schrijver moet nadenken
over de organisatie van zijn tekst, de wijze van formuleren etc. We noemen dit ook wel
denkend schrijven. Voor jonge kinderen is schrijven meer praten op papier, zij schrijven wat
eenvoudiger. Dit noemen we ook wel vertellend schrijven.
Vertellend schrijven
Als kinderen een opdracht krijgen gaan ze vrijwel direct aan de slag en ze schrijven het
verhaal in één keer af en brengen nauwelijks verbeteringen aan. Dit is typerend voor
vertellend schrijven en komt vooral voor bij leerlingen van groep 4 t/m 6.
Denkend schrijven
Flower & Hayes zien het denkend schrijven als het oplossen van een probleem en leggen de
nadruk op de cognitieve processen die bij het schrijven een rol spelen. Een schrijver maakt
gebruik van zijn langetermijngeheugen, daar ligt de kennis van het onderwerp opgeslagen.
Typerend voor deze manier van schrijven is dat een schrijver van te voren juist heel goed
nadenkt over wat hij gaat schrijven, dit is meer weggelegd voor leerlingen van groep 7&8.
Stellen
8.1 Functies van schrijven
Bij het schrijven van teksten heeft taal een drietal verschillende functies:
1. Communicatieve functie
- Bij de communicatieve functie van het stellen gebruik je een tekst om aan iemand
anders iets duidelijk te maken. Het kan zijn dat je bepaalde informatie wilt
overbrengen of dat je iets wilt uitleggen
2. Conceptualiserende functie
- Op het moment dat je iets op papier gaat zetten en je gedachten formuleert in
schema’s, steekwoorden of kant en klare zinnen krijg je het gevoel dat je greep
krijgt op de materie. Dat noemen we de conceptualiserende functie van taal.
3. Expressieve functie
- Mensen gebruiken taal om te experimenteren, om hun gevoelens te uitten, om
iets te zeggen dat anderen nog niet eerder zo gezegd hebben.
8.2 Het schrijfproces
Bij het schrijven van teksten kan een schrijver verschillende strategieën inschakelen. Er zijn
verschillende schrijfstrategieën.
8.2.1 Schrijfstrategieën
Voor de beschrijving van schrijfstrategieën baseert men zich op Amerikaans onderzoek. Het
bekendst is het werk van Flower en Hayes, die een model hebben gepresenteerd waarin de
nadruk ligt op de cognitieve processen. Zij zien schrijven als een vorm van
probleemoplossen. Schrijven is een vorm van denken, waarbij de schrijver moet nadenken
over de organisatie van zijn tekst, de wijze van formuleren etc. We noemen dit ook wel
denkend schrijven. Voor jonge kinderen is schrijven meer praten op papier, zij schrijven wat
eenvoudiger. Dit noemen we ook wel vertellend schrijven.
Vertellend schrijven
Als kinderen een opdracht krijgen gaan ze vrijwel direct aan de slag en ze schrijven het
verhaal in één keer af en brengen nauwelijks verbeteringen aan. Dit is typerend voor
vertellend schrijven en komt vooral voor bij leerlingen van groep 4 t/m 6.
Denkend schrijven
Flower & Hayes zien het denkend schrijven als het oplossen van een probleem en leggen de
nadruk op de cognitieve processen die bij het schrijven een rol spelen. Een schrijver maakt
gebruik van zijn langetermijngeheugen, daar ligt de kennis van het onderwerp opgeslagen.
Typerend voor deze manier van schrijven is dat een schrijver van te voren juist heel goed
nadenkt over wat hij gaat schrijven, dit is meer weggelegd voor leerlingen van groep 7&8.
