HC 7 BEWUSTZIJN
Herhaling: De klassieke indeling van bewustzijn
1. Bewuste ervaringen hebben qualia / what-it-is-likeness (= de manier waarop je iets ervaart,
hoe een ervaring voelt, bv. de ervaring van een bepaalde tast)
2. Cognities (gedachten, mentale toestand) hebben aboutness / intentionaliteit.
3. Emoties hebben qualia én intentionaliteit
De meeste theorieën van het lichaam-geest debat laten qualia achterwege en storten zich op de
mentale toestanden met intentionaliteit.
- Wij hebben het nu over het fenomenale bewustzijn: bewuste ervaringen die een what it is
likeness/qualia hebben, die op een bepaalde manier voelen.
- Qualia zijn de kwalitatieve aspecten van een ervaring, en dus hetzelfde als de what it is like's.
- Hoe iemand iets ervaart heet fenomenologie.
Wat is bewustzijn?
- John Searle: Het is niet mogelijk om een uitputtende definitie te geven (waar alle vormen van
bewustzijn onder vallen).
- Ik kan "bewustzijn" daarom het beste illustreren met voorbeelden. "When I wake up from a
dreamless sleep, I enter a state of consciousness, a state of consciousness that continues as long as I
am awake.”
- Een bewuste toestand volgens Searle is dus een wakkere toestand of een slaap waarin je droomt (dan
heb je immers ook ervaringen, bv. van kleur). Een onbewuste toestand is een droomloze slaap.
Het lijkt erop dat bewustzijn ertoe doet en dat we het nodig hebben als we wakker zijn om complexe
handelingen te verrichten. Maar is dat wel zo?
Homicidal somnambulism
Kenneth Parks had een stressvol leven (geen werk, gokproblemen en veel
schulden), toen hij op een zaterdagavond in slaap viel werd hij 23 mijl van
huis wakker in de woonkamer van zijn schoonouders. Hij had zijn
schoonmoeder vermoord en zijn schoonvader verwond, omdat hij geen
herinnering had aan het voorval belt hij 911 en wordt gearresteerd. Parks
was aan het slaapwandelen (wat wordt getriggerd wordt door stress). Zijn
advocaten pleiten dat hij er niks aan kon doen en dat het allemaal
(complexe) reflexen waren.
Als we dit soort complexe handelingen kunnen verrichten zonder bewustzijn, waar hebben we dan
bewustzijn voor?
David Chalmers: zombie gedachte-experiment
- Bedenk je dat er iemand is die er hetzelfde uit ziet en zich precies hetzelfde gedraagt op elke
mogelijke manier, maar deze persoon is niet bewust. Dat is de filosofische zombie.
- Het hele universum is gedupliceerd, en de fysische duplicaat van jou heeft geen fenomenaal
bewustzijn. We kunnen het gedrag van de zombie verklaren zonder qualia. (VB: input (spijker)
output ("auw"), zonder het gevoel van pijn, er gaat gewoon een signaal naar de hersenen en daarna
naar spieren van de mond.
- Omdat er geen conceptueel probleem/contradictie bestaat bij het idee dat er een fysisch duplicaat is
zonder bewustzijn, concludeert Chalmers dat dit ook echt kan (deze zombies kunnen bestaan)
- Het fenomenale bewustzijn is dan dus niet nodig voor complex. Heeft het bewustzijn dan geen
functie?
Herhaling: De klassieke indeling van bewustzijn
1. Bewuste ervaringen hebben qualia / what-it-is-likeness (= de manier waarop je iets ervaart,
hoe een ervaring voelt, bv. de ervaring van een bepaalde tast)
2. Cognities (gedachten, mentale toestand) hebben aboutness / intentionaliteit.
3. Emoties hebben qualia én intentionaliteit
De meeste theorieën van het lichaam-geest debat laten qualia achterwege en storten zich op de
mentale toestanden met intentionaliteit.
- Wij hebben het nu over het fenomenale bewustzijn: bewuste ervaringen die een what it is
likeness/qualia hebben, die op een bepaalde manier voelen.
- Qualia zijn de kwalitatieve aspecten van een ervaring, en dus hetzelfde als de what it is like's.
- Hoe iemand iets ervaart heet fenomenologie.
Wat is bewustzijn?
- John Searle: Het is niet mogelijk om een uitputtende definitie te geven (waar alle vormen van
bewustzijn onder vallen).
- Ik kan "bewustzijn" daarom het beste illustreren met voorbeelden. "When I wake up from a
dreamless sleep, I enter a state of consciousness, a state of consciousness that continues as long as I
am awake.”
- Een bewuste toestand volgens Searle is dus een wakkere toestand of een slaap waarin je droomt (dan
heb je immers ook ervaringen, bv. van kleur). Een onbewuste toestand is een droomloze slaap.
Het lijkt erop dat bewustzijn ertoe doet en dat we het nodig hebben als we wakker zijn om complexe
handelingen te verrichten. Maar is dat wel zo?
Homicidal somnambulism
Kenneth Parks had een stressvol leven (geen werk, gokproblemen en veel
schulden), toen hij op een zaterdagavond in slaap viel werd hij 23 mijl van
huis wakker in de woonkamer van zijn schoonouders. Hij had zijn
schoonmoeder vermoord en zijn schoonvader verwond, omdat hij geen
herinnering had aan het voorval belt hij 911 en wordt gearresteerd. Parks
was aan het slaapwandelen (wat wordt getriggerd wordt door stress). Zijn
advocaten pleiten dat hij er niks aan kon doen en dat het allemaal
(complexe) reflexen waren.
Als we dit soort complexe handelingen kunnen verrichten zonder bewustzijn, waar hebben we dan
bewustzijn voor?
David Chalmers: zombie gedachte-experiment
- Bedenk je dat er iemand is die er hetzelfde uit ziet en zich precies hetzelfde gedraagt op elke
mogelijke manier, maar deze persoon is niet bewust. Dat is de filosofische zombie.
- Het hele universum is gedupliceerd, en de fysische duplicaat van jou heeft geen fenomenaal
bewustzijn. We kunnen het gedrag van de zombie verklaren zonder qualia. (VB: input (spijker)
output ("auw"), zonder het gevoel van pijn, er gaat gewoon een signaal naar de hersenen en daarna
naar spieren van de mond.
- Omdat er geen conceptueel probleem/contradictie bestaat bij het idee dat er een fysisch duplicaat is
zonder bewustzijn, concludeert Chalmers dat dit ook echt kan (deze zombies kunnen bestaan)
- Het fenomenale bewustzijn is dan dus niet nodig voor complex. Heeft het bewustzijn dan geen
functie?
