Samenvatting hoorcolleges Collectief Arbeidsrecht

Collectief Arbeidsrecht – Samenvatting hoorcolleges

HC1 – Collectieve arbeidsvoorwaardenvorming, vereisten en inhoud cao
Invloed van de overheid op arbeidsvoorwaardenvorming door de jaren heen:
 1937: invoering Wet AVV
 M.n. ter bescherming van cao tegen concurrentie door buitenstaanders + werkgevers die niet
lid zijn van een cao-partij moeten zo toch de cao naleven.
 1945-1982: overheid invloed via BBA en WLV: invoering preventief toezicht BBA
 1970: repressief toezicht via loonmaatregel art. 10 WLV
 = de overheid kan ingrijpen in salarisbepalingen en andere arbeidsvoorwaarden als dat nodig
is, bijv. als het economisch niet zo goed gaat.
 1982: Akkoord van Wassenaar
 = keerpunt: vrijwillige loonmatiging in ruil voor arbeidsduurverkorting (herverdeling
werkgelegenheid) = werk boven inkomen. Werknemers kregen minder salaris, maar ze
hoefden ook minder te werken.
 Terugtreding overheid t.a.v. ingrijpen in arbeidsvoorwaarden (exceptionele situaties).
 Ontstaan van de overlegeconomie: samenspel van maatschappelijke organisaties en overheid

Vereisten cao:
1) Overeenkomst
 Schriftelijk o.g.v. art. 3 WCAO
 Recht op collectief onderhandelen, neergelegd in: art. 6 ESH, ILO-verdragen, art. 11 EVRM en
FTA/CBA.
 Recht op meeonderhandelen als toegang tot lopende cao-onderhandelingen wordt
geweigerd? Zie VVMC/NSR en CHC/NVLT
 Wat als vakbond toelating wenst tot overleg over aanpassing bestaande cao, waarbij hij zelf
geen partij is geweest? Zie Abvakabo FNV/Kinderopvang
2) Eén of meer wg’s of één of meer verenigingen met volledige rechtsbevoegdheid van wg’s en één
of meer verenigingen met volledige rechtsbevoegdheid van wn’s (= cao-partijen)
 Positieve en negatieve vakverenigingsvrijheid
 Geotech Kancev
 Vakverenigingen moeten volledig rechtsbevoegd zijn en bevoegdheid tot sluiten cao moet in
de statuten staan (art. 1+2 WCAO).
 Statutair representativiteitsvereiste van art. 2 WCAO (FNV/Hema):
 = de bevoegdheid van een vakbond om voor bepaalde werknemers een cao te sluiten
als dit zo in de statuten is bepaald, zie art. 2 Wet cao en FNV/Hema. Indien hier niet
aan is voldaan, is er wel een overeenkomst, maar geen rechtsgeldige cao.
 Wet stelt géén eisen van feitelijke representativiteit of onafhankelijkheid aan
vakbonden.
3) Arbeidsvoorwaarden, bij de arbeidsovereenkomsten in acht te nemen (= inhoud)
 Ruime uitleg HR: ‘onderwerpen die met arbeidsvoorwaarden verband houden’
 Standaard vs. minimum:
 Standaardbepalingen: bepalingen voorschrijven hoe het zit, hoe de regeling is. Er kan niet
van af geweken worden.
 Minimumbepalingen: geven een ondergrens aan van dat wat minimaal afgesproken moet
worden in de iao. Wg/wn mogen positief van die bepalingen afwijken.
 Bepalingen:

,  Obligatoire bepalingen: op het niveau van vakverenigingsvrijheid.
 Normatieve bepalingen: bepalingen die doorzakken naar de iao. Bijv. loon, arbeidsduur etc.
 Diagonale bepalingen: alleen bij bedrijfstak- of sectorcao. Bepalingen waarbij een lid van
een cao-partij rechten of verplichtingen krijgt tegenover de wederpartij. Bijv.
werkgeversbijdrage, scholingsfonds etc.




HC2 – Aard, werking, binding en uitleg cao
Aard cao = dualistisch:
 Obligatoire overeenkomst tussen cao-partijen
 Cao heeft trekken van een wet; automatische en dwingende doorwerking van normatieve
bepalingen in iao (art. 12+13 WCAO).

Werking cao:
 Kuypers II: nietigheid art. 12 WCAO is absoluut.
 Gunstigheidsbeginsel: gunstiger bepalingen in iao behouden werking (geen incorporatie)
 Alléén bij minimum-cao’s
 Boonen/Quicken: pakketvergelijking is niet toegestaan
 Teunissen c.s./Welter’s Scheepvaart: beding is ongeldig in zoverre het niet voorziet in een
bijkomende vergoeding over maanden dat werknemers beter uit zouden zijn geweest met betaling
volgens cao.

Voor inwerkingtreding van rechtsgevolgen van de cao is vereist dat de cao is aangemeld ex art. 4 lid 1
en 3 WLV (= constitutief vereiste).

Binding aan cao:
 Werking art. 12/13 alléén indien werkgever EN werknemer aan cao zijn gebonden.
 Art. 9 lid 1 (= ‘entreebiljet’ toepasselijkheid art. 12/13) noemt twee voorwaarden binding:
1) Lidmaatschap (van een van de cao-partijen)
2) ‘betrokken bij de overeenkomst’ => werkgever en werknemer moeten onder werkingssfeer
cao vallen: Welke bedrijfsactiviteiten en welke functies vallen onder bereik cao?
 Art. 14 WCAO: verplichting voor gebonden werkgever om tijdens looptijd cao normatieve
bepalingen ook na te leven jegens ongebonden (betrokken) werknemer.
 Bescherming cao + tegengaan ‘free riding’ ongeorganiseerden
 Géén onmiddellijke en dwingende werking (Duschka/Robert Bosch)
 Verplichting geldt alleen voor ‘arbeidsvoorwaarden’ (ABN AMRO/Teisman)
 Door ‘bevoordelen’ art. 14 wn’s strijd met beginsel gelijk loon voor gelijke arbeid of negatieve
vakverenigingsvrijheid?