H4: Ethiek in Sociaalwetenschappelijk onderzoek
Inleiding
Aandacht aan ethische bekommernissen en principes
Te weinig?
• Altijd gereserveerd voor appendices of bijlages
• Soms niet vermeld
MAAR TOCH staat morele integriteit en deontologie hoog in het vaandel bij sociale wetenschappers
Waarom is het belangrijk?
- Transparantie van methoden
- Reproduceerbaarheid van bevindingen
- Openheid voor kritische reflectie
Bevindingen gebaseerd op observaties en verzamelen van informatie over mensen
⇢ Aantal principes en regels MOETEN gerespecteerd worden
Bv: privacy, anonimiteit, vertrouwelijkheid …
Sommige principes gelden voor:
• Elke wetenschapsdiscipline
Bv: fraude, verbod op plagiaat …
• Specifiek sociaalwetenschappelijk
Bv: respecteren privacy, gebruik persoonsgegevens …
Ethiek
∼ Ethos (Grieks) = ‘gewoonte’ of ‘gebruik’
DUS centrale overtuigingen en idealen kenmerkend voor een gemeenschap
Latijn: Mores
Centrale vragen in hoofdstuk:
- Welke morele principes sturen wetenschappelijk onderzoek?
- Hoe beïnvloeden ethische principes de opzet, aard en verloop onderzoek?
- Verantwoordelijkheid van onderzoekers tov respondenten?
, Hoe werkt ethiek in op sociaalwetenschappelijk onderzoek?
= 3 domeinen
(1) Hoe als onderzoeker op ethische manier omgaan met deelnemers?
Bv: vrijwillige toestemming, verzekeren anonimiteit, vermijden schade …
(2) Reflecteren over professionele standaarden en deontologie van onderzoeker
⇢ Kwaliteit wetenschappelijke kennisproductie garanderen (maximaliseren)
(3) Wijze waarop waardeoriëntaties en processen in ruimere samenleving inwerken op aard
wetenschappelijk onderzoek
Hoe omgaan met deelnemers aan onderzoek?
Vermijden van schade als basisprincipe
Basisprincipe = vermijden schade
⇢ Noch fysieke, noch psychische schade
Bv: ondermijnen lichamelijke gezondheid, aantasten zelfwaardering …
Visie op wat schade is verschilt
Schade is mogelijk, DUS studie verboden
⬍
Lichte schade mag, dient voor wetenschappelijke vooruitgang
Tussen de 2 polen: grijze zone van ethische opvattingen
DUS steeds moeilijker om lijn te trekken
Hoe schade vaststellen
Ethische commissie bekijkt elke casus → gaat na schade of niet
↳ indien wel schade, legitimeert het de wetenschappelijke vooruitgang?
Inleiding
Aandacht aan ethische bekommernissen en principes
Te weinig?
• Altijd gereserveerd voor appendices of bijlages
• Soms niet vermeld
MAAR TOCH staat morele integriteit en deontologie hoog in het vaandel bij sociale wetenschappers
Waarom is het belangrijk?
- Transparantie van methoden
- Reproduceerbaarheid van bevindingen
- Openheid voor kritische reflectie
Bevindingen gebaseerd op observaties en verzamelen van informatie over mensen
⇢ Aantal principes en regels MOETEN gerespecteerd worden
Bv: privacy, anonimiteit, vertrouwelijkheid …
Sommige principes gelden voor:
• Elke wetenschapsdiscipline
Bv: fraude, verbod op plagiaat …
• Specifiek sociaalwetenschappelijk
Bv: respecteren privacy, gebruik persoonsgegevens …
Ethiek
∼ Ethos (Grieks) = ‘gewoonte’ of ‘gebruik’
DUS centrale overtuigingen en idealen kenmerkend voor een gemeenschap
Latijn: Mores
Centrale vragen in hoofdstuk:
- Welke morele principes sturen wetenschappelijk onderzoek?
- Hoe beïnvloeden ethische principes de opzet, aard en verloop onderzoek?
- Verantwoordelijkheid van onderzoekers tov respondenten?
, Hoe werkt ethiek in op sociaalwetenschappelijk onderzoek?
= 3 domeinen
(1) Hoe als onderzoeker op ethische manier omgaan met deelnemers?
Bv: vrijwillige toestemming, verzekeren anonimiteit, vermijden schade …
(2) Reflecteren over professionele standaarden en deontologie van onderzoeker
⇢ Kwaliteit wetenschappelijke kennisproductie garanderen (maximaliseren)
(3) Wijze waarop waardeoriëntaties en processen in ruimere samenleving inwerken op aard
wetenschappelijk onderzoek
Hoe omgaan met deelnemers aan onderzoek?
Vermijden van schade als basisprincipe
Basisprincipe = vermijden schade
⇢ Noch fysieke, noch psychische schade
Bv: ondermijnen lichamelijke gezondheid, aantasten zelfwaardering …
Visie op wat schade is verschilt
Schade is mogelijk, DUS studie verboden
⬍
Lichte schade mag, dient voor wetenschappelijke vooruitgang
Tussen de 2 polen: grijze zone van ethische opvattingen
DUS steeds moeilijker om lijn te trekken
Hoe schade vaststellen
Ethische commissie bekijkt elke casus → gaat na schade of niet
↳ indien wel schade, legitimeert het de wetenschappelijke vooruitgang?
