Scheikunde hoofdstuk 15 Groene chemie
§2. Principes van de groene chemie
Principes van groene chemie
Groene chemie is het toepassen van duurzame ontwikkelingen in de chemische industrie.
Voorbeelden van de principes van groene chemie zijn veiliger zijn, minder grondstoffen en
energie verbruiken, zoveel mogelijk gebruikmaken van energie en grondstoffen die duurzaam
zijn, minder vervuiling geven (Binas tabel 97F).
Atoomeconomie
Het maken van een product in de chemische industrie gaat vaak via een aantal reactiestappen
(synthese). Om aan te geven welk percentage van de atomen uit de beginstoffen in het
gewenste eindproduct (dus niet alle eindproducten) zit, wordt de atoomeconomie gebruikt:
𝑚𝑔𝑒𝑤𝑒𝑛𝑠𝑡 𝑝𝑟𝑜𝑑𝑢𝑐𝑡
𝑎𝑡𝑜𝑜𝑚𝑒𝑐𝑜𝑛𝑜𝑚𝑖𝑒 = ∙ 100%.
𝑚𝑏𝑒𝑔𝑖𝑛𝑠𝑡𝑜𝑓𝑓𝑒𝑛
𝑝𝑟𝑎𝑘𝑡𝑖𝑠𝑐ℎ𝑒 𝑜𝑝𝑏𝑟𝑒𝑛𝑔𝑠𝑡
Hiernaast wordt ook vaak het rendement gebruikt: 𝑟𝑒𝑛𝑑𝑒𝑚𝑒𝑛𝑡 = ∙ 100%.
𝑡ℎ𝑒𝑜𝑟𝑒𝑡𝑖𝑠𝑐ℎ𝑒 𝑜𝑝𝑏𝑟𝑒𝑛𝑔𝑠𝑡
Hierin is de praktische opbrengst de massa van het product die bij een synthese in een fabriek
wordt gevormd. De theoretische opbrengst is de massa van het product die volgens een
kloppende reactievergelijking zou ontstaan bij een aflopende reactie. Bij een synthese met
meerdere rendementen, moeten deze met elkaar vermenigvuldigd worden om het rendement
van heel het proces te berekenen.
E-factor en Q-factor
De E-factor is de maat voor de hoeveelheid afval die ontstaat bij een productieproces.
𝑚𝑏𝑒𝑔𝑖𝑛𝑠𝑡𝑜𝑓𝑓𝑒𝑛 − 𝑚𝑔𝑒𝑤𝑒𝑛𝑠𝑡 𝑝𝑟𝑜𝑑𝑢𝑐𝑡
𝐸= . De E-factor is klein voor een synthese waarin weinig niet-
𝑚𝑔𝑒𝑤𝑒𝑛𝑠𝑡 𝑝𝑟𝑜𝑑𝑢𝑐𝑡
bruikbare bijproducten zijn.
Niet alle soorten afval zijn even vervuilend. De vervuilingsfactor Q bepaalt de mate waarin
een stof vervuilend is. Hoe kleiner de factor, hoe minder vervuilend.
Grenswaarde
Om de veiligheid bij het werken met stoffen te bevorderen is voor vel stoffen en grenswaarde
vastgesteld. De grenswaarde is de maximaal toegestane hoeveelheid van een stof in de lucht
op de werkplek en wordt gegeven in mg m-3 of ppb (109). In Binas tabel 97A zijn grenswaarden
vermeld.
𝑎 mg m−3
Van mg m-3 naar ppb: 1,293∙106
∙ 109 = 𝑏 ppm
§2. Principes van de groene chemie
Principes van groene chemie
Groene chemie is het toepassen van duurzame ontwikkelingen in de chemische industrie.
Voorbeelden van de principes van groene chemie zijn veiliger zijn, minder grondstoffen en
energie verbruiken, zoveel mogelijk gebruikmaken van energie en grondstoffen die duurzaam
zijn, minder vervuiling geven (Binas tabel 97F).
Atoomeconomie
Het maken van een product in de chemische industrie gaat vaak via een aantal reactiestappen
(synthese). Om aan te geven welk percentage van de atomen uit de beginstoffen in het
gewenste eindproduct (dus niet alle eindproducten) zit, wordt de atoomeconomie gebruikt:
𝑚𝑔𝑒𝑤𝑒𝑛𝑠𝑡 𝑝𝑟𝑜𝑑𝑢𝑐𝑡
𝑎𝑡𝑜𝑜𝑚𝑒𝑐𝑜𝑛𝑜𝑚𝑖𝑒 = ∙ 100%.
𝑚𝑏𝑒𝑔𝑖𝑛𝑠𝑡𝑜𝑓𝑓𝑒𝑛
𝑝𝑟𝑎𝑘𝑡𝑖𝑠𝑐ℎ𝑒 𝑜𝑝𝑏𝑟𝑒𝑛𝑔𝑠𝑡
Hiernaast wordt ook vaak het rendement gebruikt: 𝑟𝑒𝑛𝑑𝑒𝑚𝑒𝑛𝑡 = ∙ 100%.
𝑡ℎ𝑒𝑜𝑟𝑒𝑡𝑖𝑠𝑐ℎ𝑒 𝑜𝑝𝑏𝑟𝑒𝑛𝑔𝑠𝑡
Hierin is de praktische opbrengst de massa van het product die bij een synthese in een fabriek
wordt gevormd. De theoretische opbrengst is de massa van het product die volgens een
kloppende reactievergelijking zou ontstaan bij een aflopende reactie. Bij een synthese met
meerdere rendementen, moeten deze met elkaar vermenigvuldigd worden om het rendement
van heel het proces te berekenen.
E-factor en Q-factor
De E-factor is de maat voor de hoeveelheid afval die ontstaat bij een productieproces.
𝑚𝑏𝑒𝑔𝑖𝑛𝑠𝑡𝑜𝑓𝑓𝑒𝑛 − 𝑚𝑔𝑒𝑤𝑒𝑛𝑠𝑡 𝑝𝑟𝑜𝑑𝑢𝑐𝑡
𝐸= . De E-factor is klein voor een synthese waarin weinig niet-
𝑚𝑔𝑒𝑤𝑒𝑛𝑠𝑡 𝑝𝑟𝑜𝑑𝑢𝑐𝑡
bruikbare bijproducten zijn.
Niet alle soorten afval zijn even vervuilend. De vervuilingsfactor Q bepaalt de mate waarin
een stof vervuilend is. Hoe kleiner de factor, hoe minder vervuilend.
Grenswaarde
Om de veiligheid bij het werken met stoffen te bevorderen is voor vel stoffen en grenswaarde
vastgesteld. De grenswaarde is de maximaal toegestane hoeveelheid van een stof in de lucht
op de werkplek en wordt gegeven in mg m-3 of ppb (109). In Binas tabel 97A zijn grenswaarden
vermeld.
𝑎 mg m−3
Van mg m-3 naar ppb: 1,293∙106
∙ 109 = 𝑏 ppm
