Hoorcolleges Onderwijskunde Blok 2
Inhoudsopgave
HC2. Onderwijs in het algemeen en in de klas op school.................................................................................7
HC3. Wat is leren? Hoe leren kinderen?......................................................................................................... 9
HC4. Factoren die invloed hebben op het leren............................................................................................12
HC5. Verschillen in het onderwijs................................................................................................................. 15
HC6. Zorg in het onderwijs en passend onderwijs......................................................................................... 22
HC7. De rol van een pedagoog in het onderwijs............................................................................................26
HC1. Onderwijs toen, nu en later
(en de relatie tot de wet)
Geschiedenis van het onderwijs
Onderwijssoorten
, - 8e eeuw Kloosterscholen: overschrijven van de bijbel
- 13e eeuw Buitenscholen: gericht op de elite en veel jongens
- 16e eeuw Matressenscholen: betalen van schoolgeld maar wel toegankelijker
o Behandelen van voornamelijk godsdienst, abc en 1 t/m 10
e
- 17 eeuw Latijnse scholen: jongens met een goede afkomst, invloed van de kerk heel
erg groot
Bataafse Republiek (1795)
Kerkelijke waarden waren niet meer zo vanzelfsprekend in het onderwijs.
De Rijksoverheid wilde: “domheid, woestheid en onbeschaafdheid van de lagere
standen bestrijden met de vorming des verstands en niet de opvulling van hetzelve
met kundigheden”.
De woestheid van de mens moest worden aangepast in de tijd door de splitsing van
de kerk met de staat. Er werd hierna nagedacht wat er nodig was voor de algemene
beschaving van het land
Humanisten & hervorming
- Erasmus (1469 – 1536)
- De Montaigne (1533 – 1592)
- Comenius (1592 – 1670)
- Rousseau /romantisch verlichtingsdenker (1712-1778)
o Zij wilden de kinderen stimuleren om te leren door te ontdekken en dat te
laten verdiepen door de literatuur.
Verlichting (rationele leven van kinderen) Romantiek (emotionele leven van kinderen)
Het kind is als toekomstige volwassene De volwassene is een voormalig kind
Spel is belangrijk om ontwikkeling te stimuleren Spel heeft een waarde in zichzelf
Gericht op de rede en het tastbare Aandacht voor het onbewuste en de verbeeldingskracht
Vergroten van kennis als belangrijk opvoedideaal Versterken van gevoeligheid en brede vorming als ideaal
Ontwikkeling ontstaat door kennisoverdracht Ontwikkeling ontstaat vanuit het kind zelf
Zoektocht naar universele eigenschappen Oog voor identiteit van ieder mens
Geloof in maakbaarheid van de samenleving De maakbaarheid is begrensd
Eerste onderwijswet – agent van nationale opvoeding
- Wet van 1801: “Als het leerstellige (in de kerk), dat, door de onderscheidende
Kerkgenootschappen verschillend wordt begrepen heeft geen plaats op openbare
scholen”
- Artikel 5: “Het uitvoerend bewind zal arresteren een verbeterde leermethode
waaraan alle openbare onderwijzers zich zullen moeten onderwerpen op verbeurte
van hunnen Post (dan ben je je baan kwijt)”.
19e eeuw
Nederland als natiestaat
- Kritiek op onderwijs in staatscholen
o Rond 1830: Protestantse ouders en leerkrachten.
, o Religieuze Educatie (RE) sluit niet aan bij de thuissituatie.
o Na 1864 ook Rooms-Katholieke ouders.
- Gevolgen van de kritiek
o Oprichting eigen scholen
o Door leraren/ouders zelf gefinancierd
19e eeuw: De ‘Schoolstrijd’
Doel: financiële gelijke behandeling
Maar begin van de sterke segregatie
tussen religieuze en neutrale staatscholen
- Staatscholen volledig neutraal
- 1917: einde schoolstrijd (Pacificatie
Wet)
- Bijzonder onderwijs
- 1920: nieuwe onderwijswet
doortrokken van religie
o Gelijke financiële steun
openbaar en bijzonder
onderwijs
Traditionele vernieuwingsscholen
Montessori (1915) - Ontstaan van leerdoelen (leerkracht moet observeren)
- Leren en ontwikkelen op één lijn (ontwikkelkracht)
- Vanuit expertise kinderen met handicap/achterstand
Jenaplan (1962) - Stamgroepen
- Leefgemeenschap/ wereldoriëntatie
- Universiteit van het kind
Dalton (1915) - Helen Parkhurst: “vrijheid in gebondenheid”
- Taakbrief (weektaak)
- Zelfstandigheid/verantwoordelijkheid + samenwerking
Freinet Vertalen voorstellen kk onderwijsactiviteiten/democratie
- Directe ervaring (levend rekenen)
- Hoog realiteitsgehalte/klassenkracht/muurkrant
Vrije scholen (1923) - Waldorf en Steiner (antroposofisch)
- Breed onderwijsaanbod
- Persoonlijkheidsvorming
Werkplaats- - Antikapitalistisch/pacifistisch
kindergemeenschap - Gelijkwaardigheid
(1926) - Kees Boeke (belasting)
Inhoudsopgave
HC2. Onderwijs in het algemeen en in de klas op school.................................................................................7
HC3. Wat is leren? Hoe leren kinderen?......................................................................................................... 9
HC4. Factoren die invloed hebben op het leren............................................................................................12
HC5. Verschillen in het onderwijs................................................................................................................. 15
HC6. Zorg in het onderwijs en passend onderwijs......................................................................................... 22
HC7. De rol van een pedagoog in het onderwijs............................................................................................26
HC1. Onderwijs toen, nu en later
(en de relatie tot de wet)
Geschiedenis van het onderwijs
Onderwijssoorten
, - 8e eeuw Kloosterscholen: overschrijven van de bijbel
- 13e eeuw Buitenscholen: gericht op de elite en veel jongens
- 16e eeuw Matressenscholen: betalen van schoolgeld maar wel toegankelijker
o Behandelen van voornamelijk godsdienst, abc en 1 t/m 10
e
- 17 eeuw Latijnse scholen: jongens met een goede afkomst, invloed van de kerk heel
erg groot
Bataafse Republiek (1795)
Kerkelijke waarden waren niet meer zo vanzelfsprekend in het onderwijs.
De Rijksoverheid wilde: “domheid, woestheid en onbeschaafdheid van de lagere
standen bestrijden met de vorming des verstands en niet de opvulling van hetzelve
met kundigheden”.
De woestheid van de mens moest worden aangepast in de tijd door de splitsing van
de kerk met de staat. Er werd hierna nagedacht wat er nodig was voor de algemene
beschaving van het land
Humanisten & hervorming
- Erasmus (1469 – 1536)
- De Montaigne (1533 – 1592)
- Comenius (1592 – 1670)
- Rousseau /romantisch verlichtingsdenker (1712-1778)
o Zij wilden de kinderen stimuleren om te leren door te ontdekken en dat te
laten verdiepen door de literatuur.
Verlichting (rationele leven van kinderen) Romantiek (emotionele leven van kinderen)
Het kind is als toekomstige volwassene De volwassene is een voormalig kind
Spel is belangrijk om ontwikkeling te stimuleren Spel heeft een waarde in zichzelf
Gericht op de rede en het tastbare Aandacht voor het onbewuste en de verbeeldingskracht
Vergroten van kennis als belangrijk opvoedideaal Versterken van gevoeligheid en brede vorming als ideaal
Ontwikkeling ontstaat door kennisoverdracht Ontwikkeling ontstaat vanuit het kind zelf
Zoektocht naar universele eigenschappen Oog voor identiteit van ieder mens
Geloof in maakbaarheid van de samenleving De maakbaarheid is begrensd
Eerste onderwijswet – agent van nationale opvoeding
- Wet van 1801: “Als het leerstellige (in de kerk), dat, door de onderscheidende
Kerkgenootschappen verschillend wordt begrepen heeft geen plaats op openbare
scholen”
- Artikel 5: “Het uitvoerend bewind zal arresteren een verbeterde leermethode
waaraan alle openbare onderwijzers zich zullen moeten onderwerpen op verbeurte
van hunnen Post (dan ben je je baan kwijt)”.
19e eeuw
Nederland als natiestaat
- Kritiek op onderwijs in staatscholen
o Rond 1830: Protestantse ouders en leerkrachten.
, o Religieuze Educatie (RE) sluit niet aan bij de thuissituatie.
o Na 1864 ook Rooms-Katholieke ouders.
- Gevolgen van de kritiek
o Oprichting eigen scholen
o Door leraren/ouders zelf gefinancierd
19e eeuw: De ‘Schoolstrijd’
Doel: financiële gelijke behandeling
Maar begin van de sterke segregatie
tussen religieuze en neutrale staatscholen
- Staatscholen volledig neutraal
- 1917: einde schoolstrijd (Pacificatie
Wet)
- Bijzonder onderwijs
- 1920: nieuwe onderwijswet
doortrokken van religie
o Gelijke financiële steun
openbaar en bijzonder
onderwijs
Traditionele vernieuwingsscholen
Montessori (1915) - Ontstaan van leerdoelen (leerkracht moet observeren)
- Leren en ontwikkelen op één lijn (ontwikkelkracht)
- Vanuit expertise kinderen met handicap/achterstand
Jenaplan (1962) - Stamgroepen
- Leefgemeenschap/ wereldoriëntatie
- Universiteit van het kind
Dalton (1915) - Helen Parkhurst: “vrijheid in gebondenheid”
- Taakbrief (weektaak)
- Zelfstandigheid/verantwoordelijkheid + samenwerking
Freinet Vertalen voorstellen kk onderwijsactiviteiten/democratie
- Directe ervaring (levend rekenen)
- Hoog realiteitsgehalte/klassenkracht/muurkrant
Vrije scholen (1923) - Waldorf en Steiner (antroposofisch)
- Breed onderwijsaanbod
- Persoonlijkheidsvorming
Werkplaats- - Antikapitalistisch/pacifistisch
kindergemeenschap - Gelijkwaardigheid
(1926) - Kees Boeke (belasting)
