Uitwerking Algemene Rechtswetenschap: Ondernemingsrecht
Hoofdstuk 11 Ondernemingsrecht blz. 391 t/m 426
11.1 De onderneming blz. 392, Schema blz. 393
De definitie van een onderneming is: “Elk in de maatschappij als zelfstandige eenheid
optredend organisatorisch verband waarin krachtens arbeidsovereenkomst of krachtens
publiekrechtelijke aanstelling arbeid wordt verricht” (art. 1 lid 1 onder c Wet op de
ondernemingsraden). In het verleden lag de nadruk bij omschrijving van de onderneming
meer op de eigenaar en degenen die het belang van de eigenaar vertegenwoordigen (de
aandeelhouders). Daarbij ging het vooral om de eigendomsverhoudingen in de
onderneming: de factor geld. In het moderne ondernemingsrecht let men meer op het
geheel van mensen dat in de onderneming betrokken is en dat gezamenlijk voor de
instandhouding van de onderneming verantwoordelijk is: de factor arbeid. De eigenaar heeft
in de geciteerde definitie geen afzonderlijke plaats gekregen. Er is een accentverschuiving
opgetreden naar degenen die krachtens arbeidsovereenkomst in de onderneming werken
en die vanuit hun werk eveneens belangen hebben in de onderneming: de werknemers. Dit
neemt niet weg dat de ondernemer ook in de onderneming van vandaag een centrale rol
vervult. Een onderneming kan voor de juridische vorm uit verschillende rechtsfiguren kiezen.
De belangrijkste indeling van ondernemingen is die in ondernemingen die
rechtspersoonlijkheid bezitten en in ondernemingen die deze missen.
11.2 Ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid blz. 394, Schema blz. 398
11.2.1 De eenmanszaak
In Nederland hebben veel kleine bedrijven de vorm van een zogenoemde eenmanszaak. Dat
is niet zo verwonderlijk, omdat het opzetten van zo’n zaak eenvoudig en de bedrijfsvoering
overzichtelijk is, terwijl er geen juridische obstakels zijn. Voor de oprichting van een
eenmanszaak bestaan vrijwel geen juridische formaliteiten. Vereist is wel dat zij worden
ingeschreven in het handelsregister (art. 5 Handelsregisterwet 2007). Dit register bevindt
zich op het kantoor van de Kamer van Koophandel. De wetgever heeft bij de eenmanszaak
geen scheiding aangebracht tussen het ondernemingsvermogen en het privévermogen van
de ondernemer. Deze is met zijn gehele vermogen aansprakelijk voor alle schulden van de
onderneming. In het belastingrecht wordt die scheiding overigens wel aangebracht, omdat
in het Nederlandse belastingrecht winsten met privévermogen onbelast zijn en verliezen
niet aftrekbaar, terwijl winsten van een onderneming daarentegen wel belast zijn en de
verliezen aftrekbaar zijn. Bij de eenmanszaak is als gevolg van het ontbreken van de
scheiding tussen ondernemingsvermogen en privévermogen dat de schulden van de
ondernemer kunnen worden verhaald op het gehele vermogen van de ondernemer. Is deze
gehuwd in gemeenschap van goederen, dan is het gezamenlijk vermogen van beide
echtelieden hoofdelijk aansprakelijk.
Hoofdstuk 11 Ondernemingsrecht blz. 391 t/m 426
11.1 De onderneming blz. 392, Schema blz. 393
De definitie van een onderneming is: “Elk in de maatschappij als zelfstandige eenheid
optredend organisatorisch verband waarin krachtens arbeidsovereenkomst of krachtens
publiekrechtelijke aanstelling arbeid wordt verricht” (art. 1 lid 1 onder c Wet op de
ondernemingsraden). In het verleden lag de nadruk bij omschrijving van de onderneming
meer op de eigenaar en degenen die het belang van de eigenaar vertegenwoordigen (de
aandeelhouders). Daarbij ging het vooral om de eigendomsverhoudingen in de
onderneming: de factor geld. In het moderne ondernemingsrecht let men meer op het
geheel van mensen dat in de onderneming betrokken is en dat gezamenlijk voor de
instandhouding van de onderneming verantwoordelijk is: de factor arbeid. De eigenaar heeft
in de geciteerde definitie geen afzonderlijke plaats gekregen. Er is een accentverschuiving
opgetreden naar degenen die krachtens arbeidsovereenkomst in de onderneming werken
en die vanuit hun werk eveneens belangen hebben in de onderneming: de werknemers. Dit
neemt niet weg dat de ondernemer ook in de onderneming van vandaag een centrale rol
vervult. Een onderneming kan voor de juridische vorm uit verschillende rechtsfiguren kiezen.
De belangrijkste indeling van ondernemingen is die in ondernemingen die
rechtspersoonlijkheid bezitten en in ondernemingen die deze missen.
11.2 Ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid blz. 394, Schema blz. 398
11.2.1 De eenmanszaak
In Nederland hebben veel kleine bedrijven de vorm van een zogenoemde eenmanszaak. Dat
is niet zo verwonderlijk, omdat het opzetten van zo’n zaak eenvoudig en de bedrijfsvoering
overzichtelijk is, terwijl er geen juridische obstakels zijn. Voor de oprichting van een
eenmanszaak bestaan vrijwel geen juridische formaliteiten. Vereist is wel dat zij worden
ingeschreven in het handelsregister (art. 5 Handelsregisterwet 2007). Dit register bevindt
zich op het kantoor van de Kamer van Koophandel. De wetgever heeft bij de eenmanszaak
geen scheiding aangebracht tussen het ondernemingsvermogen en het privévermogen van
de ondernemer. Deze is met zijn gehele vermogen aansprakelijk voor alle schulden van de
onderneming. In het belastingrecht wordt die scheiding overigens wel aangebracht, omdat
in het Nederlandse belastingrecht winsten met privévermogen onbelast zijn en verliezen
niet aftrekbaar, terwijl winsten van een onderneming daarentegen wel belast zijn en de
verliezen aftrekbaar zijn. Bij de eenmanszaak is als gevolg van het ontbreken van de
scheiding tussen ondernemingsvermogen en privévermogen dat de schulden van de
ondernemer kunnen worden verhaald op het gehele vermogen van de ondernemer. Is deze
gehuwd in gemeenschap van goederen, dan is het gezamenlijk vermogen van beide
echtelieden hoofdelijk aansprakelijk.
