Hoofdstuk 10 Minderjarige slachtoffers van mishandeling en verwaarlozing
Definities en vormen van mishandeling
Het probleem van definities
Het is lastig om een vaste definitie vast te knopen aan mishandeling. In eerste instantie lijkt het op
een objectieve gebeurtenis, maar als je er dieper op in gaat is het eigenlijk een schijnobjectiviteit. Het
is afhankelijk van de situatie of je het mishandeling kan noemen, het gaat hier om ouderlijk gedrag in
de grijze zone. Ethische vragen spelen hier een rol bij.
De term kindermishandeling heeft niet altijd bestaan, het werd in het leven geroepen, omdat er een
term nodig was voor het beschrijven van excessief geweld door de verzorgers en wijst op ernstige
problemen in de opvoedingsrelatie. Amerikaanse kinderarts Henry Kempe en zijn collega’s zijn hierin
baanbrekend geweest. Zij kwamen kinderen tegen met verwondingen die niet te verklaren waren
met het verhaal van hun ouders. Hieruit zijn de verschillende categorieën van kindermishandeling
ontstaan.
Kindermishandeling is een sociaal construct. Het is afhankelijk van de cultuur, samenleving en tijd
wat wordt beschouwt als kindermishandeling en hoe hier op gereageerd wordt. Historische
verschillen zijn dat vroeger fysieke disciplinering een gewettigd opvoedmiddel was, tegenwoordig
staan hier steeds minder mensen achter. Ook werden kinderen lange tijd niet geloofd, tegenwoordig
is er meer begrip voor die mensen. Culturele verschillen zijn dat in de westerse wereld in sommige
landen fysieke disciplinering al verboden is, in islamitische samenlevingen wordt het wel nog vaak
gebruikt. Ook is het in sommige Afrikaanse landen normaal om een meisje te besnijden, dit heeft
grote impact op het lichamelijk, psychisch en seksueel functioneren.
Er zijn dus veel verschillende opvattingen, afhankelijk van de context. Toch zijn er ook een aantal
ideeën wel gelijk over de hele wereld, zoals verkrachting en zwaar mishandelen van een baby.
De definitie van kindermishandeling verschilt ook per discipline. De sociale wetenschap heeft een
andere definitie van kindermishandeling, dan die vanuit de juridische hoek.
Algemene definities
Mishandeling wordt over het algemeen gezien als fysiek en/of psychisch letsel, aangebracht door een
ouder en/of verzorger.
Vormen van kindermishandeling
Er worden 5 verschillende types van kindermishandeling onderscheiden. Vaak komen deze samen
voor. Ook hier zijn de definities historisch en cultureel geschikt.
- Fysieke mishandeling het min of meer bewust aanbrengen van lichamelijk letsel door
ouders, verwanten of verzorgers
o Shaken baby syndroom de baby loopt hersenletsel en eventueel andere
verwondingen op doordat de ouders/verzorgers de baby hardhandig door elkaar
schudden
o Münchhausen by proxy syndroom de ouder/verzorger
overdrijft/veroorzaakt/verzint lichamelijke en/of psychische klachten/symptomen bij
het kind
- Verwaarlozing een situatie waarbij de verzorger die verantwoordelijk is voor het kind
ofwel opzettelijk ofwel door duidelijke onoplettendheid toelaat dat het kind een vermijdbaar
leden ondergaat, ofwel er niet in slaagt te voorzien in de essentiële voorwaarden die nodig
zijn voor de lichamelijke, intellectuele en emotionele ontwikkeling van het kind
o Fysieke verwaarlozing voeding, hygiëne, kleding etc.
o Non-organic failure to thrive niet-organische groeistoornis
o Medische verwaarlozing
o Emotionele/affectieve verwaarlozing
o Morele verwaarlozing kind krijgt kans niet te integreren in de maatschappij
Definities en vormen van mishandeling
Het probleem van definities
Het is lastig om een vaste definitie vast te knopen aan mishandeling. In eerste instantie lijkt het op
een objectieve gebeurtenis, maar als je er dieper op in gaat is het eigenlijk een schijnobjectiviteit. Het
is afhankelijk van de situatie of je het mishandeling kan noemen, het gaat hier om ouderlijk gedrag in
de grijze zone. Ethische vragen spelen hier een rol bij.
De term kindermishandeling heeft niet altijd bestaan, het werd in het leven geroepen, omdat er een
term nodig was voor het beschrijven van excessief geweld door de verzorgers en wijst op ernstige
problemen in de opvoedingsrelatie. Amerikaanse kinderarts Henry Kempe en zijn collega’s zijn hierin
baanbrekend geweest. Zij kwamen kinderen tegen met verwondingen die niet te verklaren waren
met het verhaal van hun ouders. Hieruit zijn de verschillende categorieën van kindermishandeling
ontstaan.
Kindermishandeling is een sociaal construct. Het is afhankelijk van de cultuur, samenleving en tijd
wat wordt beschouwt als kindermishandeling en hoe hier op gereageerd wordt. Historische
verschillen zijn dat vroeger fysieke disciplinering een gewettigd opvoedmiddel was, tegenwoordig
staan hier steeds minder mensen achter. Ook werden kinderen lange tijd niet geloofd, tegenwoordig
is er meer begrip voor die mensen. Culturele verschillen zijn dat in de westerse wereld in sommige
landen fysieke disciplinering al verboden is, in islamitische samenlevingen wordt het wel nog vaak
gebruikt. Ook is het in sommige Afrikaanse landen normaal om een meisje te besnijden, dit heeft
grote impact op het lichamelijk, psychisch en seksueel functioneren.
Er zijn dus veel verschillende opvattingen, afhankelijk van de context. Toch zijn er ook een aantal
ideeën wel gelijk over de hele wereld, zoals verkrachting en zwaar mishandelen van een baby.
De definitie van kindermishandeling verschilt ook per discipline. De sociale wetenschap heeft een
andere definitie van kindermishandeling, dan die vanuit de juridische hoek.
Algemene definities
Mishandeling wordt over het algemeen gezien als fysiek en/of psychisch letsel, aangebracht door een
ouder en/of verzorger.
Vormen van kindermishandeling
Er worden 5 verschillende types van kindermishandeling onderscheiden. Vaak komen deze samen
voor. Ook hier zijn de definities historisch en cultureel geschikt.
- Fysieke mishandeling het min of meer bewust aanbrengen van lichamelijk letsel door
ouders, verwanten of verzorgers
o Shaken baby syndroom de baby loopt hersenletsel en eventueel andere
verwondingen op doordat de ouders/verzorgers de baby hardhandig door elkaar
schudden
o Münchhausen by proxy syndroom de ouder/verzorger
overdrijft/veroorzaakt/verzint lichamelijke en/of psychische klachten/symptomen bij
het kind
- Verwaarlozing een situatie waarbij de verzorger die verantwoordelijk is voor het kind
ofwel opzettelijk ofwel door duidelijke onoplettendheid toelaat dat het kind een vermijdbaar
leden ondergaat, ofwel er niet in slaagt te voorzien in de essentiële voorwaarden die nodig
zijn voor de lichamelijke, intellectuele en emotionele ontwikkeling van het kind
o Fysieke verwaarlozing voeding, hygiëne, kleding etc.
o Non-organic failure to thrive niet-organische groeistoornis
o Medische verwaarlozing
o Emotionele/affectieve verwaarlozing
o Morele verwaarlozing kind krijgt kans niet te integreren in de maatschappij
