MEGA SAMENVATTING BEHANDELING INTERVENTIES BINNEN DE ORTHOPEDAGOGIEK
COLLEGE 1 INLEIDING EN GESCHIEDENIS
Gedrag = alles wat persoon zegt of doet en elke observeerbare/meetbare activiteit
- Overt gedrag = zichtbaar en observeerbaar
- Covert gedrag = niet altijd zichtbaar en intern
Problemen in termen van behavioral deficits (te weinig van bepaald gedrag) of behavioral excesses (teveel
van bepaald gedrag) en hierdoor voorkomen van labels van nadelen en gedrag geeft zorgen bij de omgeving
dus aanpak nodig
Gedragsmodificatie = verbeteren van gedrag van mensen met technieken en principes met als doel welzijn
verbeteren
→ evidence based, bij verschillende groepen/leeftijdscategorieën te gebruiken in veel contexten en eenvoudig
7 principes:
1 Problemen definiëren in termen van gedrag dat we meten en de beste indicator voor oplossingen is
veranderingen in gedrag
2 Iemands omgeving wordt aangepast om mensen beter te laten gedijen, gedrag te veranderen
Stimuli hierin zijn mensen/gebeurtenissen/objecten die aanwezig zijn in de omgeving en van invloed op
iemands gedrag
3 Methodes en rationales worden precies en nauwkeurig beschreven, zodat ze gerepliceerd kunnen
worden
4 Technieken voor de gedragsmodificatie worden toegepast door mensen in het dagelijks leven van een
persoon, het is namelijk relatief makkelijk om het toe te passen dus zij kunnen dit
5 De technieken die worden gebruikt hebben oorsprong in onderzoek uit de leerwetenschap
6 Aantoonbaar wordt gemaakt dat een interventie de oorzaak is voor gedragsverandering, de oorzaak-
gevolgs-relatie is belangrijk
7 Grote verantwoordingsplicht van de betrokkenen bij de interventies
Behavioral assessment = info verzamelen/analyseren om doelgedrag (wat moet worden aangepakt) met
oorzaken te identificeren, behandeling te selecteren en uitkomsten evalueren
Gedragsmodificatie heeft globale tijdlijn, die begrijpen waardoor verklaringen steeds werden aangepast vanuit
biologisch perspectief, psychodynamisch perspectief (Freud) en behaviorisme
Geestesziek met behandeling tepanantie
met gat in schedel → Hippocrates met
sappen in lichaam in balans → bovennatuurlijke en spirituele verklaringen met lijfstraffen en gruwelijke
behandelingen (demon) → heksenjacht met bekennen onder marteling → ziekenhuis met kamers
zonder zorg om demonen met straf eruit te krijgen → nieuwe ziekenhuizen voor geesteszieken Saint
Mary of Bethlehem
Filep Pinel verbood immorele behandelingen en richtte zich op zachtaardige zorg als verandering
Darwin gebruikte eigen kinderen als studieobject en Freud en Piaget aandacht voor ontwikkeling kinderen
Behaviorisme = nieuwe verklaring voor atypisch gedrag met nadruk op rol van leerprocessen en
conditionering bij het ontstaan van psychopathologie en het begrip rondom gedrag beïnvloeden met leren
, Situatie Wijze van gedragsmodificatie inzetten
Dagelijkse opvoeding Leren lopen/fietsen, zindelijkheid en eventueel mild probleemgedrag
Bij grotere problemen kunnen ouders naar therapeuten (behavior therapist)
Voorbeelden van programma’s:
- Triple P, opvoedprogramma emotionele, gedrags- en ontwikkelingsproblemen
- Family Transition Triple P (FTTP), emotionele onrust door veranderingen (scheiding)
Onderwijs Om storend of afleidend gedrag aan te pakken
Ontwikkelingsproblemen Bij een lage intelligentie in te zetten voor het aanleren van gedrag zoals naar wc gaan,
zelfhulp- en communicatievaardigheden
Bij ASS ligt de focus op het aanleren van strategieën om sociaal- en speelgedrag te laten
zien, maar ook zelfstimulerend gedrag te verminderen en taalvaardigheden ontwikkelen
Bij schizofrenie voor het aanleren van sociale vaardigheden of het aanpakken van
hallucinaties of desillusies
Medische en Het behandelen van fysieke en medische condities, waarbij er link wordt gelegd tussen
gezondheidszorg gezondheid, gedrag en ziekte en de invloed van psychologische factoren hierop
Het is toegepast op 5 domeinen:
1 Directe behandeling van medische probleem, door biofeedback worden de
fysiologische processen teruggegeven aan patiënt om hier controle over te krijgen
2 Vaststellen van compliance aan behandeling
3 Bevorderen van gezond leven, waarbij mensen technieken leren om het gedrag te
managen om gezond te blijven
4 Management van zorggevers, gericht op aanpassen van gedrag van de omgeving
5 Stressmanagement met aandacht voor de stressoren en effecten ervan op gedrag
Persoonlijke problemen Vaardigheden voor zelfmanagement om omgeving te herorganiseren
Gerontologie = Ouderen nieuwe routines aanleren om beter om te gaan met ouderdom
vergrijzing
Bedrijfsleven, industrie Organizational behavior management (OBM) = beloningen/feedback voor personeel wat
en regering gewenste gedrag en prestaties laat zien
Behavioural Community Aanpakken van probleemgedrag in hele maatschappij
Psychology
Behavioral Sport Gedragsanalyse-principes en -technieken om prestatie en tevredenheid van sporters te
Psychology verhogen, waardoor coaches effectief functioneren
COLLEGE 2 RESPONENT CONDITIONING
Pavlov grondlegger van respondent = klassieke conditionering
Principe dat als een NS wordt opgevolgd door US die een UR uitlokt, dan zal deze NS later ook de UR uitlokken
Veel hiervan zijn zintuigelijke reacties, zoals hard geluid-afweren of zure smaak-zuur gezicht
- Neutrale stimulus (NS)
- Unconditioned reflex = stimulus-response-relatie waarbij stimulus respons uitlokt zonder leren
- Unconditioned stimulus (US) = ongeconditioneerde stimulus
- Unconditioned response (UR) = ongeconditioneerde response, wordt uitgelokt door UR
- Conditioned reflex = stimulus-response-relatie waarbij stimulus respons uitlokt omdat er is geleerd
- Conditioned stimulus (CS) = geconditioneerde stimulus, dus stimulus in conditioned reflex
- Conditioned response (CR) = geconditioneerde response, dus response in conditioned reflex
Respondent stimulus generalization = als er conditionering is waardoor een bepaalde CS een CR uitlokt,
maar vervolgens door generalisatie dit ook gebeurt bij een soortgelijke CS
Respondent stimulus discrimination = een stimulus functioneert als een CS om een CR uit te lokken, omdat
de stimulus gepaard is gegaan met een US die de CR uitlokt, maar een soortgelijke stimulus functioneert niet als
een CS voor die CR omdat deze tweede stimulus gepaard is gegaan met extinctie
COLLEGE 1 INLEIDING EN GESCHIEDENIS
Gedrag = alles wat persoon zegt of doet en elke observeerbare/meetbare activiteit
- Overt gedrag = zichtbaar en observeerbaar
- Covert gedrag = niet altijd zichtbaar en intern
Problemen in termen van behavioral deficits (te weinig van bepaald gedrag) of behavioral excesses (teveel
van bepaald gedrag) en hierdoor voorkomen van labels van nadelen en gedrag geeft zorgen bij de omgeving
dus aanpak nodig
Gedragsmodificatie = verbeteren van gedrag van mensen met technieken en principes met als doel welzijn
verbeteren
→ evidence based, bij verschillende groepen/leeftijdscategorieën te gebruiken in veel contexten en eenvoudig
7 principes:
1 Problemen definiëren in termen van gedrag dat we meten en de beste indicator voor oplossingen is
veranderingen in gedrag
2 Iemands omgeving wordt aangepast om mensen beter te laten gedijen, gedrag te veranderen
Stimuli hierin zijn mensen/gebeurtenissen/objecten die aanwezig zijn in de omgeving en van invloed op
iemands gedrag
3 Methodes en rationales worden precies en nauwkeurig beschreven, zodat ze gerepliceerd kunnen
worden
4 Technieken voor de gedragsmodificatie worden toegepast door mensen in het dagelijks leven van een
persoon, het is namelijk relatief makkelijk om het toe te passen dus zij kunnen dit
5 De technieken die worden gebruikt hebben oorsprong in onderzoek uit de leerwetenschap
6 Aantoonbaar wordt gemaakt dat een interventie de oorzaak is voor gedragsverandering, de oorzaak-
gevolgs-relatie is belangrijk
7 Grote verantwoordingsplicht van de betrokkenen bij de interventies
Behavioral assessment = info verzamelen/analyseren om doelgedrag (wat moet worden aangepakt) met
oorzaken te identificeren, behandeling te selecteren en uitkomsten evalueren
Gedragsmodificatie heeft globale tijdlijn, die begrijpen waardoor verklaringen steeds werden aangepast vanuit
biologisch perspectief, psychodynamisch perspectief (Freud) en behaviorisme
Geestesziek met behandeling tepanantie
met gat in schedel → Hippocrates met
sappen in lichaam in balans → bovennatuurlijke en spirituele verklaringen met lijfstraffen en gruwelijke
behandelingen (demon) → heksenjacht met bekennen onder marteling → ziekenhuis met kamers
zonder zorg om demonen met straf eruit te krijgen → nieuwe ziekenhuizen voor geesteszieken Saint
Mary of Bethlehem
Filep Pinel verbood immorele behandelingen en richtte zich op zachtaardige zorg als verandering
Darwin gebruikte eigen kinderen als studieobject en Freud en Piaget aandacht voor ontwikkeling kinderen
Behaviorisme = nieuwe verklaring voor atypisch gedrag met nadruk op rol van leerprocessen en
conditionering bij het ontstaan van psychopathologie en het begrip rondom gedrag beïnvloeden met leren
, Situatie Wijze van gedragsmodificatie inzetten
Dagelijkse opvoeding Leren lopen/fietsen, zindelijkheid en eventueel mild probleemgedrag
Bij grotere problemen kunnen ouders naar therapeuten (behavior therapist)
Voorbeelden van programma’s:
- Triple P, opvoedprogramma emotionele, gedrags- en ontwikkelingsproblemen
- Family Transition Triple P (FTTP), emotionele onrust door veranderingen (scheiding)
Onderwijs Om storend of afleidend gedrag aan te pakken
Ontwikkelingsproblemen Bij een lage intelligentie in te zetten voor het aanleren van gedrag zoals naar wc gaan,
zelfhulp- en communicatievaardigheden
Bij ASS ligt de focus op het aanleren van strategieën om sociaal- en speelgedrag te laten
zien, maar ook zelfstimulerend gedrag te verminderen en taalvaardigheden ontwikkelen
Bij schizofrenie voor het aanleren van sociale vaardigheden of het aanpakken van
hallucinaties of desillusies
Medische en Het behandelen van fysieke en medische condities, waarbij er link wordt gelegd tussen
gezondheidszorg gezondheid, gedrag en ziekte en de invloed van psychologische factoren hierop
Het is toegepast op 5 domeinen:
1 Directe behandeling van medische probleem, door biofeedback worden de
fysiologische processen teruggegeven aan patiënt om hier controle over te krijgen
2 Vaststellen van compliance aan behandeling
3 Bevorderen van gezond leven, waarbij mensen technieken leren om het gedrag te
managen om gezond te blijven
4 Management van zorggevers, gericht op aanpassen van gedrag van de omgeving
5 Stressmanagement met aandacht voor de stressoren en effecten ervan op gedrag
Persoonlijke problemen Vaardigheden voor zelfmanagement om omgeving te herorganiseren
Gerontologie = Ouderen nieuwe routines aanleren om beter om te gaan met ouderdom
vergrijzing
Bedrijfsleven, industrie Organizational behavior management (OBM) = beloningen/feedback voor personeel wat
en regering gewenste gedrag en prestaties laat zien
Behavioural Community Aanpakken van probleemgedrag in hele maatschappij
Psychology
Behavioral Sport Gedragsanalyse-principes en -technieken om prestatie en tevredenheid van sporters te
Psychology verhogen, waardoor coaches effectief functioneren
COLLEGE 2 RESPONENT CONDITIONING
Pavlov grondlegger van respondent = klassieke conditionering
Principe dat als een NS wordt opgevolgd door US die een UR uitlokt, dan zal deze NS later ook de UR uitlokken
Veel hiervan zijn zintuigelijke reacties, zoals hard geluid-afweren of zure smaak-zuur gezicht
- Neutrale stimulus (NS)
- Unconditioned reflex = stimulus-response-relatie waarbij stimulus respons uitlokt zonder leren
- Unconditioned stimulus (US) = ongeconditioneerde stimulus
- Unconditioned response (UR) = ongeconditioneerde response, wordt uitgelokt door UR
- Conditioned reflex = stimulus-response-relatie waarbij stimulus respons uitlokt omdat er is geleerd
- Conditioned stimulus (CS) = geconditioneerde stimulus, dus stimulus in conditioned reflex
- Conditioned response (CR) = geconditioneerde response, dus response in conditioned reflex
Respondent stimulus generalization = als er conditionering is waardoor een bepaalde CS een CR uitlokt,
maar vervolgens door generalisatie dit ook gebeurt bij een soortgelijke CS
Respondent stimulus discrimination = een stimulus functioneert als een CS om een CR uit te lokken, omdat
de stimulus gepaard is gegaan met een US die de CR uitlokt, maar een soortgelijke stimulus functioneert niet als
een CS voor die CR omdat deze tweede stimulus gepaard is gegaan met extinctie
