Betoogvraag
Eén van de discussies in het bestuursrecht gaat over burgerbeelden. Verschillende auteurs hebben
bepleit dat wetgevers, beleidsmakers, bestuursorganen en bestuursrechters niet uitgaan van een
realistisch burgerbeeld. Dit heeft volgens hen tot gevolg dat burgers regelmatig in ernstige
problemen komen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de toeslagenaffaire.
In het artikel ‘Van Awbmens naar responsieve burger?’ bespreekt Leo Damen deze problematiek.
Daarbij gaat hij in op het begrip ‘responsieve rechtsstaat’. Schrijf een kort juridisch betoog over dit
begrip, waarbij u ingaat op de volgende vragen:
- Wat houdt het begrip ‘responsieve rechtsstaat’ in?
- Had zo’n responsieve rechtsstaat de wetgever en de Belastingdienst kunnen helpen om de
toeslagenaffaire te voorkomen?
- Noem een nadeel, risico of gevaar van een responsieve rechtsstaat.
- Beargumenteer of de responsieve rechtsstaat volgens u een goede ontwikkeling is. Is het
wenselijk dat wetgevers, bestuursorganen en bestuursrechters vaker vanuit de gedachte van
deze responsieve rechtsstaat wetgeving maken en besluiten nemen en beoordelen?
Modelantwoord
Het begrip ‘responsieve rechtsstaat’ houdt in een rechtsstaat waarin de burger ervaart dat het bij de
rechtsstaat om hem te doen is / waarin de overheid een dienende overheid is / waar het draait om
het centraal stellen van de burger.
Bij de toeslagenaffaire was sprake van een alles-of-niets-benadering waarbij geen ruimte was om de
burger centraal te stellen/maatwerk te leveren/het evenredigheidsbeginsel toe te passen.
Bij een responsieve rechtsstaat is juist wel ruimte om maatwerk te leveren en oog te hebben voor
een specifiek/schrijnend geval. Dit had de toeslagenaffaire kunnen voorkomen.
De responsieve rechtsstaat is een goed idee, want deze draagt bij aan het herstel van het vertrouwen
tussen de overheid en de burger. Het vertrouwen in de overheid is op dit moment laag en het
herstellen van dat vertrouwen is wenselijk. Het zou daarom goed zijn wanneer wetgevers,
bestuursorganen en bestuursrechters vaker vanuit de gedachte van deze responsieve rechtsstaat
wetgeving maken en besluiten nemen en beoordelen. (Alternatieve redeneringen: De responsieve
rechtsstaat is geen goed idee, want maatwerk kost tijd, waardoor meer ambtenaren nodig zijn (kost
geld)/maatwerk kan tot minder gelijkheid voor burgers leiden/door het toepassen van maatwerk is
Eén van de discussies in het bestuursrecht gaat over burgerbeelden. Verschillende auteurs hebben
bepleit dat wetgevers, beleidsmakers, bestuursorganen en bestuursrechters niet uitgaan van een
realistisch burgerbeeld. Dit heeft volgens hen tot gevolg dat burgers regelmatig in ernstige
problemen komen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de toeslagenaffaire.
In het artikel ‘Van Awbmens naar responsieve burger?’ bespreekt Leo Damen deze problematiek.
Daarbij gaat hij in op het begrip ‘responsieve rechtsstaat’. Schrijf een kort juridisch betoog over dit
begrip, waarbij u ingaat op de volgende vragen:
- Wat houdt het begrip ‘responsieve rechtsstaat’ in?
- Had zo’n responsieve rechtsstaat de wetgever en de Belastingdienst kunnen helpen om de
toeslagenaffaire te voorkomen?
- Noem een nadeel, risico of gevaar van een responsieve rechtsstaat.
- Beargumenteer of de responsieve rechtsstaat volgens u een goede ontwikkeling is. Is het
wenselijk dat wetgevers, bestuursorganen en bestuursrechters vaker vanuit de gedachte van
deze responsieve rechtsstaat wetgeving maken en besluiten nemen en beoordelen?
Modelantwoord
Het begrip ‘responsieve rechtsstaat’ houdt in een rechtsstaat waarin de burger ervaart dat het bij de
rechtsstaat om hem te doen is / waarin de overheid een dienende overheid is / waar het draait om
het centraal stellen van de burger.
Bij de toeslagenaffaire was sprake van een alles-of-niets-benadering waarbij geen ruimte was om de
burger centraal te stellen/maatwerk te leveren/het evenredigheidsbeginsel toe te passen.
Bij een responsieve rechtsstaat is juist wel ruimte om maatwerk te leveren en oog te hebben voor
een specifiek/schrijnend geval. Dit had de toeslagenaffaire kunnen voorkomen.
De responsieve rechtsstaat is een goed idee, want deze draagt bij aan het herstel van het vertrouwen
tussen de overheid en de burger. Het vertrouwen in de overheid is op dit moment laag en het
herstellen van dat vertrouwen is wenselijk. Het zou daarom goed zijn wanneer wetgevers,
bestuursorganen en bestuursrechters vaker vanuit de gedachte van deze responsieve rechtsstaat
wetgeving maken en besluiten nemen en beoordelen. (Alternatieve redeneringen: De responsieve
rechtsstaat is geen goed idee, want maatwerk kost tijd, waardoor meer ambtenaren nodig zijn (kost
geld)/maatwerk kan tot minder gelijkheid voor burgers leiden/door het toepassen van maatwerk is
