Hoorcollege IPR Week 5- 13 maart 2017
Inleiding
Vandaag behandelen wij het conflictenrecht in het algemeen.
Internationaliteit (stap: kwalificatie)
Conflictenrechtelijke keuzeprobleem: welk (materieel) rechtsstelsel is van toepassing op een
privaatrechtelijke rechtsverhouding met een internationaal karakter? Welk intern recht is van
toepassing?
Conflictenrecht
Ontwikkelingsgeschiedenis
• Oudheid
Vroeger was er geen IPR. Een vreemdeling had geen rechten. Hij kon hooguit object zijn,
maar geen subject. Dat is (wat wij nu noemen) een kwestie van privaat vreemdelingenrecht.
In de loop der tijd werd het steeds meer erkend. Maar tegelijkertijd rijst steeds meer de
vraag welk recht van toepassing is. Een oplossing die vaak kwam was gewoon het eigen
recht toepassen. In het Romeins recht kwam er een minimumrecht (eenvoudig privaatrecht).
In Noord-Italië ontstonden er op een gegeven moment stadsstaten. Er ontstonden machten
en territoriale gebiedsaanwijzingen. Hier zie je de eerste IPR vragen verschijnen en ontstond
ook de eerste wetenschap van het IPR.
• Statutenleer
Van Noord-Italië waaide de ontstane statutenleer over naar Frankrijk en naar Nederland.
Langzaam is op iedere school iets ontwikkelt wat heeft uitgemond in de 19e eeuw in de leer
van Von Savigny. De sporen die in de loop der tijd zijn ontstaan, zijn in de hedendaagse
wetten nog steeds terug te zien. Dit geldt ook voor de Wet Algemene Bepalingen. Hoe
werkte deze statutenleer? De kerngedachte is dat er moet worden uitgegaan van de
rechtsregels. Het geldingsbereik van de wet is van belang. Wat is van toepassing en wat
niet? Wanneer is het van toepassing en wanneer niet? Van groot belang is de bedoeling van
de wetgever. Het is een rechtspolitieke leer. De rechtsregels werden ingedeeld in een aantal
klassen (drie in totaal). Van elk van de drie klassen ging je vaststellen wat de aard en de
strekking is van de rechtsregel en wat heeft de wetgever hiermee beoogd. Het zijn eenzijdige
rechtsregels, want het zegt enkel iets over jouw eigen recht. Je bent enkel bezig met je eigen
recht.
• Von Savigny
Het systeem van het conflictenrecht van Von Savigny zien wij terug in het hedendaagse
IPR. Dit staat ook wel bekend als de verwijzingsmethode.
Savigniaans conflictenrecht
• Friedrich C. von Savigny (1779-1861)
• Grondslag/basis: internationale rechtsgemeenschap (geen eigen staatssoevereiniteit)
- Rechtsstelsels gelijkwaardig
- Ideaal van Entscheidungsharmonie (=waar je ook terecht komt met de casus, overal zal je
het zelfde antwoord moeten krijgen welk recht van toepassing is).
• Methode:
- Thuisbrengen rechtsverhouding bij nauwst verbonden recht
- Redeneert van rechtsverhouding naar toepasselijk recht (<-> statutenleer redeneert vanuit
het eigen recht)
- Het gaat om verwijzen (conflictenregels worden verwijzingsregels)
- Abstract, ‘regelblind’ en neutraal
1
Inleiding
Vandaag behandelen wij het conflictenrecht in het algemeen.
Internationaliteit (stap: kwalificatie)
Conflictenrechtelijke keuzeprobleem: welk (materieel) rechtsstelsel is van toepassing op een
privaatrechtelijke rechtsverhouding met een internationaal karakter? Welk intern recht is van
toepassing?
Conflictenrecht
Ontwikkelingsgeschiedenis
• Oudheid
Vroeger was er geen IPR. Een vreemdeling had geen rechten. Hij kon hooguit object zijn,
maar geen subject. Dat is (wat wij nu noemen) een kwestie van privaat vreemdelingenrecht.
In de loop der tijd werd het steeds meer erkend. Maar tegelijkertijd rijst steeds meer de
vraag welk recht van toepassing is. Een oplossing die vaak kwam was gewoon het eigen
recht toepassen. In het Romeins recht kwam er een minimumrecht (eenvoudig privaatrecht).
In Noord-Italië ontstonden er op een gegeven moment stadsstaten. Er ontstonden machten
en territoriale gebiedsaanwijzingen. Hier zie je de eerste IPR vragen verschijnen en ontstond
ook de eerste wetenschap van het IPR.
• Statutenleer
Van Noord-Italië waaide de ontstane statutenleer over naar Frankrijk en naar Nederland.
Langzaam is op iedere school iets ontwikkelt wat heeft uitgemond in de 19e eeuw in de leer
van Von Savigny. De sporen die in de loop der tijd zijn ontstaan, zijn in de hedendaagse
wetten nog steeds terug te zien. Dit geldt ook voor de Wet Algemene Bepalingen. Hoe
werkte deze statutenleer? De kerngedachte is dat er moet worden uitgegaan van de
rechtsregels. Het geldingsbereik van de wet is van belang. Wat is van toepassing en wat
niet? Wanneer is het van toepassing en wanneer niet? Van groot belang is de bedoeling van
de wetgever. Het is een rechtspolitieke leer. De rechtsregels werden ingedeeld in een aantal
klassen (drie in totaal). Van elk van de drie klassen ging je vaststellen wat de aard en de
strekking is van de rechtsregel en wat heeft de wetgever hiermee beoogd. Het zijn eenzijdige
rechtsregels, want het zegt enkel iets over jouw eigen recht. Je bent enkel bezig met je eigen
recht.
• Von Savigny
Het systeem van het conflictenrecht van Von Savigny zien wij terug in het hedendaagse
IPR. Dit staat ook wel bekend als de verwijzingsmethode.
Savigniaans conflictenrecht
• Friedrich C. von Savigny (1779-1861)
• Grondslag/basis: internationale rechtsgemeenschap (geen eigen staatssoevereiniteit)
- Rechtsstelsels gelijkwaardig
- Ideaal van Entscheidungsharmonie (=waar je ook terecht komt met de casus, overal zal je
het zelfde antwoord moeten krijgen welk recht van toepassing is).
• Methode:
- Thuisbrengen rechtsverhouding bij nauwst verbonden recht
- Redeneert van rechtsverhouding naar toepasselijk recht (<-> statutenleer redeneert vanuit
het eigen recht)
- Het gaat om verwijzen (conflictenregels worden verwijzingsregels)
- Abstract, ‘regelblind’ en neutraal
1
